Pomoc:Kategorie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wikipedia:Kategorie)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Skrót: WP:K

Ta strona opisuje zasadę polskojęzycznej Wikipedii. Jest powszechnie uznawana za standard, który wszyscy uczestnicy projektu powinni zachowywać. Śmiało edytuj tę stronę, ale najpierw upewnij się, że Twoje zmiany odzwierciedlają konsensus. W przypadku wątpliwości przejdź na stronę dyskusji.

Jednym ze sposobów klasyfikowania zawartości Wikipedii jest tworzenie list i zestawień już istniejących artykułów.

Jednak przy wzrastającej liczbie artykułów listy te stają się trudne w prowadzeniu ze względu na ich nieaktualność i niekompletność. Dlatego też po dyskusji zdecydowano się na wbudowanie mechanizmu kategorii w oprogramowanie MediaWiki, które obsługuje Wikipedię. Dzięki temu pewne listy tworzone są obecnie automatycznie przez pewne funkcje w oprogramowaniu.

Przestrzeń nazw Kategoria składa się ze stron, z których każda odpowiada danej kategorii. Strona danej kategorii jest pod pewnymi względami taka sama jak inne strony w Wikipedii, można ją edytować i dodawać do niej tekst. Różnica polega przede wszystkim na tym, że po wyświetleniu, w jej końcowej części znajdzie się automatycznie wygenerowane zestawienie stron/artykułów należących do tej kategorii.

Lista istniejących kategorii jest dostępna w Specjalna:Kategorie.

Dodawanie hasła do kategorii[edytuj | edytuj kod]

Strony/artykuły w Wikipedii można przypisywać do danej kategorii – jeżeli w tekście artykułu Biologia wpiszemy [[Kategoria:Biologia]], to artykuł ten zostanie dodany do Kategoria:Biologia. W ten sam sposób dodaje się kategorie nadrzędne na stronach kategorii – po naciśnięciu zakładki "edytuj" pojawi się dotychczasowa treść, do której należy dopisać właściwą nową kategorię.

Strony oraz kategorie mogą być przypisane do więcej niż jednej kategorii.

Kategorie, do których należy strona, są wyświetlane w lewym dolnym rogu strony niezależnie od tego, w którym miejscu na stronie [[Kategoria:Biologia]] zostało wpisane. Aby zachować porządek, należy sekcję z kategoriami umieścić na końcu hasła.

Przy wstawianiu kategorii do hasła, ze względów czysto estetycznych powinno się uważać, by wyraz kategoria zaczynał się wielką literą i analogicznie pierwszy wyraz nazwy kategorii. Nie powinno też być odstępów wokół dwukropka.

  • [[Kategoria:Nazwa kategorii]] – dobrze
  • [[Kategoria:nazwa kategorii]] – źle
  • [[Kategoria: nazwa kategorii]] – źle

Jak wybrać kategorię?[edytuj | edytuj kod]

Zanim dodasz hasło do kategorii pomyśl, czy nie istnieje bardziej szczegółowa kategoria, do której można je dopasować. Generalnie, powinniśmy się starać, by artykuły były umieszczone w jak najbardziej szczegółowych kategoriach. Jeśli piszesz hasło o spaghetti, to nie umieszczaj go w Kategoria:Sztuka kulinarna, ale raczej w Kategoria:Kuchnia włoska. Aby znaleźć najbardziej szczegółową kategorię, najlepiej zajrzeć od kategorii ogólniejszej i w niej rozpocząć szukanie.

Jeśli znajdziesz już odpowiednie kategorie szczegółowe, umieść twój artykuł jedynie w tych kategoriach. Nie wstawiaj kategorii nadrzędnych. Przykładowo artykuł o miejscowości w Polsce umieść tylko w kategorii odpowiedniej gminy. Nie dodawaj już kategorii powiatu czy tym bardziej województwa.

Sortowanie wewnątrz kategorii[edytuj | edytuj kod]

W kategoriach hasła są sortowane według ich nazw, w następującej kolejności:

!"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@AĄBCĆDEĘFGHIJKLŁMNŃOÓPQRSŚTUVWXYZŹŻ[\]^_'{|}~

Litery spoza alfabetu polskiego (np. „ö”, „æ”, „ß”) sortują się jak ich najbliższe odpowiedniki w alfabecie łacińskim (najczęściej sprowadza się to do zignorowania znaków diakrytycznych – w tym przykładzie znaki zostaną posortowane odpowiednio jako „o”, „ae”, „ss”).

Jeśli jednak takie sortowanie byłoby niewłaściwe, to można ustalić, jak hasło ma być sortowane. Przykładem są hasła biograficzne, które powinny być sortowane według nazwisk, a nie według imion, np. hasło Karol Darwin powinno pojawiać się w kategoriach pod literą D, a nie pod K.

Aby zmienić sortowanie hasła używamy magicznego słowa {{DEFAULTSORT:}}, na przykład:

{{DEFAULTSORT:Darwin, Karol}}
[[Kategoria:Angielscy biolodzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1809]]
[[Kategoria:Zmarli w 1882]]

Po dwukropku w {{DEFAULTSORT:}} wpisujemy jakby nową nazwę hasła, która będzie używana przy ustalaniu porządku alfabetycznego wewnątrz kategorii. Dzięki temu hasło Charles Darwin we wszystkich kategoriach (czyli globalnie w danej wikipedii) widoczne będzie pod literą D.

O zmianie sortowania za pomocą {{DEFAULTSORT:}} należy pamiętać koniecznie przy hasłach biograficznych.

Możliwe jest także ustalenie różnych sposobów sortowania w poszczególnych kategoriach (czyli lokalnie dla danej kategorii). Powinno się wziąć pod uwagę, że jeśli w danej kategorii nazwy większości haseł zaczynają się podobnie, to zbiją się one w jedną grupę – np. w Kategorii Algorytmy w teorii liczb wszystkie hasła Algorytm... znajdą się pod literą A. Pożądane jest raczej, by hasła w tej kategorii były przyporządkowane do liter alfabetu według nazw algorytmów, np. Algorytm Euklidesa powinien występować pod literą E. Uzyskujemy to pisząc:

[[Kategoria:Algorytmy w teorii liczb|Euklidesa]]

Po kresce pionowej wpisujemy wyrażenie, które będzie używane przy ustalaniu położenia hasła w danej kategorii (dla każdej kategorii możemy ustalić inny porządek). W podanym przykładzie w kategorii Kategoria:Algorytmy w teorii liczb Algorytm Euklidesa znajdzie się pod literą E, a w innych kategoriach – pod literą A.

Czasem należy łączyć oba sposoby zmiany sortowania: najpierw używamy {{DEFAULTSORT:}} żeby ustalić kolejność we wszystkich kategoriach (globalnie), a później za pomocą drugiego mechanizmu tworzymy od niej wyjątki w poszczególnych kategoriach (lokalnie).

Jeżeli dany artykuł jest ważniejszy od pozostałych w kategorii (np. hasło Queen w kategorii Kategoria:Queen) i z tego powodu powinien znaleźć się na samym początku kategorii, można użyć spacji:

[[Kategoria:Queen| ]]

Kategoryzacja przekierowań[edytuj | edytuj kod]

Poza uzasadnionymi wyjątkami nie zaleca się kategoryzowania przekierowań. W szczególności nie należy umieszczać w tej samej kategorii nazwy hasła i przekierowań o podobnym brzmieniu. Wyjątki dopuszczające kategoryzację przekierowań:

  • temat hasła w różnych kategoriach znany jest pod różnymi określeniami (np. gatunek undaria pierzastodzielna znajdzie się w kategoriach systematycznych glonów, ale już w kategoriach kulinarnych lepiej umieścić przekierowanie wakame będącą utrwaloną nazwą handlową tego gatunku);
  • w obrębie jednej kategorii hasło znane pod zupełnie różnymi nazwami (np. różne przekłady tego samego utworu – użytkownik poszukujący w kategorii określonego tematu może znać tylko nazwę zastosowaną dla przekierowania);
  • jeżeli przekierowanie dotyczy fragmentu hasła (np. sekcji lub ważnego utworu autora), to przekierowaniu można nadać kategorię właściwą temu fragmentowi.

Na stronach kategorii linki do przekierowań wyróżnione są kursywą.

Narzędzia[edytuj | edytuj kod]

  • Catgraph Przedstawia powiązania pomiędzy kategoriami (kategorie do których należy, zawierane kategorie)
  • Wikipedia:CatScan

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]