Wiktor Niekrasow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiktor Niekrasow
№393+ Виктор Некрасов в киевском кабинете, 1974.jpg
Wiktor Niekrasow w swoim gabinecie w Kijowie (1974)
Data i miejsce urodzenia 4(17) czerwca 1911 Kijów
Data i miejsce śmierci 3 września 1987 Paryż
Narodowość Ukrainiec
Dziedzina sztuki literatura
Styl proza
Ważne dzieła W okopach Stalingradu
Odznaczenia
Order Legii Honorowej II klasy
Order Czerwonej Gwiazdy Medal za Odwagę Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal za Obronę Stalingradu
Nagrody
Nagroda Stalinowska

Wiktor Niekrasow (ros. Ви́ктор Плато́нович Некра́сов), ur. 4 (17) czerwca 1911 w Kijowie, zm. 3 września 1987 w Paryżuradziecki pisarz-prozaik i dysydent.

Dom w Kijowie w którym w latach 1950-1974 mieszkał Wiktor Niekrasow

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny inteligenckiej. Ojciec – Płaton Fiedosiejewicz (1878-1917) był urzędnikiem bankowym, matka – Zinaida Nikołajewna z d. Motowiłowa (1878-1970) była lekarzem. Jego rodzice pozostawali w przyjacielskich stosunkach z Leninem i Łunaczarskim, jego ciotka była bliską przyjaciółką Nadieżdy Krupskiej[1]. Dzieciństwo spędził w Lozannie, gdzie jego matka ukończyła studia medyczne oraz w Paryżu, gdzie podczas I wojny światowej Zinaida była lekarzem wojskowym. W 1915 powrócił wraz z matką do Rosji i zamieszkał w Kijowie, gdzie spędził większość swojego życia. W 1936 ukończył architekturę na Kijowskim Instytucie Budownictwa, a w 1937 studium teatralne przy kijowskim Teatrze Dramatu Rosyjskiego. Następnie pracował jako aktor i scenograf teatralny w Kijowie, Władywostoku, Kirowie i Rostowie nad Donem. Od sierpnia 1941 roku jako saper służył na froncie, min. pod Stalingradem. W lecie 1944 Niekrasow został ciężko ranny podczas walk o Lublin i po rekonwalescencji, na początku 1945 został zdemobilizowany w stopniu kapitana. W latach 1945-1947 pracował jako dziennikarz w piśmie Sowietskoje isskustwo.

Debiutował w 1946 roku powieścią pt. W okopach Stalingradu, która po raz pierwszy ukazała się na łamach czasopisma Znamia (nr 8-10). Ta najsłynniejsza jego powieść, oparta na osobistych wspomnieniach autora z okresu bitwy o miasto, jest dziś uważana za jeden z najlepszych i najbardziej realistycznych utworów o wojnie ojczyźnianej. Wyróżniająca się pośród romantycznych i pełnych heroizmu powieści radzieckich tamtych lat książka, stanowi czołowe dzieło nurtu tzw. "prawdy okopów"[2]. Powieść zyskała duży rozgłos i została przetłumaczona na 36 języków (w tym również na polski) oraz wydana w milionach egzemplarzy. Niekrasow, po przeczytaniu powieści przez Stalina, otrzymał za nią Nagrodę Stalinowską II stopnia w 1947 roku. Na podstawie tej książki w 1956 roku powstał film pt. Sołdaty (pol. W okopach Stalingradu). Kolejne utwory Niekrasowa podejmowały "trudne" w czasach ZSRR tematy, takie jak adaptacja do pokojowego życia żołnierzy powracających z frontu (W rodzinnym mieście) lub niewinnie represjonowanych więźniach gułagów (Kira). Od 1959 roku na łamach Litieraturnoj gaziety zamieszczał artykuły nawołujące do upamiętnienia ofiar holocaustu na terenie ZSRR, min. zbrodni w Babim Jarze. Z tego powodu, po kilu latach został oskarżony przez władze o syjonizm. Pomnik poświęcony Żydom pomordowanym w Babim Jarze został jednak w 1976 roku postawiony i dziś uważa się, że nie mała w tym zasługa publikacji Niekrasowa[3].

W 1962 roku Niekrasow opublikował reportaż z podróży po ZSRR i USA pt. Po obu stronach oceanu w którym przedstawił obiektywny obraz życia codziennego w ZSRR i USA początku lat 60. Spisując to co widział naraził się na ataki władz, min. samego Nikity Chruszczowa. Podobnie obiektywne spostrzeżenia z podróży do Francji, Włoch i USA, zawarte w reportażach Pierwsza znajomość i Miesiąc we Francji naraziły go na zarzut "bałwochwalstwa wobec Zachodu". Jego liberalne wypowiedzi na temat sztuki ZSRR (literatury, filmu i malarstwa) spowodowały kłopoty pisarza z cenzurą. Upadek Chruszczowa w 1964 roku i objęcie władzy przez Breżniewa na kilka lat zapewniły pisarzowi spokój. Jednak w 1969 roku Niekrasow podpisał list protestacyjny do Susłowa w obronie represjonowanego ukraińskiego pisarza Czernowoła, a w 25 rocznicę zgłady Żydów w Babim Jarze ponownie publicznie upomniał się o pamięć ofiar. W konsekwencji został usunięty z partii w 1972, pozbawiony obywatelstwa oraz zmuszony do emigracji w roku 1974. Wyjechał do Lozanny, a następnie osiadł w Paryżu, gdzie w latach 1975-1982 był zastępcą redaktora naczelnego czasopisma Kontinient. W okresie tym współpracował również z radiem Swoboda.

Na emigracji opublikował m.in. Notatki gapia (1975), Spojrzenie i coś (1977), Po obu stronach muru (1978), Saperlipoet, albo Jeśli by i kiedy w ustach rosły grzyby (1983), Mała smutna opowieść (1986). We wszystkich tych utworach Niekrasow pisał o swoich wrażeniach i przemyśleniach na temat świata Zachodu w połączeniu ze wspomnieniami z czasów ZSRR i krytycznymi wypowiedziami o sobie samym.

Żywo interesował go proces pieriestrojki w ZSRR.

Zmarł na raka w Paryżu w 1987 roku. Został pochowany na cmentarzu prawosławnym w Sainte-Geneviève-des-Bois.

Za swoją dewizę życiową uważał: "Być sobą, nie kłamać, nie udawać, nie pochlebiać[3].

Nagrobek Niekrasowa na cmentarzu w Sainte-Geneviève-des-Bois

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • W okopach Stalingradu (W okopach Stalingrada, Moskwa 1946)
  • W mieście rodzinnym (W rodnom gorodie, Moskwa 1954)
  • Pierwsza znajomość (Pierwoje znakomstwo, Moskwa 1958)
  • Druga noc (Wtoraja nocz', Moskwa 1960)
  • Kira (Kira Gieorgijewna, Moskwa 1961)
  • Wasia Konakow (Wasia Konakow, Moskwa 1962)
  • Wybór opowiadań (Izobrannyje proizwiedienija, Moskwa 1962)
  • Po obu stronach oceanu (Po obie storony okieana, Moskwa 1962)
  • Druga noc (Wtoraja nocz', Moskwa 1965)
  • Zdarzenie na Kurchanie Mamaja (Słuczaj na Mamajewom kurganie, Moskwa 1965)
  • Miesiąc we Francji (Miesjac wo Francii, Moskwa 1965)
  • Podróże w różnych wymiarach (Putiesziestwija w raznych izmierieniach, Moskwa 1967)
  • W życiu i listach (W żyzni i w pismach, Moskwa 1971)
  • Zapiski gapia (Zapiski ziewaki, Paryż 1975)
  • Spojrzenie i coś (Wzglad i nieczoto, Paryż 1977)
  • Po obu stronach muru (Po obie storony stieny, Paryż 1978-1979)
  • Z dalekich krain wracając (Iz dalnych stranstwij wozwratias'..., Tel Awiw 1979-1981)
  • Stalingrad (Stalingrad, Frankfurt n. Menem 1981)
  • Sapierlipopiet, albo Jeśli by i kiedy w ustach rosły grzyby (Sapierlipopiet, ili Jesli by da kaby, da wo rtu rosli griby, Londyn 1983)
  • Mała smutna opowieść (Malenkaja pieczalnaja powiest', Londyn 1986)
  • Napisane ołówkiem (Napisano karandaszom, Kijów 1990)
  • Notatki (Zapiski, Moskwa 1991)
  • W najpiekielniejszych kotłach bywaliśmy... (W samych adskich kotłach pobywali..., Moskwa 1991)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wiktor Płatonowicz Niekrasow i jego proizwiedienija (ros.). W: Litra.Ru [on-line]. [dostęp 1 sierpnia 2011].
  2. Drawicz..., s. 403, Mucha..., s. 495.
  3. 3,0 3,1 Niekrasow Wiktor Płatonowicz (ros.). W: Eliektronnaja bibłotieka ModernLib.Ru [on-line]. [dostęp 1 sierpnia 2011].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]