Wilżyna ciernista
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Wilżyna ciernista | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | dwuliścienne właściwe |
| Rząd | bobowce |
| Rodzina | bobowate |
| Rodzaj | wilżyna |
| Gatunek | wilżyna ciernista |
| Nazwa systematyczna | |
| Ononis spinosa L. Sp. pl. 2:716. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Wilżyna ciernista (Ononis spinosa L.) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych, występujący dość powszechnie w Europie i umiarkowanej strefie Azji. W Polsce jest rośliną rzadką.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Półkrzew o wysokości do 60 cm i nieprzyjemnym zapachu. Przeważnie nie wytwarza rozłogów.
- Łodyga
- Zdrewniała, rozgałęziona, zazwyczaj ogruczolona i owłosiona, ze skróconymi pędami przekształconymi w ciernie (często dwudzielne).
- Liście
- Trójlistkowe z przylistkami. Listki owalne, tępo piłkowane, drobne.
- Kwiaty
- Grzbieciste motylkowe, ciemnoróżowe. Wyrastają po 1-3 w kątach górnych liści. Mają tępy żagielek, nieco tylko dłuższy od skrzydełek i łódeczki.
- Owoc
- Strąk zawierający przeważnie 1 nasiono.
Biologia i ekologia [edytuj]
Półkrzew, nanofanerofit, hemikryptofit. Siedlisko: przydroża, suche łąki. Kwitnie od czerwca do września.
Zagrożenia i ochrona [edytuj]
Gatunek, podobnie jak i inne gatunki wilżyn występujące w Polsce podlega częściowej ochronie gatunkowej na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin[2].
Zastosowanie [edytuj]
- Roślina lecznicza
- Surowiec zielarski: Korzeń (Radix Ononidis)
- Skład chemiczny:
- olejek eteryczny do 0,2%
- spinozyn
- flawonoidy (m.in. ononina, dwuhydroononina, trifolizyryna i onospina)
- trójterpeny (m.in. α- β- i γ-onoceryna oraz pochodne kwasu glicyryzynowego – bezpostaciowy ononid)
- garbniki
- kwasy organiczne (np. cytrynowy)
- żywice
- fitoaglutyniny
- pochodne kumaranochromanu
- sole mineralne
- Działanie: Dość silne działanie moczopędne, ułatwia wydalanie z organizmu mocznika, chlorków i różnych szkodliwych produktów przemiany materii. Przetwory z wilżyny słabo pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, w niewielkim stopniu hamują drobne krwawienia z włosowatych naczyń przewodu pokarmowego, mają też słabe działanie przeciwzapalne, korzystne w leczeniu żylaków odbytu.
- Zbiór i suszenie: Jesienią lub wczesną wiosną wykopuje się korzenie, myje i suszy w suszarni ogrzewanej w temperaturze do 45 °C.
Synonimy [edytuj]
- Ononis legitima Delarbre
- Ononis campestris Koch et Ziz
- Ononis repens L. subsp. spinosa (L.) Greuter
- Ononis arvensis L. subsp. spinosa (L.) Ehrh
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-26].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 81)
Bibliografia [edytuj]
- A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Rośliny lecznicze, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989, ISBN 83-202-0472-0
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
