Wilczarz irlandzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wilczarz irlandzki
Giaccomo.jpg
Inne nazwy chart irlandzki,
ang. irish wolfhound
Wymiary
Wysokość 80–90 (psy) cm,
71–85 (suki) cm
Masa min. 54,5 (psy) kg,
min. 40,5 (suki) kg
Klasyfikacja
FCI Grupa X, sekcja 2,
wzorzec nr 160[1]
AKC Hound
ANKC Grupa 4 (Hound)
CKC Grupa 2 (Hound)
KC(UK) Hound
NZKC Hound
UKC Sighthounds and Pariah Dogs
Wzorce rasy
FCI AKC ANKC CKC KC(UK) NZKC UKC
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wilczarz irlandzki (oryginalna nazwa irish wolfhound) – rasa psa zaliczana do grupy chartów, wyhodowana w Irlandii, użytkowana początkowo do polowań na jeleniowate i na wilki, obecnie jako pies-towarzysz. Typ chartowaty[2].

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Wykopaliska archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Irlandzkie Muzeum Narodowe w Dublinie na przełomie XIX i XX wieku było w posiadaniu czaszek psów pochodzących z epoki kamienia i brązu, a odkrytych w Crannoges niedaleko Dunshaughlin. Stały się one tematem badań berneńskiego zoologa Theophila Strudera. Jedna z grup prehistorycznych czaszek prezentowała odmianę psa zwanego dużym psem w typie Canis familiaris leineri. Struder stwierdził, że te pozostałości szkieletowe są analogiczne w budowie do czaszek wilczarzy irlandzkich przechowywanych w muzeach szwajcarskim i brytyjskim. W latach 30. XX wieku także grupa naukowców z Uniwersytetu Harvarda dokonała odkryć związanych z okolicami Dunshaughlin. Potwierdziły one, że znalezione tam kości (w tym czaszki) wskazują na ślady obecności w tamtych rejonach psów w typie wilczarza irlandzkiego. Pozostałości te datowano na okres VII–VIII wiek p.n.e. Prace te wskazywały na obecność psów będących przodkami wilczarza irlandzkiego zanim na terenach Irlandii pojawili się Celtowie (400 p.n.e.).[potrzebne źródło]

Pierwsze pisemne wzmianki[edytuj | edytuj kod]

Najdawniejszymi dokumentami piśmiennymi wspominającymi duże i silne psy z Irlandii, były listy pisane przez rzymskich konsulów i pisarzy. Strabon (63 p.n.e – 20 n.e.) donosił o istnieniu chartów pochodzących od Piktów i Celtów. W 1897 roku została wydana książka wielebnego Edmunda Hogana zatytułowana „The History of the Irish Wolfdog”. Zawierała ona wiele informacji dotyczących historii i pochodzenia wilczarza irlandzkiego, w tym cytaty z dawnych źródeł oraz nazwiska osób będących hodowcami i miłośnikami tej rasy. Dostarczała także wiedzy o wyglądzie i cechach usposobienia staroirlandzkich wilczarzy, które były cenione i podziwiane przez Rzymian.

Figura wilczarza irlandzkiego w Katedrze Świętego Patryka w Dublinie
Czteromiesięczne szczenię wilczarza irlandzkiego

Królewskie hodowle[edytuj | edytuj kod]

Jak podaje Hans Räber[3] dawni władcy irlandzcy umieszczali w herbach, obok koniczyny i harfy, wizerunek wilczarza irlandzkiego, którego określano słowami: „Łagodny, gdy głaskany, dziki, gdy sprowokowany”.

Według X-wiecznego zbioru praw, ustanowionego przez władcę walijskiego królestwa DeheubarthuHowella (Hywela) Dobrego, nadawano konkretną wartość pieniężną za osobniki z królewskiej hodowli, której wysokość zależała od wyszkolenia i od wieku psa. Ten sam kodeks regulował postępowanie wobec osoby winnej zranienia lub zabicia wilczarza irlandzkiego.

Często psy te stawały się cennymi podarunkami, wymienianymi pomiędzy władcami różnych rejonów świata, a ostatnim właścicielem wilczarzy pochodzących z królewskiej hodowli, był najprawdopodobniej Jerzy V[4].

Regres rasy i jej odtworzenie[edytuj | edytuj kod]

Dawne wilczarze irlandzkie cenione w polowaniach na wilki i inną grubą zwierzynę, zaczęły zanikać wraz z postępującym przetrzebianiem populacji tych zwierząt. Räber podaje, z listów Gougha, że pod koniec XVIII wieku istniały jeszcze na terenach Irlandii wilki, ale już w niewielkich ilościach. W końcowych latach XIX wieku duży wilczarz został uznany za rasę wymarłą. Kilka zachowanych linii, było spokrewnionych w różnym stopniu z dawnym typem charta irlandzkiego. Przedstawiciele tej rasy hodowani byli nielicznie przez możnych ze względu na historię oraz piękno rasy, która była symbolem statusu społecznego ich rodów.

Według Hansa Räbera niekwestionowaną, główną rolę, w odtworzeniu wilczarza irlandzkiego, odegrał kapitan George Augustus Graham. Do odtworzenia rasy wykorzystał psy będące potomkami starych linii takich jak linia Kilfane (była to hodowla Richardsona, który w połowie XIX wieku krzyżował wilczarze starego typu z psami innych, dużych ras m.in. deerhound i dog niemiecki i uzyskał dobre efekty). W celu zwiększenia rozmiarów osobników hodowlanych Graham wprowadził do hodowli deerhoundy, borzoja rosyjskiego oraz użył mastifa tybetańskiego. Pułkownik Garnier był kolejną osobą, która miała istotny wpływ na rozwój hodowlany wilczarza. Wykorzystał on w hodowli psów zjawisko zwane heterozją i swoje osobniki krzyżował z dogami niemieckimi, borzojami oraz z jednym psem, który został określony jako „pies niedźwiedzi”. Wysiłki obu hodowców zostały uwieńczone w roku 1886 opracowaniem przez nich pierwszego wzorca rasy, natomiast Kennel Club uznał rasę w roku 1925.

Głowa wilczarza irlandzkiego

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Należy do największych psów o smukłej, lecz bardzo muskularnej budowie. Ruchy lekkie. Według wzorca FCI wilczarz irlandzki powinien mieć kufę długą i wąską, zakończoną czarną truflą, niezależnie od rodzaju umaszczenia. Oczy są ciemne, a uszy małe i noszone w sposób podobny jak u greyhounda.

Szata[edytuj | edytuj kod]

Szorstka o włosach sztywnych. Maść szara, stalowoszara, cętkowana, czerwona, czarna, czysto biała oraz koloru pszenicy [5].

Zachowanie i charakter[edytuj | edytuj kod]

Łagodne i cierpliwe wobec dzieci. Rodzinne, mają spokojne usposobienie.

Użytkowość[edytuj | edytuj kod]

Wilczarz irlandzki jako maskotka Gwardii Irlandzkiej

Współcześnie są hodowane w celach reprezentacyjnych oraz towarzyskich.

Zdrowie i pielęgnacja[edytuj | edytuj kod]

Rasa ta jest wymagająca pod względem odchowu szczeniąt i ich utrzymania. Ze względu na znaczne gabaryty istnieje konieczność zapewnienia odpowiednio dużej przestrzeni domowej oraz wybiegu.

Przejawiają średnie ryzyko do wystąpienia, często tragicznego w skutkach skrętu żołądka.

Klasyfikacja FCI[edytuj | edytuj kod]

W klasyfikacji FCI rasa ta została zaliczona do grupy X – charty, sekcja chartów szorstkowłosych[6]. Nie podlega próbom pracy[1].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W roku 1902 wilczarza irlandzkiego o imieniu Raja of Kidmal uczyniono maskotką regimentu Gwardii Irlandzkiej.
  • Hans Räber przytacza opis[7] wilczarza irlandzkiego z 1845 roku, dokonany przez Youatta, który pisze o psie tej rasy sięgającym wysokością do czterech stóp (ok. 120 cm).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wzorzec rasy nr 160 (FCI Standard N° 160) (pdf), Związek Kynologiczny w Polsce – Zarząd Główny
  2. Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. s. 186.
  3. Hans Räber "Encyklopedia psów rasowych" tom II, str. 788
  4. Hans Räber "Encyklopedia psów rasowych" tom II, str. 789
  5. David Taylor: Księga psów. s. 40-41.
  6. Systematyka ras wg FCI z uwzględnieniem polskiego nazewnictwa ras (pdf), Związek Kynologiczny w Polsce – Zarząd Główny
  7. Hans Räber "Encyklopedia psów rasowych" tom II, str. 792

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. Warszawa: Dom Wydawniczy "Bellona", 2001. ISBN 83-11-09354-7.
  • Eva-Maria Krämer "Rasy psów", Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2003
  • Hans Räber "Encyklopedia psów rasowych" tom II, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2001
  • David Taylor: Księga psów. Warszawa: Świat Książki, 1995. ISBN 83-7129-102-7.