Wilec
Wilec (Ipomoea L.) – rodzaj roślin zielnych, głównie pnączy z rodziny powojowatych, obejmuje ok. 500 gatunków. Występuje głównie na obszarach gorących i ciepłych. Określany często (błędnie) jako powój, mylony bywa także z kielisznikiem. Gatunkiem typowym jest Ipomoea pes-tigridis L.[2].
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
- Łodyga
- Wijąca się, rzadziej wzniesiona.
- Liście
- Skrętoległe, całobrzegie, dłoniastodzielne lub pierzastodzielne.
- Kwiaty
- Duże, lejkowate, pięknie wybarwione, efektowne, osadzone zazwyczaj pojedynczo w kątach liści.
- Roślina trująca
- Nasiona zawierają alkaloidy indolowe, między innymi erginę i lizergol. Jako symptomy zatrucia mogą wystąpić: halucynacje, euforia, rozszerzone źrenice, nudności, wymioty, biegunka, senność, zdrętwienie i kurcze mięśni.
[edytuj] Systematyka
Acmostemon Pilg., Batatas Choisy, Bonanox Raf., Calonyction Choisy, Calycantherum Klotzsch, Diatremis Raf., Dimerodisus Gagnep., Exogonium Choisy, Mina Cerv., Parasitipomoea Hayata, Pharbitis Choisy, Quamoclit Mill., Quamoclit Moench
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do rodziny powojowatych (Convolvulaceae) Juss., która wraz z siostrzaną rodziną psiankowatych (Solanaceae Juss.) jest jednym z dwóch kladów w obrębie rzędu psiankowców (Solanales) Dumort. i klasy roślin okrytonasiennych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe Takht. ex Reveal, nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce Dumort., podrząd Convolvulineae Engl., rodzina powojowate (Convolvulaceae Juss.), plemię Ipomoeeae J. Presl, podplemię Ipomoeinae D. Parodi, rodzaj wilec (Ipomoea L.)[4].
- Gatunki (wybór)
- wilec purpurowy (Ipomoea purpurea (L.) Roth) – gatunek uprawiany w Polsce[5]
- wilec nadbrzeżny (Ipomoea pes-caprae)
- wilec przeczyszczający (Ipomoea purga)
- wilec ziemniaczany, batat (Ipomoea batatas)
- Ipomoea violacea
- Ipomoea horsfalliae
- Ipomoea indica
- Ipomoea nil
- Ipomoea setosa
[edytuj] Zastosowanie
- Warzywa: Gatunkiem uprawnym wytwarzającym jadalne bulwy jest wilec ziemniaczany Ipomoea batatas.
- Rośliny ozdobne: Wiele gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne, zwłaszcza odmiany wilca purpurowego.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-14].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-07-02].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ipomoea (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
