Wilhelm-Ernst-Gymnasium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Widok z południa na „stare gimnazjum” na Herderplatz w Weimarze

Wilhelm-Ernst-Gymnasium na Herderplatz 14 w Weimarze zostało założone w 1712 roku przez księcia Wilhelma Ernesta I i jest najstarszym budynkiem szkolnym w mieście. Tutaj nauczali między innymi Johann Gottfried Herder, Johann Heinrich Voß, Friedrich Wilhelm Riemer, Johann Karl August Musäus. Stare gimnazjum jest pojedynczym pomnikiem i jednym z niewielu zachowanych świeckich dzieł budowy okresu przed-klasycznego w Weimarze. Leży w urbanistycznie eksponowanym miejscu Starego Miasta i jest jednym z trzech weimarskich budynków tzw. „klasycznego Weimaru”, które w 1998 roku zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mistrz szermierki gimnazjum w Weimarze Weischner pozuje z uczniem do ilustracji w książce do nauki fechtunku z 1765 roku

Wilhelm-Ernst-Gymnasium zostało założone w 1712 roku na rozkaz księcia Wilhelma Ernesta I na miejscu starego miasta i szkoły wiejskiej z 1561 roku, jako nowa instytucja szkolna dla utalentowanych uczniów. Nosiła nazwę „Wilhelminum Ernestinum“. Jako nauczyciele działali tu między innymi Johann Heinrich Voß, Friedrich Wilhelm Riemer i Johann Karl August Musäus. W 1776 roku na stanowisko dyrektora gimnazjum powołano generalnego superintendenta Johanna Gottfrieda Herdera i jako efor otrzymał równocześnie nadzór nad wszystkimi szkołami Księstwa Saksonia-Weimar-Eisenach. Od 1784 roku wielki książę Karol August I oddał salę balową na nabożeństwa zborowi reformowanemu. Około 1800 roku szkoła otrzymała bibliotekę, której brak długo odczuwała (część jej zbiorów w 1950 roku trafiła do miejskiego archiwum w Weimarze). W 19 stuleciu budowla nadal służyła gimnazjum humanistycznemu. Wzrastająca liczba uczniów doprowadziła 10 października 1887 roku do przeprowadzki do większego budynku znajdującego się przy ulicy Amalienstraße 4 (od września 1991 roku Goethegymnasium Weimar). Stary budynek przy Herderplatz służył od 1910 roku jako Großherzoglich-Sächsische Baugewerkenschule. Wilhelm-Ernst-Gymnasium było tak określane tylko do 1945 roku. W okresie NRD w byłym gimnazjum w roku 1953 zorganizowano muzeum historii naturalnej. Poza tym gmach pełnił rolę „politechnicznego centrum” z klasami do nauczania i pomieszczeniami warsztatowymi.

Budowla[edytuj | edytuj kod]

Herderplatz z południowo-wschodniej strony około 1840 roku, po prawej stronie Wilhelm-Ernst-Gymnasium, staloryt L. Oedera
Południowe wejście do szkoły z kamiennymi schodami i „Studnią Herdera” autorstwa C. W. Coudraya

Budynek szkolny w stylu barokowym, na którym do dzisiaj widnieje napis „Soli deo gloria“ (”Tylko Bogu chwała”), zbudowano w latach 1712 do 1716 zaraz obok miejskiego kościoła św. Piotra i Pawła. Po ukończeniu budynek został otwarty przez krajowego mistrza budowlanego Christiana II Richtera. Jest to trzy piętrowy gmach z wysokim dachem mansardowym i lukarnami. Fasada jest zaakcentowana przez trójosiowy ryzalit, który jest zwieńczony dwupiętrową lukarną. Przed fasadą dominują dwubiegowe schody. Z północnej strony zbudowano klatkę schodową, przez co został zagospodarowane piętra. Przypuszczalnie początkowo kamienne schody zostały w roku 1860 zastąpione przez drewniane. W 1976 roku w przestronnym foyer, połączono parter i piętro, uzyskując dodatkowe pomieszczenia klasowe i zbudowano masywne schody z konstrukcji stalowej, wypełnionej betonowymi stopniami. Na parterze i pierwszym piętrze znajdowało się sześć dużych pomieszczeń klasowych i jedna duża sala, której sufit ozdobiony jest sztukaterią. Na drugim piętrze i poddaszu były mieszkania nauczycieli. Zachowało się kilka oryginalnych drzwi i okien, reszta w późniejszym czasie została wymieniona. Za czasów NRD w przedsionku przymocowano polityczny obraz ścienny z malowanych płytek.

Fontanna Herdera[edytuj | edytuj kod]

Przed kamiennymi schodami Wilhelm-Ernst-Gymnasium, w kierunku Herderplatz, stoi od 1832 roku ośmiokątna, żeliwna fontanna wykonana według projektu Clemensa Wenzeslausa Coudraya, która otrzymała nazwę „Fontanna Herdera”(”Herderbrunnen”). Przypuszczalnie odlana była w Lauchhammer. Jej wygląd jest podobny do pierwszej fontanny w Weimarze tzn. „Fontanny Goethego” („Goethebrunnen“) z 1822 roku.

Dzisiejsze użytkowanie[edytuj | edytuj kod]

Pomieszczenia budynku zwanego dzisiaj „Starym Gimnazjum w Weimarze” były od 1990 roku używane przez lokalne, niekomercyjne radio „Lotto” (do 2008 roku) i przez uniwersytet ludowy (działa tam do dzisiaj). Gimnazjum i miejski kościół św.Piotra i Pawła znany jako ”Kościół Herdera”(„Herderkirche”) zostały wyremontowane z funduszy UNESCO za kwotę 5,4 miliona euro. W 2010 roku Towarzystwo Narodowego Muzeum Goethego zaproponowało utworzenie tutaj muzeum Herdera, ku pamięci poety,tłumacza, filozofa, teologa, który w tym miejscu pracował.

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy i konrektorzy gimnazjum (uporządkowane według czasu urzędowania):

Profesorowie[edytuj | edytuj kod]

Znani nauczyciele i profesorowie gimnazjum (uporządkowane według czasu nauczania):

  • Johann Karl August Musäus (1735–1787), pisarz, filolog, zbieracz bajek – od 1769 profesor języków starożytnych i historii
  • Johann Traugott Leberecht Danz (1769–1851), niemiecki historyk kościoła i teolog – nauczyciel do 1798
  • Johann Heinrich Voß (1751–1826), poeta, tłumacz Homera, przyjaciel Gethego – profesor od 1804 do 1806
  • Franz Passow (1786–1833), filolog klasyczny – od 1807 do 1810 profesor greki
  • Ferdinand Gotthelf Hand (1786–1851), filolog klasyczny – od 1810 profesor filozofii i literatury greckiej
  • Johannes Schulze (1786–1869), pruski teolog, filolog, pedagog, urzędnik kulturalny – profesor od 1808 do 1812
  • Friedrich Wilhelm Riemer (1774–1845), filolog, pisarz, bibliotekarz, sekretarz Gethego – profesor od 1812 do 1821
  • Heinrich Graefe (1802–1868), niemiecki pedagog – duchowny nauczyciel gimnazjum
  • Christian Gottlob Tröbst (1811–1888), teolog, filozof, matematyk – profesor od 1847
  • Otto Apelt (1845–1932), filolog klasyczny i tłumacz – od 1869 do 1898 starszy nauczyciel względnie profesor

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Znani uczniowie i absolwenci gimnazjum (uporządkowane według roku urodzenia):

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Walter, Karl: Herders Typus lectionum für das Wilhelm-Ernst Gymnasium in Weimar. Hof-Buchdruckerei, 1905.
  • Walter, Karl: Herder und Heinze: aus der Geschichte des weimarischen Gymnasiums. B.G. Teubner, Leipzig 1908.
  • Francke, Otto: Geschichte des Wilhelm-Ernst-Gymnasiums in Weimar. H. Böhlau, Weimar 1916.
  • Dempe, Hellmuth: Das Wilhelm-Ernst-Gymnasium in Weimar um 1820 und sein Ephorus Johann Friedrich Röhr. Dietrich Pfaehler, Bad Neustadt 1982.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]