Willa Decjusza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Willa Decjusza
Obiekt zabytkowy nr rej. A-131 z 7.03.1930[1]
Willa Decjusza (2009)
Willa Decjusza (2009)
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres Wola Justowska
ul. 28 Lipca 1943 17a
Ukończenie budowy XVI, XVII-XIX, 1882
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Willa Decjusza
Willa Decjusza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Willa Decjusza
Willa Decjusza
Ziemia 50°03′49″N 19°52′18″E/50,063611 19,871667Na mapach: 50°03′49″N 19°52′18″E/50,063611 19,871667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Willa Decjusza – renesansowy pałacyk znajdujący się w Parku Decjusza, na terenie Woli Justowskiej w Krakowie przy ul. 28 Lipca 1943 17a. Wybudował go właściciel Woli Justowskiej – Just Ludwik Decjusz w 1535 roku w okolicy Panieńskich Skał. Projekt budowli stworzyli włoscy architekci Giovanni Cini ze Sieny, Bernardino Zanobi de Gianotis i Filip z Fiesole (niektórzy badacze wymieniają także Berecciego jako przypuszczalnego współtwórcę willi). W 1590 roku posiadłość kupił Sebastian Lubomirski, którego syn wojewoda Stanisław Lubomirski po 1620 roku kazał rozbudować budynek prawdopodobnie według projektu Macieja Trapola o jedno piętro, dodać dwie wieże i dobudować pomiędzy nimi loggię widokową. Dodano także cebulaste hełmy. Zbudowano także oficynę zwaną obecnie Domem Łaskiego. Kolejnymi właścicielami byli od 1720 roku Sanguszkowie, Andrzej Morzkowski i Wielowiejscy. W XIX wieku Willę przebudowali Ledóchowscy usuwając cebulaste barokowe hełmy i manierystyczne bastiony. Po 1844 roku Henrietta z Ankwiczów Kuczkowska zbudowała reprezentacyjne schody wejściowe, balkony wież i attykę wieńczącą willę. Po pożarze, w 1882 roku Marcelina Czartoryska odrestaurowała willę według projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Wcześniej odbywały się tam koncerty organizowane przez księżną, uczennicę Fryderyka Chopina. Do 1917 roku willa była własnością Czartoryskich.

W czasie I wojny światowej znajdowały się w nim koszary wojskowe, w czasie II wojny światowej była tam siedziba policji niemieckiej. Po wojnie w pałacyku znajdował się Centralny Ośrodek Szkolenia Spółdzielczości Pracy, następnie internat, oraz oddział gruźliczy szpitala im. dr. Anki. W latach 70. XX wieku willa popadła w ruinę. W 1996 Willa Decjusza została odrestaurowana i stanowi obecnie siedzibę Stowarzyszenia Willa Decjusza. Obiekt znajduje się na Szlaku Renesansu w Małopolsce.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Beiersdorf, Willa Decjusza (w:) Encyklopedia Krakowa, Kraków 2000
  • Janusz Bogdanowski, Przemiany architektoniczne willi na Woli Justowskiej, ”Rocznik krakowski”, T. 66, Kraków 1975
  • Maria Dayczak–Domanasiewicz, Architektura dworu biskupów krakowskich na Prądniku Białym na tle nowożytnego budownictwa rezydencjonalnego okolic Krakowa (w:) Pałace i wille podmiejskie Krakowa, Kraków 2007
  • Jerzy Kowalczyk, Sebastian Serlio a sztuka polska, O roli włoskich traktatów architektonicznych w dobie nowożytnej, Instytut Sztuki PAN, „Studia z historii sztuki”, T. 16, 1973
  • Jerzy Kowalczyk, Wille w Polsce w XVI i pierwszej połowie XVII stulecia, „Kwartalnik architektury i urbanistyki”, T. 25, 1976
  • Bogusław Krasnowolski, Architektura loggii małopolskich w latach 1500 – 1650, „Biuletyn Historii i Sztuki”, R. 31, 1963, z. 4
  • Jerzy Adam Miłobędzki, Zarys dziejów architektury w Polsce, Warszawa 1963 (i liczne wydania późniejsze)
  • Mirosław Sulma, Przekształcenia architektury Willi Decjusza (w:) Villa Decius, wyd. III uzup., Kraków 1999
  • Stanisław Tomkowicz, Powiat krakowski, „Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej” T. 2, Kraków 1906
  • Katarzyna Trojanowska, Willa Decjusza i jej mieszkańcy (w:) Villa Decius, wyd. III uzup., Kraków 1999

Przypisy