William David Ross

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy szkockiego etyka. Zobacz też: William Ross, brytyjski polityk.

Sir William David Ross ( ur. 15 kwietnia 1877 w Thurso, Caithness na północy Szkocji, zm. 5 maja 1971 w Oksfordzie) – szkocki filozof, znany z prac z dziedziny etyki. W odpowiedzi na intuicjonizm George'a Edwarda Moore'a rozwinął własny, pluralistyczny, deontologiczny i intuicjonistyczny system etyczny. Oprócz zagadnień etycznych zajmował się również filozofią grecką, m.in. tłumacząc liczne prace Arystotelesa.

Życie[edytuj | edytuj kod]

William David Ross urodził się w Thurso, Caithness na północy Szkocji. Wczesne dzieciństwo spędził w południowych Indiach i do Szkocji powrócił w wieku 6 lat. Wykształcenie zdobył w Royal High School, w Edynburgu oraz na University of Edinburgh. W 1895 roku uzyskał tytuł magistra z filologii klasycznej. Kontynuował studia w Balliol College w Oksfordzie, a w 1900 roku został wykładowcą na Oriel College.

W 1906 poślubił Edith Ogden (zmarła w 1953), z którą miał cztery córki: Małgorzatę, Rosalind, Eleanor i Katharine.

Po wybuchu I wojny światowej, w 1915, Ross wstąpił do armii i pracował w ministerstwie uzbrojenia. Za swoją pracę otrzymał Order Imperium Brytyjskiego.

Po wojnie Ross został profesorem prestiżowej katedry filozofii moralnej na Uniwersytecie Oksfordzkim (1923-1928). Następnie zajmował stanowiska prowosta Oriel College w Oksfordzie (1929-1947), wicekanclerza i prowicekanclerza Uniwersytetu Oksfordzkiego (1941 - 1947). W latach 1939-1940 był też przewodniczącym Aristotelian Society. W 1938 roku otrzymał za swoje zasługi tytuł szlachecki.

Zmarł w Oksfordzie w 1971 roku.

Teorie etyczne Rossa[edytuj | edytuj kod]

Etykę Williama Davida Rossa można scharakteryzować jako nienaturalistyczny i intuicjonistyczny realizm moralny[1]. Według Rossa prawdy moralne istnieją i są poznawalne.

Porządek moralny [...] należy tak samo do podstawowej natury wszechświata (i to jakiegokolwiek możliwego wszechświata, w którym istnieją moralne podmioty) jak należą do niej przestrzenne i liczbowe struktury wyrażane w aksjomatach geometrii i arytmetyki.

— William David Ross, The Right and the Good

Ross odrzuca konsekwencjalizm G.E. Moore'a, przyjmujący za podstawę powinności ilość dobra, którą dany czyn przynosi. Zwiększanie ilości dobra jest według Rossa jedynie jedną z kilku zasad określających, co powinien zrobić podmiot w danej sytuacji.

Takich podstawowych zasad postępowania (zasad prima facie) wymienia Ross siedem, przy czym zaznacza, że nie jest to lista pełna. Są to: wierność (fidelity), zadośćuczynienie (reparation), wynagrodzenie (gratitiude), nieszkodzenie (non-maleficence), sprawiedliwość, dobroczynność (beneficence') i samodoskonalenie (self-improvement). Mogą one być stosowane jednocześnie, ale czasem mogą wchodzić ze sobą w konflikt. W konflikt mogą np. popaść zobowiązanie wobec znajomych, którzy wcześniej nam wielokrotnie pomagali, a teraz sami potrzebują pomocy przy przeprowadzce (zasada zadośćuczynienia), oraz wobec dzieci, którym obiecało się w tym czasie wyjazd do parku (zasada wierności). Takie konflikty moralne są jednak według Rossa pozorne, gdyż jedna z zasad zawsze przeważa i tym samym stanowi w danej sytuacji bezwzględną podstawę obowiązku.

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • 1908: Aristotle. Nichomachean Ethics. (tłumaczenie)[1]
  • 1923: Aristotle
  • 1924: Aristotle's Metaphysics
  • 1927: 'The Basis of Objective Judgments in Ethics'. International Journal of Ethics, 37: 113-127.
  • 1930: The Right and the Good
  • 1936: Aristotle's Physics
  • 1939: Foundations of Ethics
  • 1951: Plato's Theory of Ideas
  • 1954: Kant's Ethical Theory

Przypisy

  1. Philip Stratton-Lake: Introduction. W: The Right and the Good. William David Ross. Oxford: Oxford University Press, 2002, s. IX.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]