William Martin Leake

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
William Martin Leake
Portret W. M. Leake'a pędzla Christiana Jensena
Portret W. M. Leake'a pędzla Christiana Jensena
Data i miejsce urodzenia 14 stycznia 1777
Mayfair k. Londynu
Data i miejsce śmierci 6 stycznia 1860
Brighton
Miejsce spoczynku Kensal Green
Zawód pisarz
topograf
dyplomata

William Martin Leake - (ur. 14 stycznia 1777 w Mayfair, zm. 6 stycznia 1860 w Brighton) - brytyjski pisarz, dyplomata i topograf.

Syn Johna Martina Leake'a i Mary Calvert. Kształcił się w Royal Military Academy w Woolwich. Po jej ukończeniu otrzymał awans na podporucznika artylerii. W latach 174-1798 służył jako artylerzysta na okręcie wojennym. Awansowany na kapitana w 1799 został wysłany na czele grupy kilku oficerów do Stambułu, gdzie miał szkolić tureckich artylerzystów w Egipcie. Układ pokojowy pomiędzy Francją i Imperium osmańskim czynił jego misję bezowocną. Mimo to Leake pozostał przez pewien czas na wschodzie, podróżując po Anatolii. Plonem tej podróży był dziennik, który ukazał się drukiem w 1824.

W czerwcu 1800 powrócił do Stambułu, gdzie otrzymał rozkaz, aby ponownie udać się do Egiptu i dołączyć do stacjonującej tam armii osmańskiej. Długą podróż przez Ateny, Smyrnę, Cypr i Jaffę Leake zakończył w marcu 1801, docierając do Egiptu. W tym czasie podjął współpracę z Williamem Richardem Hamiltonem, sekretarzem Lorda Elgina. We wrześniu 1802 wspólnie zorganizowali transport skradzionych w Grecji tzw. marmurów Elgina do Anglii. We wrześniu 1803 wyruszył z Londynu w kolejną podróż do Turcji, gdzie miał służyć jako doradca w kwestii obrony wybrzeży bałkańskich przed spodziewanym atakiem Francuzów. Aby poznać dokładnie topografię Bałkanów w latach 1804-1807 podróżował po Albanii, Grecji i Macedonii. Efektem tych podróży był dokładny opis południowej Albanii, a także studium Travels in Northern Greece (wydane w 1835). W 1807 po wybuchu wojny turecko-angielskiej został zatrzymany w Salonikach przez władze osmańskie. Po uwolnieniu podjął misję dyplomatyczną do Epiru. 12 listopada 1807 spotkał się po raz pierwszy z Ali Paszą z Tepeleny. Udało mu się pozyskać zaufanie Albańczyka na tyle, że w latach 1809-1810 przebywał na jego dworze jako przedstawiciel Wielkiej Brytanii zaopatrując wojska Ali Paszy w brytyjską broń do walki przeciwko Francuzom.

W 1813 otrzymał awans na podpułkownika. W tym czasie zajmował się głównie opracowaniem materiałów, zebranych w czasie podróży. Opracował też słownik angielsko-grecko-albański, uznając język albański za ciekawy choć barbarzyński dialekt. W 1815 wyjechał w swoją ostatnią misję, do Szwajcarii. Po powrocie do Anglii przestał podróżować poświęcając się studiom nad topografią.

Leake był członkiem Towarzystwa Dyletantów, Royal Club i Royal Geographic Society, a także wiceprzewodniczącym Royal Society of Literature.

W 1838 poślubił Elizabeth Wray, wdowę po numizmatyku Williamie Marsdenie. Zmarł po krótkiej chorobie w Brighton i został pochowany na cmentarzu Kensal Green.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1821: The topography of Athens: With some remarks on its antiquities
  • 1824: Journal of a tour in Asia Minor,: with comparative remarks on the ancient and modern geography of that country
  • 1826: An Historical Outline of the Greek Revolution
  • 1830: Travels in the Morea: With a map and plans, w 1846 uzupełnione o suplement Peloponnesiaca
  • 1835: Travels in Northern Greece
  • 1854: Numismata Hellenica, w 1859 uzupełnione o suplement

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. I.B. Tauris: 2013, s. 275-277. ISBN 9781780764313.
  • Jennifer Speake: Literature of Travel and Exploration: G to P. Taylor & Francis: 2003, s. 704-706. ISBN 9781579584245.