Wina maltańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wina maltańskiewina wytwarzane na Malcie.

Winnice w pobliżu Żejtun

Uprawę winorośli na Malcie rozpoczęli Fenicjanie. Nowoczesny przemysł winiarski powstał na początku XX wieku, kiedy to powstały winiarnie Marsovin i Emmanuel Delicata. Od lat 70. XX wieku uprawia się odmiany międzynarodowe[1][a]. Po wejściu Malty do Unii Europejskiej w 2004 cła ochronne na import zostały uchylone, co zmusiło producentów do skupienia się na produkcji win jakościowych.

Popyt na wina maltańskie wzrasta. Niektóre z winiarni korzystają także z gron importowanych, by sprostać zapotrzebowaniu, a możliwość powiększania winnic jest ograniczona. Powierzchnia winnic, położonych głównie w północnych częściach wysp Malta i Gozo to ok. 500 ha[2]. W 2004 roku na wyspach wyprodukowano 70 000 hl wina[3]. Roczne spożycie na osobę wynosiło wtedy 10,1 litra[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historycy uważają, że uprawa winorośli i tłoczenie wina zostało zapoczątkowane przez Fenicjan około VIII w. p.n.e.[2][4]. Także w VIII w. Grecy osiedlili się w miejscu dzisiejszej Mdiny i żyli w pokoju z Fenicjanami[5]. W 480 p.n.e. Malta stała się kolonią Kartaginy. Wskutek wojen punickich przeszła w 218 p.n.e. w ręce Rzymian, którzy władali nią aż do upadku cesarstwa rzymskiego [5][2]. Około 445 Maltę najechali Wandalowie, a ok. 477 – Ostrogoci[6].

Winorośl prowadzona w formie pergoli, podobnie jak na Malcie w XVII w.

Malta stała się częścią Cesarstwa Wschodniorzymskiego i pozostała we władaniu Bizancjum aż do jej podboju przez Arabów w IX w.[2] Za czasów muzułmańskich winnice zostały zaniedbane. Joannici po zajęciu wysp wprowadzili techniki uprawy znane z kontynentu, a winorośl przerabiali przede wszystkim na wino mszalne[2][4][7]. Olivier de Serres opisywał w XVII w., że winorośl prowadzono w formie pergoli ze względu na brak powierzchni uprawnej[8].

Winiarstwo prosperowało, a wino było nawet eksportowane aż do pojawienia się Anglików, którzy wykarczowali winnice, by uprawiać bawełnę[7]. Pod koniec XIX wieku załamanie popytu na maltańską bawełnę pozwoliło na ponowne nasadzenia winorośli, już po klęsce filoksery, która zniszczyła liczne lokalne odmiany[4][7].

Wina z Malty nie cieszyły się dobrą reputacją. Większość winogron była spożywana jako winogrona deserowe. Na początku XX wieku swoje winiarnie założyli i wyposażyli Emmanuel Delicata i Marsovin[9]. Jakość poprawiła się dopiero w latach 70. XX wieku wraz z wprowadzeniem odmian francuskich[1].

Warunki uprawy[edytuj | edytuj kod]

Klimat Malty

Wapienne Wyspy Maltańskie mają niewiele terenów nadających się do wykorzystania rolniczo, a istniejące poddają się presji urbanizacyjnej i rozbudowie ośrodków turystycznych. Sprawia to, iż importuje się winogrona, przede wszystkim z Włoch[9].

Malta znajduje się w strefie klimatu śródziemnomorskiego, z suchym, gorącym latem, łagodzonym przez bryzę. Zimy są łagodne i dość słoneczne[1]. Temperatury wahają się od 15 °C zimą do 40 °C latem. Najczęściej pada deszcz między listopadem a lutym, ale opady są niewielkie. Najważniejszym wiatrem jest mistral, choć czasami zdarza się też sirocco[10][11].

Rodzaje wina[edytuj | edytuj kod]

Czerwone wino La Valette i maltańska bruschetta

Wśród ponad trzydziestu szczepów uprawianych na wyspach należących do Malty są m.in. plenne rodzime odmiany gellewza i mammolo (czerwone) oraz ghirgentina i gennarua (białe), które stanowią ok. 70% upraw, jednak dają wino niewyróżniającej się jakości[2][9]. Od lat 70. XX wieku uprawia się odmiany międzynarodowe, wśród nich chardonnay, merlot, cabernet sauvignon, cabernet franc, syrah i petit verdot[1][12]. Metodą szampańską produkuje się musujące wino Cassar de Malte.

Nadal z Włoch sprowadza się winogrona i moszcz, by winifikować go na wyspie[13]. Ze względu na przepisy wina z winogron maltańskich i importowanych produkuje i butelkuje się osobno.

Producenci[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie większe winiarnie na wyspie Malta, do których zalicza się Marsovin, Emmanuel Delicata, Camilleri Wines, Montekristo i Meridianę oferują możliwość zwiedzania lub degustacji. Najstarsze z nich to mieszczące się w pobliżu Paoli Delicata (założona 1907) i Marsovin (1919), które produkują (wliczając import półproduktów) po 3,5 mln butelek rocznie[9]. Pozostała trójka cieszy się krótszą tradycją: powstały w latach 90. XX wieku. Największym areałem własnych winnic dysponują Meridiana (19 ha) i Marsovin (18 ha)[2]. Meridiana powstała na terenach dawnej brytyjskiej bazy lotniczej[9].

Wina są produkowane także na wyspie Gozo. Tamtejsi wytwórcy to Ta' Mena Winery[14] i Tal-Massar[15].

Według szacunków aż 90% wina wytwarzanego na Malcie jest sprzedawane na miejscu[9].

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Choć nie istnieje oficjalny szlak winny, to w Valletcie odbywa się festiwal wina. Podobne wydarzenie jest organizowane w Qormi w pierwszym tygodniu września[16].

Wikimedia Commons

Uwagi

  1. Taką nazwą określa się odmiany, których uprawa jest rozpowszechniona na wielu kontynentach

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Wine Culture (ang.). [dostęp 29 maja 2013].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Patrick Fiévez, Sabine Rumrich, Klaus Feiten: Kraje śródziemnomorskie. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 746. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.)
  3. 3,0 3,1 Hugh Johnson, Jancis Robinson: Wielki atlas świata win. Buchmann, 2008, s. 11. ISBN 978-83-7670-164-6. (pol.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Julian Sammut, Michael Tabonne: La cuisine maltaise. Casa editrice Perseus, Italia, Miller Distributors ltd, Malta, 2009, s. 11. (fr.)
  5. 5,0 5,1 Jacques Godechot: Histoire de Malte. Paris: Presse Universitaire de France, 1970, s. 13-14. (fr.)
  6. Anthony Bonanno: Malta, Phoenician, Punic and Roman. Malte, Midsea Books ltd, 2005, s. 258.
  7. 7,0 7,1 7,2 Malta Vineyards (ang.). Ministry for Rular Affairs and the Environment, 2008. [dostęp 29 maja 2013].
  8. Olivier de Serres: Le théâtre d'agriculture et mesnage des champs. Mme Huzard, 1804. (fr.)
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Patrick Fiévez, Sabine Rumrich, Klaus Feiten: Kraje śródziemnomorskie. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 747. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.)
  10. Géographie et climat de Malte (fr.). [dostęp 29 maja 2013].
  11. Dane klimatyczne dla Valletty (ang.). [dostęp 29 maja 2013].
  12. Julian Sammut, Michael Tabonne: La cuisine maltaise. Casa editrice Perseus, Italia, Miller Distributors ltd, Malta, 2009, s. 13-14. (fr.)
  13. Julian Sammut, Michael Tabonne: La cuisine maltaise. Casa editrice Perseus, Italia, Miller Distributors ltd, Malta, 2009, s. 12. (fr.)
  14. Ta' Mena Winery (ang.). [dostęp 29 maja 2013].
  15. Tal-Massar Winery (ang.). [dostęp 29 maja 2013].
  16. Qormi Wine Festival (ang.). [dostęp 29 maja 2013].