Wincenty Dunin-Marcinkiewicz

Wincenty Dunin-Marcinkiewicz
Wincenty Dunin-Marcinkiewicz, 1863
Imiona i nazwisko	Wincenty Jakub Dunin-Marcinkiewicz
Data i miejsce urodzenia	4 lutego 1808 Paniuszkiewicze
Data i miejsce śmierci	29 grudnia 1884 Mała Lucynka
Narodowość	polska
Dziedzina sztuki	literatura piękna
Styl	romantyzm
Ważne dzieła	Sielanka, Dudarz białoruski, Wieczornice, Obłąkany, Hapon, Szlachta pińska

Wincenty Dunin-Marcinkiewicz
Łabędź
Data urodzenia	4 lutego 1808
Miejsce urodzenia	Paniuszkiewicze
Data śmierci	29 grudnia 1884
Miejsce śmierci	Mała Lucynka
Rodzina	Marcinkiewiczowie
Rodzice	Jakub Dunin-Marcinkiewicz Martyna Niedźwiedzka
Małżeństwo	Józefa Baranowska
Dzieci	Kamila, Cezaryna, Mirosław

Wincenty Jakub Dunin-Marcinkiewicz herbu Łabędź (ur. 4 lutego 1808 w Paniuszkiewiczach, zm. 29 grudnia 1884 w Małej Lucynce) – polski poeta, dramaturg, klasyk literatury polsko-białoruskiej XIX w. Autor romantycznych wierszy, powieści i opowiadań. Popularyzator białoruskiego języka literackiego i kreator nowych gatunków oraz form literackich. Przodek polskiej poetki Barbary Czarnowieskiej.

Życiorys

Wincenty Dunin-Marcinkiewicz pochodził z polskiej rodziny drobnej szlachty katolickiej. Jego ojciec Jakub był dzierżawcą niewielkiego majątku. W 1824 r. Wincenty ukończył szkołę powiatową. Następnie rozpoczął studia medyczne na uniwersytecie. W 1840 r. poeta osiedlił się pod Mińskiem w niewielkim majątku, Lucynce. Piastował godność szlacheckiego deputata w Mińsku. W swoim majątku założył teatr autorski, w którym wystawiał także własne sztuki. W 1841 r. założył pierwsze białoruskie kółko teatralne. Zachęcał innych do zakładania szkółek ludowych, sam także założył podobną w Mińsku. Poeta był prześladowany przez władze po napisaniu wierszy agitacyjnych w czasie powstania w 1863 roku.

Twórczość

Poeta w swych utworach często opisywał lud wiejski, jego kulturę, zwyczaje i obrzędy. Wiele wierszy pisał w języku białoruskim, a spod jego pióra wyszły m.in. poematy oraz sztuki teatralne. Pierwszy utwór drukowany, wydany w 1846 r., Sielanka został wystawiony po raz pierwszy w Mińsku w 1852 r. Początkowo utwory poety mają charakter sielankowy i pisane są po polsku, np. zbiór Dudarz białoruski (1857). Późniejszą twórczość zaliczyć można do literatury realistycznej, m.in.: opowieści Wieczornice i Obłąkany (1855), poemat Hapon (1855), a także farsę teatralną Szlachta pińska (1866).

Wincenty Dunin-Marcinkiewicz zajmował się również tłumaczeniem utworów polskich poetów. W 1859 r. podjął się przekładu Pana Tadeusza Mickiewicza, którego rękopis po wydaniu dwóch ksiąg skonfiskowała carska cenzura. Przekład ten został wydany dopiero po śmierci tłumacza w 1907 r.

Bibliografia

• Dzieje literatury europejskiej, pod red. Władysława Floryana, PWN, Warszawa 1989.
• J. Huszcza, Antologia literatury białoruskiej od XIX do XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1993.

Linki zewnętrzne

• Дунин-Марцинкевич Винцент (w języku rosyjskim)
• Mój przodek był białoruskim poetą (dokument pdf)