Wincenty Niemojowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wincenty Niemojowski
Iuvenius, Obywatel Kaliski(?), Veritas
Wincenty Niemojowski
Data i miejsce urodzenia 5 kwietnia 1784
Słupia
Data i miejsce śmierci grudzień 1834
Moskwa (więzienie)

Wincenty Niemojowski herbu Wierusz (ur. 5 kwietnia 1784 w Słupi, zm. 1834 w Moskwie) – polski działacz polityczny, krytyk literacki, tłumacz i historyk(?).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 5 kwietnia 1784 w Słupi (pow. wieluński), jako syn Feliksa i Anieli z Walkowskich. Pierwsze nauki pobierał w domu rodzinnym. Nieco później uczył się w szkołach wieluńskich, a od roku 1798 kształcił się u warszawskich pijarów. W latach 1800-1803 studiował prawo na uniwersytetach w Halle, a następnie w Erlangen. Po studiach powrócił do kraju i podjął prace w kaliskim sądownictwie. Niedługo potem (1806) powołany został na członka Izby Administracyjnej Departamentu Kaliskiego Księstwa Warszawskiego.

Był przywódcą opozycji sejmowej w roku 1820. Razem z bratem Bonawenturą Niemojowskim próbował przenieść na grunt polski doktrynę liberalizmu. W sejmie przewodził z bratem liberałom; przyjęli postawę legalnej opozycji, czyli starali realizować swe cele, wykorzystując dosłownie interpretowane zasady ustrojowe zapisane w konstytucji. Ugrupowanie, do którego należał w sejmie, nazywano kaliszanami, ponieważ wraz z bratem mieli majątki w województwie kaliskim i reprezentowali ten okręg w sejmie. W roku 1820 kaliszanie wystąpili podczas obrad sejmowych z protestem przeciw wprowadzeniu cenzury oraz z żądaniem ustanowienia, zgodnie z zapowiedzią cara, sądów przysięgłych. W odpowiedzi car przez 5 lat nie zwoływał sejmu, a gdy w roku 1825 izba zebrała się ponownie, obrady toczyły się bez dostępu publiczności. W czasie powstania listopadowego Niemojowski był członkiem Rządu Narodowego Królestwa Polskiego. Po powstaniu został uwięziony i skazany na karę śmierci, lecz potem wyrok zamieniono mu na katorgę; zmarł w drodze na Syberię.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze utwory[edytuj | edytuj kod]

  1. Obraz historyczno-statystyczny Wiednia, oryginalnie 1815 r. wystawiony, z planem tegoż miasta, Warszawa 1821, fragmenty przedr.: L. Komarnicki: Historia literatury polskiej w. XIX do r. 1830 cz. 1, Warszawa 1917, s. 113-114; J. W. Gomulicki, "Nowe Książki" 1959 nr 22; A. Kowalska: Warszawa literacka w okresie przełomu kulturalnego 1815-1822, (Warszawa 1961) "Biblioteka Syrenki" (aneks); przedmowę podpisano pseudonimem "Obywatel Kaliski"; przypisywane tradycyjnie E. Lubomirskiemu autorstwo tego utworu zakwestionowała A. Kowalska, wskazując przy okazji na wymienione w katalogu Biblioteki Jagiellońskiej (sygn. 105668 I) nazwisko Wincentego Niemojewskiego jako autora Obrazu... Kwestię tę trzeba uznać za otwartą
  2. Głosy posła kaliskiego na Sejmie Królestwa Polskiego 1818 r., Poznań (1819)
  3. Myśli dorywcze o romantyczności i romantykach, Kalisz 1830, fragmenty przedr.: S. Kawyn w: Walka romantyków z klasykami, Wrocław (1963) "Biblioteka Narodowa" seria I, nr 183; W. Bilip w: Mickiewicz w oczach współczesnych... Antologia, Wrocław 1962
  4. Głos... zastępcy ministra Spraw Wewnętrznych i Policji miany w Izbach połączonych na sesji 24 stycznia 1781 r., (Warszawa 1831).

Artykuły Niemojewskiego ogłaszano także w czasopismach: "Gazeta Polska" (około roku 1827), "Kurier Polski" (1831).

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  1. C. J. Delavigne: Do Napoleona. Jedna z Messenien, Warszawa 1830
  2. B. Constant: O monarchii konstytucyjnej i rękojmiach władz publicznych. Rzecz wyjęta z dzieł... cz. 1-2, Warszawa 1831.

Listy i materiały[edytuj | edytuj kod]

  1. Do S. Kaczkowskiego 3 listy z lat: 1820, 1823; rękopis: Biblioteka Jagiellońska, sygn. 4359
  2. Do brata, Bonawentury Niemojewskiego, prawdopodobnie z roku 1827 (nie z roku 1824, jak wcześniej sugerowano) oraz fragm. i streszczenie listu z 29 grudnia 1834; do gen. J. N. Umińskiego z roku 1830; od Stefana Grabowskiego, ministra Sekretarza Stanu z roku 1825; ponadto szereg dokumentów dot. działalności politycznej i więzienia Niemojewskiego; ogł. A. Kraushar: Kaliszanie Niemojewscy w: Echa przeszłości, Warszawa 1817
  3. Do gen. J. N. Umińskiego z 16 listopada 1828, rękopis: Ossolineum, sygn. 5427/III.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T. 5: Oświecenie. W: Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1967, s. 424-425.