Winietowanie

Winietowanie na przykładzie zdjęcia wykonanego aparatem Olympus μ[mju:]-II w warunkach bardzo silnego oświetlenia

Winietowanie niekiedy bywa dodawane do obrazu w celu zwrócenia uwagi na centrum kadru

Winietowanie – wada obrazu uzyskiwanego w urządzeniu optycznym, polegająca na niedoświetleniu brzegów kadru, spowodowana niedoskonałością optyki urządzenia, zakłóceniem brzegów toru optycznego innymi elementami urządzenia lub też wywołana nieodpowiednim oświetleniem. W niektórych przypadkach winietowanie jest celowo wprowadzanym efektem artystycznym, mającym zwrócić uwagę na środku kadru.

Przyczyny zjawiska

Z powodu jakości optyki urządzenia

• użycie aparatu fotograficznego ze słabej jakości obiektywem, w ekstremalnych przypadkach przyciemnienie obrazu może wystąpić nie tylko w rogach, ale nawet wokół całości kadru
• użycie obiektywu przy całkowicie otwartej przysłonie (szczególnie dotyczy to obiektywów jasnych a także krótkoogniskowych) – tutaj zdarza się, że nawet producenci najlepszych obiektywów lojalnie informują o wysokim poziomie winietowania
• użycie pierścieni pośrednich z niektórymi obiektywami
• użycie obiektywów o mniejszym polu krycia niż wymagane (zob. Pole obrazowe obiektywu), cyfrowych (oznaczenie D, DA, DT lub DX) w aparatach małoobrazkowych czy małoobrazkowych w aparatach średnioformatowych

Z powodu niewłaściwego oświetlenia

• użycie lampy błyskowej o zbyt wąskim kącie padania światła w stosunku do kąta widzenia obiektywu (źle dobrana lampa o stałym kącie lub źle ustawiona lampa o kącie regulowanym)

Z powodu przysłonięcia brzegów kadru

• nieodpowiednia (za długa w stosunku do ogniskowej) osłona obiektywu
• niepoprawnie założona (obrócona) osłona przeciwsłoneczna w obiektywie szerokokątnym
• założenie na obiektyw nieodpowiedniego filtru (zbyt wystającego do przodu) lub założenie na obiektyw zbyt dużej liczby filtrów – im krótsza ogniskowa, tym większe ma to znaczenie – najczęściej ma to miejsce w przypadku stosowania filtru polaryzacyjnego wraz z innym filtrem np. ocieplającym.

Sposoby redukcji winietowania

Poza unikaniem przyczyn podanych wyżej, istnieją jeszcze inne sposoby redukcji winietowania.

W przypadku winietowania spowodowanego samą optyką obiektywu, efekt winietowania maleje wraz ze wzrostem przysłony, a w obiektywach zmiennoogniskowych efekt winietowania maleje wraz ze wzrostem ogniskowej.

Winietowanie można próbować kompensować odpowiednim doświetleniem brzegów planu, specjalnym filtrem szarym z ciemnym środkiem i jasnym brzegiem lub w przypadku obrazu w formie cyfrowej korygować w odpowiednim programie graficznym.