Wioski potiomkinowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wioski potiomkinowskie, wsie potiomkinowskie – określenie pochodzące od nazwiska gubernatora Nowej Rosji Grigorija Potiomkina, używane w odniesieniu do mistyfikacji, oszustwa, mającego na celu wywarcie dobrego wrażenia i ukrycie prawdziwej natury sytuacji.

Potiomkin w 1787 roku zorganizował dla cesarzowej Rosji Katarzyny II i jej dworu przejażdżkę w dół Dniepru w celu pokazania jak wielki sukces książę odniósł podczas kolonizacji prowincji świeżo wydartej Turkom osmańskim. Aby wywrzeć na niej dobre wrażenie, Potiomkin zmontował kilka przenośnych "wiosek" rozmieszczonych w ważniejszych punktach wzdłuż brzegu rzeki. Gdy cesarska łódź pojawiała się w polu widzenia, przebrani za wieśniaków ludzie Potiomkina zaczynali wznosić radosne okrzyki na cześć carycy i towarzyszących jej zagranicznych ambasadorów[1].

W opinii historyków dopiero ‪Astolphe de Custine‬ (pół wieku po wizycie carycy Katarzyny) w swoich kronikach rosyjskich nadał "wioskom ‪potiomkinowskim" status ‬rzeczywistego procederu, który ma miejsce w historii rosyjskiej od XII wieku[2]. Przesadzone opowieści na temat skali tworzenia fasad w okresie panowania Katarzyny miałyby być antypotiomkinowską propagandą. Zdaniem rosyjskiego historyka Aleksandra Panchenko, wioski ‪potiomkinowski‬e są w dużej części mitem[3]. Panchenko pisze, ze "Potiomkin rzeczywiście dekorował miasta i wsie, ale nie robił z tego żadnej tajemnicy"[4]. Simon Sebag Montefiore za autora wyrażenia "wioski potiomkinowskie" uważa posła saskiego Georga von Helbiga, który był rozgoryczony tym, że nie zaproszono go na Krym[5]; zwrot został więc wymyślony przez osobę, która nie była świadkiem wydarzeń. W roku 1809 ukazała się biografia Potiomkina autorstwa Helbiga, w której powtarzał swoje wcześniejsze zarzuty wobec księcia.

Przypisy

  1. Norman Davies: Potiomkin - Norman Davies - Teksty.
  2. Evgeniĭ Aleksandrovich Dobrenko, Political Economy of Socialist Realism, Yale University Press, 2007, s. 46 sqq.
  3. Aleksandr Panchenko, " 'Potyomkin villages as a cultural myth," (rus) in Panchenko, O russkoi istorii i kul´ture (St. Petersburg: Azbuka, 2000), 416. "В связи с вышесказанным должно сделать заключение, что миф о «потемкинских деревнях» - именно миф, а не достоверно установленный факт."
  4. Panchenko, op. cit.: "Потемкин действительно декорировал города и селения, но никогда не скрывал, что это декорации."
  5. Simon Sebag Montefiore, Potiomkin: książę książąt, Warszawa 2006, s. 445