Wirus zespołu nabytego braku odporności
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Ludzki wirus upośledzenia odporności | |
 Schemat budowy wirusa |
|
| Cechy | |
| Skrót | HIV |
| Rodzina | Retrowirusy |
| Kwas nukleinowy | RNA |
| Liczba nici | ss-RT |
| Nagi kwas nukleinowy | niezakaźny |
| Wywoływane choroby | AIDS |
Ludzki wirus niedoboru odporności, HIV (ang. human immunodeficiency virus) – wirus z rodzaju lentiwirusów, z rodziny retrowirusów. Atakuje głównie limfocyty T-pomocnicze (limfocyty Th). Wiriony mają budowę kulistą i otoczone są otoczką lipidową, zawierającą liczne białka (glikoproteiny: gp120 u HIV-1 i HIV-2 oraz gp41 u HIV-1 i gp36 u HIV-2). Pod osłonką znajduje się płaszcz białkowy, czyli kapsyd, kryjący materiał genetyczny wirusa (RNA) i enzymy: odwrotną transkryptazę, integrazę. Wywołuje AIDS[1]. Dotychczas poznano 2 typy wirusa:
- HIV-1
- HIV-2
Spis treści |
[edytuj] Historia, odkrycie i nagroda Nobla
Jest dyskutowane, kto jako pierwszy wyizolował wirus HIV. Uznaje się, że był to zespół Luca Montagniera (1983) pracujący w Instytucie Pasteura. W 1984 roku wirus został wyizolowany przez zespół Roberta Gallo w USA. Wyizolowane wirusy były identyczne i w końcu zostały nazwane HIV. W 1986 roku we Francji wyizolowano drugi typ wirusa (HIV-2), u pacjenta chorego na AIDS i leczącego się w Europie. HIV-2 jest bardziej podobny do wirusów SIV (z ang. simian immunodeficiency virus) zachodnioafrykańskiej małpy mangaby szarej Cercocebus atys niż do HIV-1.
Za odkrycie (wyizolowanie) w 1983 roku wirusa HIV Luc Montagnier wspólnie z Françoise Barré-Sinoussi otrzymali w 2008 Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.
HIV należy obecnie do najlepiej poznanych wirusów, ale charakteryzuje się dużą zmiennością, która może się objawiać nawet u jednego pacjenta (w różnych okresach rozwoju choroby). HIV wykazuje tropizm w stosunku do komórek posiadających na swojej powierzchni antygeny CD4 czyli do limfocytów T pomocniczych, makrofagów i komórek mikrogleju. Przy zakażeniu drogą płciową infekcji ulegają najpierw makrofagi[potrzebne źródło]. Przy zakażeniu poprzez krew infekcji ulegają jako pierwsze limfocyty T, co skutkuje ostrzejszym przebiegiem choroby.
Może być przenoszony drogą płciową (przez stosunek z zakażoną osobą), lub poprzez transfuzję zakażonej krwi, używanie igieł zanieczyszczonych krwią zakażonych osób (narkomani) oraz łożysko lub krew w trakcie porodu (zakażenie okołoporodowe), a także z mlekiem matki. Okres inkubacji wynosi od 0,5 do 3 lub nawet więcej lat. Swoiste przeciwciała pojawiają się już po 3-8 tygodniach, niekiedy dużo później. Są one wykorzystywane do diagnozowania AIDS i nosicielstwa HIV. Podejrzenie zachorowania na AIDS stawia się na podstawie m.in. następujących objawów, zwanych chorobami wskaźnikowymi dla AIDS:
Z kolei podejrzenie zakażenia wirusem HIV można postawić wyłącznie poprzez wykonanie specjalistycznych testów:
- na przeciwciała wirusa we krwi, tzw. test przesiewowy lub ELISA – najczęściej wykonywany;
- wykrywającego istnienie białek specyficznych dla wirusa we krwi, tzw. test potwierdzający lub Westernblot – test wykonywany w przypadku dwukrotnego dodatniego wyniku testu na przeciwciała wirusa celem potwierdzenia zakażenia;
- hodowlę w materiale pacjenta RNA wirusa – metoda skomplikowana, wykonywana rzadko[potrzebne źródło].
[edytuj] Epidemiologia
W Polsce od 1985 roku prowadzone przez Państwowy Zakład Higieny badania epidemiologiczne stwierdzają 12.068 zakażeń HIV obywateli Polski (stan na 31 grudnia 2008[3]). 45% (5.476) zakażeń było związane z zażywaniem narkotyków, a w ponad 40% przypadków zachorowań – nie znamy prawdopodobnej przyczyny zakażenia. Liczba potwierdzonych osób HIV-pozytywnych stanowi 0,032% ludności Polski; dla porównania w Rosji wedle szacunków UNAIDS z HIV żyje nawet 2% populacji.
15–50% 5–15% 1–5% 0,5–1,0% 0,1–0,5% <0,1% brak danych
[edytuj] Wykrywanie HIV
Wielu ludzi HIV-pozytywnych jest nieświadomych zakażenia wirusem[4]. W Afryce przebadano mniej niż 1% aktywnej seksualnie populacji miejskiej, a procent ten jest jeszcze mniejszy w wypadku populacji wiejskiej[4]. Tylko 0,5% kobiet w ciąży odwiedzających miejskie ośrodki zdrowia zostało przebadane lub uzyskało poradę w tym zakresie[4]. Jeszcze niższy procent dotyczy kobiet odwiedzających ośrodki wiejskie[4]. Dawcy krwi mogą być nieświadomi zakażenia i dlatego ich krew oraz uzyskiwane preparaty krwiopochodne używane w służbie zdrowia i badaniach naukowych są rutynowo badane przesiewowo w kierunku HIV[5].
Badanie w kierunku HIV-1 rozpoczyna się wstępnym badaniem przesiewowym metodą immunoenzymatyczną (ELISA), które służy do wykrycia przeciwciał anty-HIV-1. Próbki z brakiem reakcji we wstępnym teście ELISA są uważane za HIV-negatywne, o ile nie wystąpi nowa ekspozycja na zakażonego partnera lub partnera o nieznanym statusie HIV. Próbki, w których test ELISA wyszedł pozytywnie, są sprawdzane podwójnie[6]. Jeśli wynik obu testów jest dodatni, to próbka zostaje określona jako powtarzalnie dodatnia i zostaje poddana badaniom potwierdzającym z użyciem bardziej swoistych testów uzupełniających (np. Western blot oraz rzadziej testem immunofluorescencji (IFA)). Tylko próbki, które powtarzalnie dają reakcję w teście ELISA i wychodzą pozytywnie w IFA lub dają reakcję w Western blocie, są uważane za HIV-pozytywne i wskazują na zakażenie HIV. Próbki, które powtarzalnie dają reakcję w teście ELISA, mogą dawać nieokreślone wyniki w Western blocie, co może wynikać zarówno z niepełnej odpowiedzi humoralnej u osoby zakażonej, jak i nieswoistych reakcji u osoby niezakażonej[7]. Test IFA nie jest szeroko stosowany, chociaż może potwierdzić zakażenie w takich niejasnych przypadkach. Ogólnie biorąc, druga próbka powinna zostać pobrana po dłużej niż miesiącu i przebadana u osób z nieokreślonym wynikiem w Western blocie. W niepewnych sytuacjach w postawieniu rozpoznania mogą pomóc badania w kierunku kwasów nukleinowych wirusa, ale są one znacznie słabiej dostępne[6]. Dodatkowo próbki mogą dostarczyć nieokreślonych wyników jeśli zostaną pobrane w niewystarczającej objętości. W takich przypadkach pobiera się drugą próbkę do badania.
[edytuj] Mity dotyczące HIV
 |
Zasugerowano, aby zintegrować ten artykuł z artykułem AIDS. (dyskusja) |
W społeczeństwie istnieje mnóstwo mitów i zakłamań[potrzebne źródło] na temat sposobu roznoszenia się wirusa jak i osób seropozytywnych; oto kilka z nich:
- "HIV i AIDS to to samo". HIV jest wirusem, który może wywołać chorobę AIDS. Nosiciele HIV mogą żyć latami bez objawów klinicznych choroby. Obecnie (2006) stosowane terapie antyretrowirusowe pozwalają zahamować rozwój AIDS u nosicieli HIV, aczkolwiek są bardzo kosztowne (powyżej 1000 EUR miesięcznie).
- "Nie ma ryzyka podczas stosunku płciowego dwóch osób zainfekowanych HIV". Podczas takiego stosunku może dojść do tzw. nadkażenia, superinfekcji, co może znacznie skomplikować i utrudnić terapię antywirusową.
- "Infekcje HIV dotyczą tylko homoseksualistów i narkomanów".
- "HIV można zakazić się przez ukąszenie komara, wspólne przebywanie w jednym pomieszczeniu, dotyk". Jest to niemożliwe, zostało udowodnione, że żaden owad nie jest w stanie przenosić wirusa HIV.[8]
- "Kobieta zakażona HIV nie może urodzić zdrowego dziecka". HIV jest czasami zdolny przenieść się na płód albo zakazić dziecko podczas porodu, ale nie zawsze. Ryzyko takiego zakażenia wynosi 20-30%. Poród przez cesarskie cięcie oraz odpowiednie leki przeciwwirusowe zmniejszają prawdopodobieństwo nawet do 1-2%.
- "Można zakazić się przez pocałunek". Ocenia się, że do zakażenia podczas pocałunku głębokiego trzeba by około pół litra śliny.[potrzebne źródło] Może to jednak nastąpić poprzez krew w przypadku ranek na wargach.
- "Wirus HIV jest świadomym wytworem człowieka." Wirusy HIV-1 i HIV-2 występują naturalnie w populacjach małp afrykańskich, odpowiednio: szympansów i mangab szarych[9]. Przyjmuje się, że ludzka epidemia powstała w wyniku przeniesienia małpich wirusów do populacji ludzkiej[10]. Najprawdopodobniej miało to związek z częstą w niektórych regionach Afryki praktyką polowania na małpy w celach konsumpcyjnych – uważa się, że poprzez skaleczenie do krwiobiegu jednego z myśliwych dostała się krew świeżo upolowanego zwierzęcia, w konsekwencji zaraził się on wirusem HIV.
- Seks z prezerwatywą to seks bezpieczny. Twierdzenie, że prezerwatywa zabezpiecza przed zakażeniem jest nieprawdziwe. Nie eliminuje ona ryzyka zakażenia ale znacznie je zmniejsza[11]..
[edytuj] Zapobieganie zakażeniom HIV
Całkowitą ochronę przed zakażeniem zapewnia jedynie wyeliminowanie wszelkich zachowań umożliwiających zakażenie. Przed zakażeniem HIV całkowicie chroni abstynencja seksualna lub odbywanie stosunków tylko z niezakażonymi osobami. Jednocześnie należy uniemożliwić zakażenie się przez krew, czyli powstrzymanie się od zażywania narkotyków przyjmowanych dożylnie lub używanie sterylnych igieł i strzykawek[12]
W pewnym stopniu ochroną podczas kontaktu seksualnego przed wirusem HIV i innymi infekcjami przenoszonymi drogą płciową są prezerwatywy[13]. Światowa Organizacja Zdrowia WHO podaje, że skuteczność prezerwatyw w zapobieganiu HIV to 80-95%[14]. Jak zaznacza WHO: "To oznacza, że używanie prezerwatyw chroni przed 80% do 95% zakażeń wirusem HIV, które pojawiłyby się gdyby prezerwatywy nie zostały użyte"[14]. Polskie Krajowe Centrum do spraw AIDS opierając się na innych badaniach podaje, że skuteczność prezerwatyw wynosi 90-95%[12][15]. Autorzy innego dużego przeglądu badań stwierdzają, że skuteczność prezerwatyw wynosi średnio 80%[16]. Krajowe Centrum ds. AIDS przestrzega, że używanie środków plemnikobójczych takich jak globulki albo prezerwatyw ze środkiem plemnikobójczym może powodować podrażnienie błony śluzowej pochwy i tym samym ułatwić zakażenie wirusem HIV[12]. Mimo że żadne badanie nie pokazało, że prezerwatywy są skuteczne w 100% w zapobieganiu HIV, to trzeba pamiętać, że użycie prezerwatywy zawsze daje większe bezpieczeństwo, niż nieużycie żadnej ochrony[17].
Do grupy zachowań ryzykownych należy np. uprawianie seksu bez zabezpieczenia czy korzystanie z niezabezpieczonych strzykawek przez różne osoby[14][12][15][16].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Popularne Kompendium Wiedzy Medycznej: aids, stop aids, hiv i aids, aids leczenie, aids objawy - AIDS.
- ↑ Państwowy Zakład Higieny (Magdalena Rosińska): Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce.
- ↑ Państwowy Zakład Higieny (Magdalena Rosińska, Anna Nitka): Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce w 2008 roku.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 . Kumaranayake, L. and Watts, C.. Resource allocation and priority setting of HIV/AIDS interventions: addressing the generalized epidemic in sub-Saharan Africa. „J. Int. Dev.”, s. 451-466, 2001. doi:10.1002/jid.797.
- ↑ Kleinman, S.: Patient information: Blood donation and transfusion. wrzesień 2004. [dostęp 2006-09-01].
- ↑ 6,0 6,1 Centers for Disease Control and Prevention.. Revised guidelines for HIV counseling, testing, and referral. „MMWR Recomm Rep.”, s. 1-57, 2001. PMID 11718472.
- ↑ . Celum CL, Coombs RW, Lafferty W, Inui TS, Louie PH, Gates CA, McCreedy BJ, Egan R, Grove T, Alexander S, et al.. Indeterminate human immunodeficiency virus type 1 western blots: seroconversion risk, specificity of supplemental tests, and an algorithm for evaluation. „J Infect Dis.”, s. 656-664, 1991. PMID 1894929.
- ↑ Webb PA, Happ CM, Maupin GO, Johnson BJ, Ou CY, Monath TP. (1989) Potential for insect transmission of HIV: experimental exposure of Cimex hemipterus and Toxorhynchites amboinensis to human immunodeficiency virus. J. Infect. Dis. 160, 970-977
- ↑ Donald G. McNeil Jr.: Precursor to H.I.V. Was in Monkeys for Millennia (ang.). W: Health [on-line]. The New York Times, 2010-09-16. [dostęp 2010-09-06].
- ↑ HIV's not-so-ancient history (ang.). W: Understanding Evolution [on-line]. University of California, Berkeley, 2008-10. [dostęp 2010-09-26].
- ↑ HIV i AIDS a seks.. [dostęp 2011-03-15]. Cytat: W dobie AIDS nie ma już bezpiecznego seksu. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, w którym oboje partnerzy są dla siebie pierwszymi w życiu, a potem zachowują bezwzględną wzajemną wierność. W innych sytuacjach seks może być tylko bezpieczniejszy.
- ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 Krajowe Centrum ds. AIDS (2007). HIV i AIDS a seks.
- ↑ Światowa Organizacja Zdrowia WHO, Sojusz Agend Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS UNAIDS, Fundusz Ludnościowy Narodów Zjednoczonych UNFPA (2004). Position Statement on Condoms and HIV Prevention.
- ↑ 14,0 14,1 14,2 Światowa Organizacja Zdrowia [WHO] (2007). Family Planing: A global handbook for providers
- ↑ 15,0 15,1 Podawane przez Krajowe Centrum ds. AIDS wartości są cytowane za: Cohen, D.A. (2004). Social marketing of condoms is great, but we need more free condoms. Lancet, 364, s. 13-14. (artykuł dostępny po zalogowaniu się), jego autor opierał się na tych badaniach: Pinkerton, S.D. i Abramson, P.R. (1997). Effectiveness of condoms in preventing HIV transmission. Social Science and Medicine. 44, 9, s. 1303-1312.
- ↑ 16,0 16,1 Cayley, W.E. i Davis-Beaty, K. (2007). Effectiveness of Condoms in Reducing Heterosexual Transmission of HIV (Review). John Wiley & Sons, Ltd.
- ↑ Artur Sporniak. Niewiedza deprawuje. „Tygodnik Powszechny. Katolickie pismo społeczno-kulturalne”. 9, s. 15, 2011. Kraków. ISSN 0041-4808. Cytat: Dziś coraz bardziej zwraca się uwagę, że promocja prezerwatyw jako profilaktyki przeciwko chorobom zakaźnym jest skuteczna w środowiskach wysokiego ryzyka – np. w Ugandzie wyraźnie ograniczyła rozprzestrzenianie się AIDS wśród prostytutek i żołnierzy..
[edytuj] Linki zewnętrzne
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Definicje słownikowe w Wikisłowniku
Wiadomości w Wikinews- Krajowe Centrum ds. AIDS
- pozytywni.net - serwis społecznościowy dla nosiciceli oraz ich przyjaciół
- Fundacja Pozytywni w Sieci - fundacja wspierająca osoby zakażone HIV AIDS w Polsce i na Świecie
- CD4 - Kompendium wiedzy o HIV
