Wisłok Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wisłok Wielki
Wisłok Wielki
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Komańcza
Liczba ludności 340
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-543
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0354519
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wisłok Wielki
Wisłok Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wisłok Wielki
Wisłok Wielki
Ziemia 49°24′46″N 21°58′43″E/49,412778 21,978611Na mapach: 49°24′46″N 21°58′43″E/49,412778 21,978611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wisłok Wielkiwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza. Wieś lokowana w II poł. XIV wieku, na zachodnim stoku pasma Bukowicy, nad rzeką Wisłok, przy DW897.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od 1340 do 1772 ziemia sanocka, województwo ruskie, do 1914 powiat sanocki, powiat podatkowy i gmina Bukowsko, austriacka Prowincja Galicja. Do roku 1939 powiat sanocki, województwo lwowskie.

Pierwsze zapisy, pochodzą z 25 czerwca 1361 (Kod. Dyplomat. Małopolski., III, 143), kiedy to Kazimierz Wielki nadaje braciom Piotra i Pawła Balom z Węgier opuszczone wsie; Wisłok, Zboiska, Radoszyce, Jurowce, Srogów, Dydnię, Temeszów i inne.

Wieś była w posiadaniu Mikołaja Herburta Odnowskiego ok. 1539.

Obecny Wisłok Wielki składał się kiedyś z dwóch wsi Wisłoka Górnego i Wisłoka Niżnego, każdy z osobną cerkwią i osobną parafią greckokatolicką. Najstarsza parafia została założona w Wisłoku Górnym, parafię w Wisłoku Niżnym erygowano w 1752. Pierwszym patronem tutularnym parafii w Wisłoku Niżnym był Józef Ossoliński z Bukowska. Posiadłość wisłocka pod koniec XIX w. dzieliła się na trzy części, pierwsza była własnością Józefa Hantla, druga część należała do Józefa Hellera oraz trzecia część należała do Feliksa Gniewosza.

W 1898 Wisłok zajmował obszar 46,28 km², licząc 2146 osób zamieszkujących 364 domy. Dzielił się na Wisłok Dolny (1289 mieszkańców), cerkiew wybudowano w 1853 oraz Wisłok Górny (857 mieszkańców), cerkiew wybudowano w 1876 , dodatkową część wsi stanowił obszar dworski J.H. „Potasznia” o pow. 13,86 km², zamieszkany przez 15 osób. W 1900 wieś liczyła 2271 mieszkańców, natomiast całkowita pow. wsi wynosiła wówczas 4628 ha[1]. Do 1914 starostwo powiatowe Sanok, powiat sądowy Bukowsko.

Od listopada 1918 do stycznia 1919 Republika Komańczańska.

W okresie II wojny światowej rejon działania placówki AK nr IV w Nowotańcu, ta podległa Komendzie Obwodu w Sanoku.

We wrześniu 1944 podczas operacji dukielsko-preszowskiej we wsi stacjonowała niemiecka 96. Infanterie-Division (XXIV. Panzerkorps) broniąca pozycji przed nacierającym od wschodu radzieckim 67 Korpusem piechoty oraz 167 i 129 Korpusem strzelców (107 Dywizji Piechoty).

Na miejscu była parafia greckokatolicka oraz polska szkoła. Poza Łemkami mieszkała tu również ludność żydowska. Parafia łacińska w Bukowsku do 1947, obecnie w Komańczy.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się cerkiew greckokatolicka pw. Świętego Onufrego (obecnie kościół rzym.-kat.) wybudowana wraz z murowaną dzwonnicą bramną w latach 1850-1854. Wcześniejszy kościół pw. św. Ducha uległ zniszczeniu ok. 1874. Świątynia w Wisłoku, podobnie jak kilka innych zachowanych w dolinie Osławy cerkwi reprezentuje typ architektury sakralnej, rozpowszechniony w XIX w. na terenie środkowego i wschodniego Podkarpacia.

Ludzie związani z Wisłokiem[edytuj | edytuj kod]

Metryki[edytuj | edytuj kod]

(unickie)

  • Liber natorum – 1784-1842
  • Liber copulatorum – 1784-1913
  • Liber mortuorum 1784-1842

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Tom XII. Galizien. 10 grudnia 1900. Wien 1907.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • metryka józefińska z 1787

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]