Wisconsin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Wisconsin
State of Wisconsin
Flaga stanowa Wisconsin Pięczęć stanowa Wisconsin
Flaga stanowa Wisconsin Pieczęć stanowa Wisconsin
Przydomek: Badger State
Stan borsuka
Dewiza: Forward
Map of USA WI.svg
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Madison
Język urzędowy] de iure brak
de facto angielski
Mieszkańcy Wisconsinite
Gubernator Scott Walker (R)
Największe miasto Milwaukee
Powierzchnia

 • ogółem
 • lądowa
 • wodna
 • % wodna

na 23. miejscu

169 790 km²
140 787 km²
28 006 km²
17 %

Szerokość

Długość
Wzniesienie
 • najwyższe
 • średnie
 • najniższe

420 km

500 km
 
595 m
320 m
177 m

Szerokość geograficzna 42°30'N – 47°3'N
Długość geograficzna 86°49'W – 92°54'W
Populacja (2000)
na 16. miejscu

5 453 896

Gęstość (2000)
na 24. miejscu

38,13 os./km²

Wejście do Unii

 • kolejność
 • data


30
29 maja 1848

Strefa czasowa
Czas letni
UTC-6:00
UTC-5:00
ISO 3166-2 US-WI
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Wisconsin (wymowa:/wɪˈskɑːnsɪn/ i) – stan na północy Stanów Zjednoczonych.

Wisconsin położone jest pomiędzy jeziorem Górnym na północy i jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan.

Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.

Według spisu powszechnego z 2001 r. Wisconsin miało 5 285 604 mieszkańców, w tym 505 358 to Amerykanie polskiego pochodzenia – Polonia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1634 – na ziemie przyszłego stanu dociera francuski badacz Jean Nicolet
  • 1672 – terytorium zostaje włączone do kolonialnych posiadłości Francji
  • 1763 – własność Wielkiej Brytanii
  • 1783 – Wielka Brytania przekazuje terytorium Stanom Zjednoczonym
  • 1812 – Brytyjczycy ostatecznie opuszczają Wisconsin
  • 29 maja 1848 – Wisconsin zostaje przyjęte do Unii (jako 30 stan).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wisconsin ma 5 058 108 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

Religia[edytuj | edytuj kod]

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[3]:

Polonia w Wisconsin[edytuj | edytuj kod]

Polonia w tym stanie stanowi 9,6% ogółu ludności stanu i jest to według danych z 2001 roku około 505 358 osób, co jest największym udziałem ze wszystkich zjednoczonych stanów Ameryki. Jednak tylko niewielki procent tej grupy Amerykanów polskiego pochodzenia w Wisconsin mówi po polsku i ma głębsze związki z Polską.

Wśród znanych przedstawicieli tej grupy etnicznej są m.in.: bp David Zubik – katolicki biskup w Green Bay, bp Jerome Listecki – katolicki arcybiskup w Milwaukee, bp Raphael Fliss – katolicki biskup w Superior, Dave Cieslewicz – burmistrz Madison, stolicy stanu Wisconsin.

Wielu przedstawicieli Polonii mieszka w Wisconsin Dells. W jedynym z tamtejszych kościołów - kościele św. Cecylii, odprawiana jest msza święta w języku polskim w każdą ostatnią niedziele miesiąca.

Największa grupa Polonii mówiącej po polsku mieszka w Milwaukee. Jednymi z pierwszych polskich imigrantów w Milwaukee byli Kaszubi, którzy zamieszkali wyspę Jones Island na jeziorze Michigan, ponieważ ta wyspa przypominała im życie nad Morzem Bałtyckim. Wyspa ta nie jest zamieszkana przez Kaszubów, ale znajduje się tam park Kaszube's Park, który powstał z myślą o nich. Trzeci polski kościół w Stanach Zjednoczonych (pierwszy w dużym mieście) powstał w tym mieście w 1866. Od końca XIX w. i w XX w. polscy imigranci zbudowali osiemnaście polskich kościołów w Milwaukee; kościół św. Stanisława, kościół św. Jadwigi, kościół św. Jacka, kościół św. Wincentego, bazylika św. Jozefata, kościół św. św. Cyryla i Metodego, kościół św. Kazimierza, kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej, św. Jana Kantego, św. Wojciecha, św. Barbary, kościół Najświętszego Sakramentu, kościół św. Alexandra, kościół św. Heleny, kościół św. Ignacego, kościół św. Marii Magdaleny, kościół św. Pawła, i kościół polskokatolicki Najświętszego Imienia. W każdym z tych kościołów przez wiele lat były odprawiane msze święte w języku polskim. Obecnie jedyną polską parafią w Milwuakee, w której odprawia się msze święte w języku polskim, jest parafia św. Maksymiliana Kolbe (w kościele św. św. Cyryla i Metodego). Oprócz tego w Milwaukee funkcjonuje polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawła II. W 2012 roku z inicjatywy "młodej Polonii" powstało Polskie Stowarzyszenie w Wisconsin. Pod patronatem stowarzyszenia powstała Polska Szkoła w Wisconsin która na dzień dzisiejszy uczy największą liczbę dzieci w tym stanie. Do szkoły uczęszcza sześdziesięcioro dzieci z rejonów południowo-wschodniego i środkowego Wisconsin.

Miasta[edytuj | edytuj kod]


Milwaukee
Milwaukee
Madison
Madison

Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców

Green Bay
Green Bay
Kenosha
Kenosha

1 Milwaukee Milwaukee 594 833
2 Madison Dane 233 209
3 Green Bay Brown 104 057
4 Kenosha Kenosha 99 218
5 Racine Racine 78 860
6 Appleton Outagamie 72 623
7 Waukesha Waukesha 70 718
8 Oshkosh Winnebago 66 083
9 Eau Claire Eau Claire 65 883
10 Janesville Rock 63 575

Przemysł i bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Rolnictwo
    • uprawa kukurydzy, roślin strączkowych, buraków, owsa, kapusty i żurawiny
    • hodowla bydła (głównie mlecznego), trzody chlewnej i drobiu
  • Przemysł maszynowy, spożywczy, metalowy, transportowy, papierniczy i drzewny
  • Handel i usługi

W University of Wisconsin–La Crosse, w mieście La Crosse w latach 90. XX wieku studiowali Polacy (np. były prezes ORLEN-u, były przewodniczący rady nadzorczej TVP i były prezes NBP, przewodnicząca KRRiT, szef kancelarii prezydenta RP, były wiceminister Integracji Europejskiej i Skarbu, były dyrektor w mieście stołecznym Warszawy).

Kapitol stanowy Wisconsin

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wisconsin Dells jest jednym z największych ośrodków turystycznych na Środkowych Zachodzie, zwanym często "światową stolicą parków wodnych".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
  2. Religious Affi liation by State in the U.S. str.100.
  3. thearda.com

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]