Wiwianit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiwianit
wiwianit z Dakoty (USA)
wiwianit z Dakoty (USA)
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny Fe3(PO4)2•8H2O
uwodniony fosforan żelaza(II)
Twardość w skali Mohsa 1,5−2
Przełam nierówny
włóknisty
Łupliwość dobra
Układ krystalograficzny jednoskośny
Gęstość minerału 2,6−2,7 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa biała lub bezbarwna; szybko utlenia się na niebiesko (błękit indygo), granatowo, zielono, czarno–(kerczenit)
Rysa biała, jasnoniebieska, brązowawa
Połysk szklisty, perłowy, w skupieniach proszkowych – matowy

Wiwianit (Vivianit) – szeroko rozpowszechniony minerał z gromady fosforanów. Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego mineraloga, odkrywcy tego minerału – J.J. Viviana. (1817 r. – A.G.Werner)

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Zazwyczaj tworzy kryształy (wrosłe i narosłe) o pokroju tabliczkowym, słupkowym, pręcikowym, igiełkowym. Czasami tworzy kryształy izometryczne. Występuje w skupieniach naciekowych, ziarnistych, gwiaździstych, włóknistych, kulistych. Tworzy konkrecje, impregnacje w kościach i zębach skamielin (odontolit), naskorupienia. Jest strugalny, giętki, przezroczysty. Łatwo rozpuszcza się w kwasie solnym i azotowym. Barwi płomień na kolor niebieskozielony. Jest bardzo czuły na wpływy atmosferyczne; ulega rozpadowi, zmienia barwę. Należy trzymać go w szczelnych pojemnikach i chronić przed światłem.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Tworzy się w pobliżu powierzchni Ziemi jako minerał wtórny wielu rud. Powstaje w pegmatytach w wyniku przeobrażenia pierwotnych fosforanów. Występuje w osadach ilastych i innych sedymentacyjnych – składnik jeziornych rud żelaza. Jest rozpowszechniony w torfach, rudach darniowych, żelaziakach brunatnych (limonitach).

Miejsca występowania: Boliwia – piękne przezroczyste kryształy (najwyższej jakości surowiec gemmologiczny), Kamerun – olbrzymie kryształy ok. 130cm znaleziono w iłach (tworzy tu skupienia w kształcie gwiazdy), Japonia, Australia, USA, Niemcy.

W Polsce stanowi pospolity składnik torfów i rud darniowych na Pomorzu Zachodnim, Lubelszczyźnie, w okolicach Kielc. Występuje w okolicach Świdnicy i Wałbrzycha na Dolnym Śląsku, Lubania (kryształy 1,5 cm), okolicach Siedlec.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • ze względu na swą niebieską barwę był wykorzystywany jako farba do malowania domów.
  • niebieski barwnik farb zbliżony do błękitu pruskiego
  • poszukiwany przez kolekcjonerów
  • piękne kryształy, po oszlifowaniu, wykorzystywane są w jubilerstwie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.Parafiniuk – Minerały systematyczny katalog 2004 – TG”Spirifer” W-wa 2005
  • A. Bolewski, A. Manecki – Mineralogia szczegółowa – Wyd. PAE W-wa 1993
  • A. Bolewski – Mineralogia szczegółowa – Wyd. Geologiczne W-wa 1965
  • W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma – Press” 2003
  • Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne –„Horyzont” 2002r