Wołyńska Brygada Kawalerii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wołyńska Brygada Kawalerii
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1937
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Brygada Kawalerii „Równe”
Dowódcy
Pierwszy gen. bryg. Adam Korytowski
Ostatni płk dypl. Julian Filipowicz
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Równe
Podległość Armia „Łódź”
Rodzaj wojsk kawaleria
Rodzaj sił zbrojnych wojsko

Wołyńska Brygada Kawalerii (Woł. BK) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Utworzenie i skład[edytuj | edytuj kod]

1 kwietnia 1937 Brygada Kawalerii „Równe” została przemianowana na Wołyńską Brygadę Kawalerii. Pierwszym dowódcą Wołyńskiej BK został dotychczasowy dowódca BK „Równe”, płk dypl. Adam Korytowski, który w marcu 1938 awansował na generała brygady. W czerwcu 1939 na stanowisko dowódcy brygady został wyznaczony płk dypl. Julian Filipowicz, dotychczasowy dowódca 3 Pułku Strzelców Konnych w Wołkowysku.

Organizacja pokojowa w latach 1937-1939

Udział w wojnie obronnej 1939[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Bitwa pod Mokrą.
Pomnik Wołyńskiej Brygady Kawalerii upamiętniający bitwę pod Mokrą.
Brygada walczyła w składzie Armii "Łódź"
11 Batalion Strzelców brygady brał udział w walkach
Bitwa tomaszow lub 2.png

Wołyńska Brygada Kawalerii pod dowództwem płk. dypl. Juliana Filipowicza wchodziła w skład Grupy Operacyjnej "Piotrków" w Armii "Łódź". Dowódcy brygady podporządkowano 12 Pułk Ułanów Podolskich ze składu Kresowej Brygady Kawalerii, którego pokojowym garnizonem była Białokrynica k. Krzemieńca.

1 września udanie broniła się w lasach na północ od Kłobucka pod wsiami Mokra, Mokra II i Mokra III przed natarciem niemieckiej 4 Dywizji Pancernej gen. por. Georga Hansa Reihardta (bitwa pod Mokrą). Tego dnia brygada straciła ok. 400 ludzi i 5 dział, niszcząc około 150 pojazdów nieprzyjaciela, w tym 76 czołgów. Walka ta uchroniła czasowo 7 Dywizję Piechoty od jej okrążenia od strony północnej przez niemiecką 4 Dywizję Pancerną.

2 września – po wycofaniu się – Brygada stawiła całodzienny opór niemieckiej 4 Dywizji Pancernej pod Ostrowami, znów ponosząc duże straty.

3 września wycofała się na główną linie obrony do obszaru ŁękińskoŁękawaJanów, skąd w nocy z 3 na 4 września wykonała udany wypad siłami 2 Pułku Strzelców Konnych na Kamieńsk, gdzie zniszczono kilkanaście cystern niemieckiej 1 Dywizji Pancernej i zabito około 100 żołnierzy wroga.

5 września oddziały Brygady zdobyły Wolę Krzysztoporską po dojściu do Jeżowa, ale wobec przewagi niemieckiej musiały się wycofać.

7 września Brygada wyparta została z bronionych przez nią pozycji pod Zamościem i Żerominem przez oddziały niemieckiej 18 Dywizji Piechoty gen. mjr. Friedricha Carla Cranza. Następnie rozpoczęła odwrót na Andrespol.

8 września otrzymała zadanie osłony Armii pod Wolą Cyrusową, gdzie stoczyła całodzienny, ciężki bój z nacierającymi oddziałami niemieckimi. Brygada powoli ustępowała, raz po raz kontratakując.

9 września stanęła w lasach pod Chlebowem. Następnie, nie chcąc zostać okrążoną, samowolnie (bez informowania gen. Thommée) wycofała się przez Miedniewice, Szymanów i Kampinos do Puszczy Kampinoskiej, gdzie dotarła 10 września.

11 września bez walki przekroczyła Wisłę pod Nowym Dworem Mazowieckim.

13 września razem z Nowogródzką Brygadą Kawalerii ruszyła do natarcia na Mińsk Mazowiecki. Wstępnym bojem zdobyła wieś Cyganka i obsadziła linię Cyganka–Choszczówka. Gdy napór nieprzyjaciela wzmógł się, atak Brygady nie tylko został zatrzymany, ale i utraciła ona wieś Cygankę. Było to ostatnia bitwa, w której Wołyńska Brygada Kawalerii występowała jako zwarta jednostka. Dalej część 12 Pułku Ułanów i 21 Pułku Ułanów wzięła udział w obronie Warszawy w ramach Zbiorczej Brygady Kawalerii do kapitulacji stolicy 28 września.

Pozostałe oddziały Brygady weszły w skład Frontu Północnego gen. Stefana Dęba-Biernackiego. 22 września weszły na niemiecką 68 Dywizję Piechoty płk. Georga Brauna pod Suchowolą. Następnie walczyły pod Krasnobrodem i Hutą Różaniecką.

Ośrodek Zapasowy brygady sformował zgrupowanie kawalerii ppłk. Kazimierza Halickiego (6 szwadronów konnych, 2 szwadrony kolarzy, 1 ckm i 1 gospodarczy). Do zgrupowania dołączył II dyon 40 pal rez. (bez 5 baterii). Był także działon 1/6 dac zmot. Zgrupowanie podlegało gen. bryg. Piotrowi Skuratowiczowi organizującemu obronę na linii rzeki Styr. Po agresji sowieckiej zgrupowanie wycofywało się w kierunku Lwowa i 18 września dołączyło do Grupy "Dubno". 20 września zgrupowanie w ramach grupy toczyło walki z sowietami o Busk, po czym wycofało się za Bug. 25 września wraz z resztą grupy skapitulowało przed Niemcami pod Rawą Ruską.

Ordre de bataille i obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

  • Dowództwo i sztab:
    • dowódca Brygady – płk dypl. Julian Filipowicz
    • szef sztabu - mjr dypl. Wilhelm Lewicki
    • kwatermistrz – kpt. dypl. Stanisław Koszutski
    • komendant Kwatery Głównej – mjr Kajetan Jaroszewski
  • Szwadron Sztabowy – dowódca ppor. Stanisław Gołębski
  • 12 Pułk Ułanów Podolskich – dowódca płk Andrzej Kuczek
  • 19 Pułk Ułanów Wołyńskich – dowódca ppłk dypl. Józef Pętkowski
  • 21 Pułk Ułanów Nadwiślańskich – dowódca ppłk Kazimierz de Rostwo-Suski
  • 2 Pułk Strzelców Konnych – dowódca ppłk Józef Mularczyk
  • 11 Batalion Strzelców – dowódca ppłk Władysław Warchoł
  • 2 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Sowińskiego – dowódca ppłk Jan Olimpiusz Kamiński
  • 21 Dywizjon Pancerny – dowódca mjr Stanisław Gliński
  • Bateria Artylerii Przeciwlotniczej Motorowa Nr 82 – dowódca ppor. Józef Jahołkowski
  • Szwadron Kolarzy Nr 4 – dowódca por. Stefan Suchodolski
  • Szwadron Pionierów Nr 8 – dowódca rtm. Władysław Bajkowski
  • Szwadron Łączności Nr 4 – dowódca por. Jan Kiśluk
  • Samodzielny Pluton Karabinów Maszynowych Nr 4 – dowódca ppor. rez. Kazimierz Kamler
  • Pluton Konny Żandarmerii Nr 4 – dowódca ppor. mgr Mieczysław Halardziński
  • Poczta Polowa Nr 28
  • Sąd Polowy Nr 40 – szef mjr Józef Hoszowski
  • Drużyna Parkowa Uzbrojenia Nr 241
  • Park Intententury Nr 241
  • Pluton Sanitarny Konny Nr 86 – dowódca por. rez. Eupacher
  • Kolumna Taborowa Kawalerii Nr 241
  • Kolumna Taborowa Kawalerii Nr 242
  • Kolumna Taborowa Kawalerii Nr 243
  • Kolumna Taborowa Kawalerii Nr 244
  • Kolumna Taborowa Kawalerii Nr 245
  • Kolumna Taborowa Kawalerii Nr 246 – ppor. Wacław Bielawski
  • Warsztat Taborowy Nr 241 – dowódca ppor. rez. Eugeniusz Gozda

Pododdziały przydzielone:

  • IV batalion 84 Pułku Strzelców Poleskich – dowódca mjr Wacław Jakub Sokol
  • 7 Batalion Karabinów Maszynowych i Broni Towarzyszącej – dowódca kpt. Karol Stanisław Charków
  • Pociąg Pancerny Nr 53 – dowódca kpt. Mieczysław Malinowski
  • II pluton 66 Eskadry Obserwacyjnej – dowódca kpt. obs. Leonid Rochowski
  • Ośrodek Zapasowy Wołyńskiej Brygady Kawalerii w Hrubieszowie – dowódca ppłk Kazimierz Bolesław Halicki

Monografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Józef Skrzesiński: "Wołyńska Brygada Kawalerii - Żelazna Brygada" ,KJS/EKO-DOM 2012, ISBN 978-83-932030-1-7

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, , uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.