Wodoroarsenin miedzi(II)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wodoroarsenin miedzi(II)
Wodoroarsenin miedzi(II)
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CuHAsO3
Masa molowa 187,47 g/mol
Wygląd żółtozielony proszek[2]
Identyfikacja
Numer CAS 10290-12-7
PubChem 25130[5]
Podobne związki
Podobne związki zieleń paryska
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Wikisłownik Hasło zieleń Scheelego w Wikisłowniku

Wodoroarsenin miedzi(II) (nazwa Stocka: wodoroarsenian(III) miedzi(II)), CuHAsO3nieorganiczny związek chemiczny z grupy arseninów, sól kwasu arsenawego i miedzi na II stopniu utlenienia. Żółtozielony pigment otrzymany po raz pierwszy przez Carla Wilhelma Scheelego w 1778 roku[6][7]. Stosowany był dawniej jako pigment, impregnat do drewna, insektycyd, fungicyd i rodentycyd (środek gryzoniobójczy)[3], jednak został wyparty przez mniej toksyczne substancje[8] i obecnie nie jest wykorzystywany[9].

Zieleni Scheelego przypisuje się zazwyczaj wzór wodoroarseninu miedzi(II) – CuHAsO3[3]. W rzeczywistości skład tego pigmentu jest zróżnicowany i może on zawierać także m.in. metaarsenin miedzi(II) (Cu(AsO2)2), arsenin miedzi(II) (Cu3(AsO3)2)[10] i diarsenin miedzi(II) (2CuO·As2O3)[11].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Wodoroarsenin miedzi(II) otrzymuje się w reakcji soli miedzi(II) z arseninem amonu lub metalu alkalicznego[3]. W pierwotnym procesie otrzymywania tego związku Scheele zastosował metodę opartą na gotowaniu tritlenku diarsenu z węglanem potasu i wytrącanie wodoroarseninu miedzi(II) z otrzymanego roztworu za pomocą siarczanu miedzi(II)[6]. Innym sposobem jest użycie roztworu siarczanu miedzi(II), tritlenku diarsenu i wodorotlenku sodu[12].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zatrucie arszenikiem.

Stosowanie pigmentów zawierających arsen było w XIX i XX wieku przyczyną wielu zatruć objawiających się m.in. zaburzeniami neurologicznymi, układu pokarmowego i chorobami skóry. Pigmenty takie wykorzystywano m.in. w żywności i ubraniach, a także w świecach (co również mogło prowadzić do zatruć poprzez wdychanie wydzielających się trujących oparów). Toksyczność takich pigmentów była przyczyną stopniowego zaprzestania ich wykorzystywania, jednak skala zatruć w XIX wieku spowodowała niechęć do spożywania żywności barwionej na zielono, która utrzymywała się jeszcze w następnym wieku[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wodoroarsenin miedzi(II) (ICSC: 1211) (ang.) Międzynarodowa Karta Bezpieczeństwa Chemicznego. Międzynarodowy Program Bezpieczeństwa Chemicznego. [dostęp 2013-04-20].
  2. 2,0 2,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-61. ISBN 9781420090840.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Monografia nr 2654: Cupric arsenite. W: Merck Index. Wyd. 13. Whitehouse Station, New Jersey: Merck & Company, 2001. ISBN 0911910131.
  4. 4,0 4,1 Klasyfikacja i oznakowanie substancji wynika ze wspólnego określenia zagrożeń dla „związki arsenu(pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2013-04-20].
  5. Wodoroarsenin miedzi(II) – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. 6,0 6,1 Ernest J. Parry, John H. Coste: The Chemistry of Pigments. London: Scott, Greenwood & Co., 1902, s. 157.
  7. Hugo Müller, Wolfang Müller, Manfred Wehner: Artists' Colors. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Wyd. 6. Weinheim: Viley-VCH, s. 2. ISBN 9783527303854.
  8. 8,0 8,1 Kevin R. Henke, David A. Atwood: Arsenic in Human History and Modern Societies. W: Arsenic. Environmental Chemistry, Health Threats and Vaste Treatment. Kevin Henke (red.). Chichester: Wiley, 2009, s. 283. ISBN 9780470027585.
  9. Miguel-Ángel Muñoz-Hernández: Arsenic: Inorganic Chemistry. W: Encyclopedia of Inorganic Chemistry. R. Bruce King (red. nacz.). Wyd. 2. T. I. Chichester: Wiley, 2005, s. 9. ISBN 9780470860786.
  10. Sabina C. Grund, Kunibert Hanusch, Hans Uwe Wolf: Arsenic and Arsenic Compounds. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Wyd. 6. Weinheim: Viley-VCH, s. 23. ISBN 9783527303854.
  11. Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw: Chemistry of the Elements. Wyd. 2. Oxford, Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 575. ISBN 0750633654.
  12. H. Wayne Richardson: Copper Compounds. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Wyd. 6. Weinheim: Viley-VCH, s. 18. ISBN 9783527303854.