Wojciech Belon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojtek Bellon
BOGDANP Wojciech Belon PORTRET.jpg
Wojtek Bellon. Zdjęcie z 1971 roku.
Imię i nazwisko Wojciech Belon
Data i miejsce urodzenia 14 marca 1952
Kwidzyn
Data i miejsce śmierci 3 maja 1985
Kraków
Instrument gitara
Gatunek poezja śpiewana
Aktywność 1971–1985
Współpracownicy
Jan Hnatowicz,
Wojciech Jarociński,
Wacław Juszczyszyn,
Grażyna Kulawik
Zespół
Wały Jagiellońskie
Wolna Grupa Bukowina
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Wojtek Bellon, właśc. Wojciech Jerzy Belon (ur. 14 marca 1952 w Kwidzynie, zm. 3 maja 1985 w Krakowie) – polski pieśniarz, poeta, kompozytor. Wykonawca piosenki poetyckiej i studenckiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1952 r. w Kwidzynie, rodzinnym mieście matki, Wandy ze Stępnikowskich, notariuszki[1]. Niebawem z rodzicami przeprowadził się na krótko do Opola Lubelskiego, skąd pochodził jego ojciec, Jerzy, inżynier budowlany. Tam na świat przyszła jego siostra Małgorzata, żona Konstantego Miodowicza. Następnie rodzina Belonów przeniosła się do Skarżyska-Kamiennej, gdzie Wojtek w 1959 r. rozpoczął naukę w szkole podstawowej.

W 1965 rodzina Belonów osiadła w Busku-Zdroju. Zamieszkała w bloku na os. Świerczewskiego 10, skrajnym wówczas, w mieszkaniu, w którym z wychodzącego na południową stronę okna w kuchni rozciągał się rozległy widok na ciągnące się hen, hen daleko sady. W Busku Wojtek ukończył szkołę podstawową – VII i VIII klasę w Szkole Ćwiczeń działającej przy ówczesnym Liceum Pedagogicznym i Studium Nauczycielskim. Od 1967 r. dalszą naukę kontynuował w miejscowym Liceum Ogólnokształcącym.

Rękopis utworu „Poślę dziewczynie...” dedykowanego Ewie

W nim to Wojtek Belon dał się poznać jako zapalony turysta, członek PTTK. Wszędzie brał ze sobą gitarę. Na biwakach, przy ogniskach grał i śpiewał ówczesne szlagiery, stopniowo prezentując przy tych okazjach kolejne swoje własne utwory i kompozycje. Będąc licealistą pierwszy raz wystąpił publicznie z własnymi piosenkami. Latem 1971, wraz z młodszą koleżanką z buskiego liceum, Grażyną Kulawik, zadebiutowali razem na IV Giełdzie Piosenki Turystycznej w Szklarskiej Porębie zdobywając jedną z głównych nagród. To dało początek Wolnej Grupie Bukowina.

Po maturze w 1971 zdawał na historię sztuki, na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale nie został przyjęty. Od września tego roku do czerwca roku następnego studiował w Studium Nauczycielskim w Tarnowie na kierunku Wychowania Muzycznego. Wraz z Jerzym Kaźmierczakiem i J. Korzeniowskim próbował stworzyć zespół poetycko-muzyczny przy Domu Kultury Zakładów Azotowych. Mimo jego powrotu do WGB zespół Litsong kierowany przez J. Kaźmierczaka powstał, a w jego repertuarze znalazły się dziś już raczej trudne do znalezienia utwory z muzyką J. Kaźmierczaka i tekstami W. Bellona, mimo że nagrano je z udziałem W. Bellona w radio „Belferek” działającym przy Domu Studenta SN w Tarnowie. Później brał udział w kilku przeglądach piosenki turystycznej (m.in. na gdańskiejBazunie”), gdzie zdobywał laury.

Po roku spędzonym w Tarnowie wrócił do Krakowa, gdzie rozpoczął studiowanie filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Znaczącym sukcesem była pierwsza nagroda na Festiwalu Piosenki i Piosenkarzy Studenckich w Krakowie w 1974. Od tej pory Wolna Grupa Bukowina znalazła się w gronie najlepszych i najpopularniejszych przedstawicieli piosenki studenckiej i turystycznej.

W 1977 ożenił się z Joanną Kornagą, pochodzącą ze Szczawnicy studentką etnografii UJ. W 1978 r. urodziła się im córka Olga. Żonie i córce Wojciech Belon poświęcił wiele swoich lirycznych wierszy i piosenek, w których Joannę nazywał „Jasną” lub „Jasnowłosą”[2].

Belon wraz z Wolną Grupą Bukowiną jeździł z koncertami po całym kraju. Śpiewanie stało się ich źródłem utrzymania. Stali się profesjonalistami. Z czasem – jak twierdził – zatracili pierwotny sens swego muzykowania, jakim było wspólne bytowanie, wspólnie przeżywana radość ze śpiewania, z bycia razem. Dlatego w 1982 zespół zawiesił działalność. Przez krótki okres Belon współpracował z „Wałami Jagiellońskimi”. Po odejściu z tej grupy występował samodzielnie, albo z gitarzystami „Bukowiny”: Wojciechem Jarocińskim, Wacławem Juszczyszynem, Janem Hnatowiczem.

Na Ogólnopolskim Przeglądzie Piosenki Turystycznej „Włóczęga '85” w Zielonej Górze wystąpił gościnnie, akompaniując sobie na gitarze. Recytował swoje nowe wiersze, śpiewał nowe i stare piosenki.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Tematyka wierszy i piosenek Belona jest dość zróżnicowana. Dużą część utworów poświęcił on opisaniu niepowtarzalnego klimatu górskiego krajobrazu, nawiązując do twórczości Jerzego Harasymowicza (Pejzaże harasymowiczowskie, Sprzysiężenie górskiego kamienia). W utworach tego typu przyroda jest często pretekstem do poruszenia innych tematów takich jak potrzeba bliskości czy przyjaźni z drugim człowiekiem oraz ucieczka od rutyny i monotonnej codzienności. Często są one bezpośrednim apelem skierowanym do ludzi podobnie czujących jak autor (Bez słów, Bukowina II, Pieśń Łagodnych) i zawierają krytykę bezrefleksyjnego sposobu życia w wielkich miastach (Chyli się dzień do kresu, Nocna piosenka o mieście).

Część piosenek pieśniarz poświęcił także historiom prostych, zwyczajnych ludzi, nieraz zainspirowanych autentycznymi wydarzeniami (Majster Bieda, Ballada o Cześku Piekarzu). Kilka jego utworów dotyczących miłości miało bardzo osobisty charakter (Kołysanki dla Joanny, Między nami, Poślę dziewczynie).

Innym nurtem twórczości poety są gorzkie, nieraz sarkastyczne utwory wyrażające uczucia związane z przemijaniem. (Bar na Stawach, P.S. jesiennej miłości, Piosenka o zajączku).

W ostatnich wierszach pojawiło się przeczucie nadchodzącej śmierci, a także wątki biblijne. (Jakże blisko, Motyw biblijny, Pieśń ślepca).

Pieśniarz tworzył także piosenki znacznie odbiegające od klimatu jego najbardziej znanych songów. Były to głównie utwory o charakterze humorystycznym i kabaretowym, nieraz frywolne (Ballada o Zyźku Wilku, Tango Jimmy). Kilka z nich w dowcipny sposób krytykowało społeczno-polityczne realia panujące w latach 70 w Polsce. (Zamek, Ballada o Tatuśku działaczu).

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Grób artysty na buskim cmentarzu parafialnym. (lokalizacja: 50°28′28,6993″N 20°42′37,6160″E/50,474639 20,710449

Zmarł w nocy z 3 na 4 maja 1985 w Szpitalu Klinicznym w Krakowie (obecnie Szpital Uniwersytecki w Krakowie), gdzie miał być poddany zabiegowi dializy nerek. Niestety, decyzja lekarzy o przeprowadzeniu tego zabiegu, zważywszy na ogólnie fatalny stan zdrowia i powikłania (np. zapalenie płuc), była spóźniona[3]. Okoliczności jego śmierci przez lata nie były upubliczniane, choć domyślano się, że były związane z chorobą alkoholową[4]. Poza tym artysta od wczesnej młodości zmagał się z bolesnym schorzeniem nerek.

W 1987 roku w wywiadzie z Pawłem Szeromskim Jan Hnatowicz powiedział, że bezpośrednią przyczyną śmierci Belona był „ówczesny stan polskiej służby zdrowia i błąd lekarzy”, którzy zamiast poddać go odtruciu antyalkoholowemu (spędził w stanie ciężkim dwa tygodnie na oddziale odwykowym Szpitala im. Babińskiego w Krakowie), aplikowali mu leki uspokajające, co okazało się zabójcze dla już wycieńczonego organizmu[3].

Na stronie Wolnej Grupy Bukowina o śmierci Belona napisano: „...krążą dziesiątki historyjek. Prawda jest tylko jedna, lecz nie będzie nigdy ci udostępniona. Ci, którzy ją znają, strzegą jej bardzo starannie”.

Pogrzeb Belona odbył się w Busku-Zdroju 8 maja 1985.

Pamięć o Wojtku Belonie[edytuj | edytuj kod]

Artyści z Wolnej Grupy Bukowina na Ławeczce Wojtka Belona w Busku-Zdroju

W Busku-Zdroju pod koniec maja odbywa się Ogólnopolski Festiwal Piosenki im. Wojtka Belona „Niechaj zabrzmi Bukowina”. Organizatorem Festiwalu jest Buskie Samorządowe Centrum Kultury, które nosi imię pieśniarza.

20 września 2008 odsłonięto w Busku-Zdroju, przed budynkiem BSCK jego pomnik z brązu – ławeczkę Wojtka Belona, autorstwa artysty rzeźbiarza Jacka Kucaby.

Od 2007 r. w Pałacu Wieloposkich w Chrobrzu oglądać można ekspozycję poświęconą bardowi Ponidzia[5]. 23 czerwca 2011 r. artyści z Wolnej Grupy Bukowina przekazali placówce medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, którym uhonorowało ich Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[6].

Utwory poświęcone Wojciechowi Belonowi[edytuj | edytuj kod]

  • Requiem dla Majstra Biedy – Maciej Służała
  • Epitafium – Andrzej Mróz
  • Bartne – Bogusław Diduch
  • Bellonika z miastem – Krzysztof Jurkiewicz
  • List do siebie – Piotr Bukartyk
  • Gór mi mało – Tomasz Borkowski
  • Piosenka z Harasymowicza – Michał Łangowski
  • Mała piosenka o Niebie – Grzegorz Bukała
  • Szkic do portretu – Mariusz Zadura
  • Zajazd na końcu świata – Tomasz Pałczyński
  • Zwyczajna pieśń człowieka – Sylwester Szweda
  • Piosenka dla Przyjaciela – Andrzej Pacuła
  • Dlaczego nie interesują mnie telewizyjne seriale – Mariusz Kamper
  • Ballada o Wojtku – Jerzy Stadnicki
  • Zima serca – (TPW)
  • Regge dla Wojtka – Tadeusz Leśniak

Listownie do Wojtka B.-muz.Dariusz Czarny,sł.Adam Ziemianin, wyk.zespół U Studni

Przypisy

  1. Leszek Marciniec, Wojtek Belon – Piewca Ponidzia.
  2. Świętokrzyski Szlak Literacki, przewodnik turystyczny, Amistad Sp. z o.o., Wydanie II, Kraków 2007, ISBN 978-83-7560-019-3, rozdział Wojciech Belon, s. 20].
  3. 3,0 3,1 Wywiad Pawła Szeromskiego z Janem Hnatowiczem opublikowany w 3 Programie Polskiego Radia w dniu 4.05.2010.
  4. http://web.archive.org/web/20080630164225/http://stachura.balta.net.pl/_bellon/artykul.htm Artykuł Małgorzaty Siwek „Kto go znał?”].
  5. Bard Ponidzia na wystawie, Irena Imosa, Echo Dnia, 3 grudnia 2007.
  6. W Chrobrzu zabrzmiała Bukowina, Irena Imosa, echodnia.eu, 26 czerwca 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]