Wojciech Brudzewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojciech z Brudzewa
Wojciech z Brudzewa
Data i miejsce urodzenia początek 1446
Brudzew koło Kalisza
Data i miejsce śmierci kwiecień 1495
Wilno
Zawód astronom, matematyk
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wojciech Brudzewski, Wojciech z Brudzewa, Albert Brudzewski, łac. Albertus de Brudzewo (ur. na początku 1446 w Brudzewie koło Kalisza[1], zm. kwiecień 1495 w Wilnie) – polski astronom i matematyk, czołowy przedstawiciel krakowskiej szkoły matematyczno-astronomicznej; filozof, pedagog, dyplomata.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1468 wpisał się na wydział nauk wyzwolonych Akademii Krakowskiej, 2 lata później został bakałarzem a w 1474 magistrem. W 1476 jako członek Kolegium Mniejszego rozpoczął wykłady matematyki i astronomii. W 1483 został przyjęty do Kolegium Większego. Obok przedmiotów ścisłych objaśniał filozofię Arystotelesa. W 1485 został dziekanem wydziału artium. Studia teologiczne zakończył bakalaureatem w 1490. Był wybitnym profesorem Akademii Krakowskiej, w której nauczał przez 20 lat. Jego uczniami byli m.in.: Mikołaj Kopernik, Bernard Wapowski i Konrad Celtis.

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Wojciech z Brudzewa był wyraźnie nieufny wobec systemu geocentrycznego. Jako pierwszy stwierdził, że Księżyc porusza się po elipsie i że w stronę Ziemi zwrócony jest zawsze tylko jedną stroną. Zestawił tablice do obliczeń położenia ciał niebieskich. W 1482 napisał dzieło Commentum planetarium in theoricas Georgii Purbachii, które było komentarzem do podręcznika Nowe teorie planet Georga von Peurbacha. Prawdopodobnie w 1495 wyjechał do Wilna na dwór późniejszego króla Polski Aleksandra Jagiellończyka, gdzie pełnił funkcję jego sekretarza (w związku z planami polityczno-kościelnymi na Wschodzie).

Ważniejsze dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Commentaria utilissima in theoricis planetarum, Milano 1495, drukarnia U. Seizenzeler
  • Conciliator (1494-1495), traktat prawdopodobnie teologiczny, zaginął
  • Tabulae de mediis et veris motibus planetarum super meridianum Pragensem, nie wydany rękopis, Bodlejany Canon Misc. 499, k. 72-118===

Listy i materiały[edytuj | edytuj kod]

  • List do K. Celtesa, 1492, Kraków (ogł. w: J. Fritz "List Brudzewskiego do Celtisa", Eos 1911)
  • List od Jana Ursinusa, 22 listopada 1493 lub 1494 (ogł. w: J. Ursinus Modus epistolandii, Norymberga 1495-1496, drukarnia K. Hochfeder
  • Materiały do dziejów działalności uniwersyteckiej (zob. Conclusiones Uniwersitatis Cracoviensis ab anno 1441 ad annum 1589, wyd. H. Barycz, Kraków 1933)

Przypisy

  1. Źródła historyczne podają, że Wojciech urodził się w Brudzewie koło Kalisza. Prawdopodobne jest, że pochodził z Brudzewa w obecnym powiecie kaliskim, jednak możliwe jest także, że pochodził on z nieco dalej od Kalisza położonego Brudzewa w obecnym powiecie tureckim, lub z Brudzewa w powiecie sieradzkim.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Iłowiecki M. Dzieje nauki polskiej, Warszawa 1981
  • Retinger J. Polacy w cywilizacjach świata, Warszawa 1937
  • Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut, t.2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 54-55

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]