Województwo mazowieckie

województwo mazowieckie
Herb województwa Flaga województwa
województwo mazowieckie na mapie Polski
Siedziba wojewody Siedziba sejmiku	Warszawa
Urząd Wojewódzki	Warszawa, pl. Bankowy 3/5
Wojewoda	Jacek Kozłowski
Urząd Marszałkowski	Warszawa, ul. Jagiellońska 26
Marszałek	Adam Struzik
Powierzchnia	35 558,18 km²
Ludność	5 222 167 mieszk. (2009)
Gęstość zaludnienia	145 mieszk./km²
Urbanizacja	64,7%
Tablica rejestracyjna	W
TERYT	14
Kod ISO	PL-MZ
Podział administracyjny województwa mazowieckiego powiaty grodzkie 5 ziemskie 37 gminy miejskie 35 miejsko-wiejskie 50 wiejskie 229
Adres urzędu wojewódzkiego	pl. Bankowy 3/5 00-950 Warszawa
Mazowiecki Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa mazowieckiego

Gęstość zaludnienia w województwie mazowieckim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku) [1].

Województwo mazowieckie – od 1 stycznia 1999 jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw.

Historia

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

• warszawskiego (w całości)
• ostrołęckiego (oprócz gminy Rozogi)
• radomskiego (oprócz gmin Drzewica i Gowarczów)
• ciechanowskiego (oprócz gmin powiatu działdowskiego)
• siedleckiego (oprócz gmin powiatu łukowskiego i gminy Kłoczew)
• płockiego (oprócz gmin powiatów kutnowskiego i łęczyckiego oraz gminy Kiernozia)
• skierniewickiego (gminy powiatu sochaczewskiego bez gminy Iłów i żyrardowskiego oraz 3 gminy powiatu grodziskiego: gmina Baranów, gmina Jaktorów i gmina Żabia Wola)
• bialskopodlaskiego (tylko gminy powiatu łosickiego)
• łomżyńskiego (tylko 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)

Geografia

Położenie administracyjne

Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z następującym województwami:

• podlaskim
• kujawsko-pomorskim
• warmińsko-mazurskim
• świętokrzyskim
• lubelskim
• łódzkim

Położenie fizycznogeograficzne

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

Położenie historyczne

Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2007 r.:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	5 188 488	100	2 705 344	52,1	2 483 144	47,9
powierzchnia	35 558,18 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	145,9		76,1		69,8

Ochrona przyrody

Wg danych z roku 2000 powierzchnia obszarów chronionych w województwie mazowieckim ogółem wynosiła 1053439,9 ha, co stanowiło 29,6% powierzchni województwa. Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:

• 1 park narodowy – Kampinoski Park Narodowy
• 9 parków krajobrazowych
  • Bolimowski Park Krajobrazowy
  • Brudzeński Park Krajobrazowy
  • Chojnowski Park Krajobrazowy
  • Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy
  • Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy
  • Kozienicki Park Krajobrazowy
  • Mazowiecki Park Krajobrazowy
  • Nadbużański Park Krajobrazowy
  • Park Krajobrazowy Podlaski Przełom Bugu
• 171 rezerwatów przyrody
• 62 obszary chronionego krajobrazu

Nauka i oświata

Na terenie województwa działa dobre zaplecze naukowo-oświatowe. Jest to obszar występowania wielu uczelni wyższych. Ich największym skupiskiem jest Warszawa, ale są również zlokalizowane w innych miastach województwa (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).

Wyższe uczelnie publiczne: (zobacz też wyższe uczelnie w Warszawie)

• Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora
• Akademia Obrony Narodowej
• Akademia Pedagogiki Specjalnej
• Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
• Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
• Politechnika Warszawska
• Politechnika Radomska
• Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego
• Szkoła Główna Handlowa
• Szkoła Główna Służby Pożarniczej
• Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
• Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
• Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
• Uniwersytet Warszawski
• Warszawski Uniwersytet Medyczny
• Wojskowa Akademia Techniczna

Podział administracyjny

Województwo mazowieckie składa się z 42 powiatów (37 ziemskich i 5 grodzkich). Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.

Powiaty ziemskie:

• białobrzeski
• ciechanowski
• garwoliński
• gostyniński
• grodziski
• grójecki
• kozienicki
• legionowski
• lipski
• łosicki
• makowski
• miński
• mławski
• nowodworski
• ostrołęcki
• ostrowski
• otwocki
• piaseczyński

• płocki
• płoński
• pruszkowski
• przasnyski
• przysuski
• pułtuski
• radomski
• siedlecki
• sierpecki
• sochaczewski
• sokołowski
• szydłowiecki
• warszawski zachodni
• węgrowski
• wołomiński
• wyszkowski
• zwoleński
• żuromiński
• żyrardowski

Powiaty grodzkie:

• Ostrołęka
• Płock
• Radom
• Siedlce
• Warszawa

Miasta

Województwo mazowieckie – miasta w granicach administracyjnych

W województwie mazowieckim jest 85 miast, w tym 5 miast na prawach powiatów i 30 miast na prawach gminy.
Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich, a pogrubione siedziby powiatów grodzkich. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 30 czerwca 2006 r.

1. Warszawa – 1 720 398 (517,90 km²)
2. Radom – 226 895 (111,71 km²)
3. Płock – 127 307 (88,06 km²)
4. Siedlce – 76 074 (31,87 km²)
5. Pruszków – 55 452 (19,15 km²)
6. Ostrołęka – 53 579 (29,00 km²)
7. Legionowo – 52 400 (13,60 km²)
8. Ciechanów – 45 888 (32,84 km²)
9. Otwock – 44 487 (47,33 km²)
10. Piaseczno – 41 787 (16,33 km²)
11. Żyrardów – 40 892 (14,35 km²)
12. Sochaczew – 38 527 (26,13 km²)
13. Mińsk Mazowiecki – 38 181 (13,12 km²)
14. Wołomin – 37 117 (17,32 km²)
15. Mława – 29 744 (35,50 km²)
16. Ząbki – 28 644 (11,13 km²)
17. Nowy Dwór Mazowiecki – 27 774 (28,27 km²)
18. Grodzisk Mazowiecki – 27 767 (13,19 km²)
19. Wyszków – 27 112 (20,78 km²)
20. Marki – 24 590 (26,01 km²)
21. Piastów – 23 214 (5,83 km²)
22. Ostrów Mazowiecka – 22 641 (22,09 km²)
23. Płońsk – 22 295 (11,38 km²)
24. Józefów – 20 132 (23,92 km²)
25. Pionki – 19 944 (18,34 km²)
26. Sokołów Podlaski – 19 338 (17,50 km²)
27. Gostynin – 19 084 (32,31 km²)
28. Pułtusk – 19 049 (22,83 km²)
29. Kobyłka – 18 969 (20,05 km²)
30. Sierpc – 18 831 (18,60 km²)
31. Sulejówek – 18 656 (19,51 km²)
32. Kozienice – 18.633 (10,45 km²)
33. Zielonka – 17 342 (79,23 km²)
34. Przasnysz – 16 960 (25,16 km²)
35. Konstancin-Jeziorna – 16 454 (17,10 km²)
36. Garwolin – 16 191 (22,08 km²)
37. Łomianki – 15 679 (8,40 km²)
38. Milanówek – 15 540 (13,52 km²)
39. Grójec – 15 028 (8,52 km²)
40. Węgrów – 12 592 (35,50 km²)
41. Błonie – 12 229 (9,12 km²)
42. Szydłowiec – 12 172 (21,93 km²)
43. Brwinów – 11 934 (10,06 km²)
44. Góra Kalwaria – 11 216 (13,72 km²)
45. Warka – 11 018 (25,78 km²)
46. Karczew – 10 422 (28,11 km²)
47. Maków Mazowiecki – 9 953 (10,30 km²)
48. Radzymin – 9 699 (23,32 km²)
49. Żuromin – 8 733 (11,11 km²)
50. Zwoleń – 8 216 (15,78 km²)
51. Ożarów Mazowiecki – 8 041 (5,75 km²)
52. Tłuszcz – 7 482 (7,81 km²)
53. Nasielsk – 7 419 (12,67 km²)
54. Białobrzegi – 7 317 (7,51 km²)
55. Łosice – 7 173 (23,75 km²)
56. Łochów – 6 485 (13,35 km²)
57. Mszczonów – 6 238 (8,56 km²)
58. Przysucha – 6 228 (6,98 km²)
59. Lipsko – 5 914 (15,70 km²)
60. Iłża – 5 212 (15,83 km²)
61. Łaskarzew – 4 941 (15,35 km²)
62. Raciąż – 4 732 (8,16 km²)
63. Pilawa – 4 221 (6,62 km²)
64. Gąbin – 4 138 (28,16 km²)
65. Żelechów – 4 028 (12,14 km²)
66. Skaryszew – 4 019 (27,49 km²)
67. Tarczyn – 3 883 (5,24 km²)
68. Nowe Miasto nad Pilicą – 3 874 (11,14 km²)
69. Podkowa Leśna – 3 729 (10,10 km²)
70. Serock – 3 686 (12,48 km²)
71. Halinów – 3 551 (2,84 km²)
72. Zakroczym – 3 348 (19,51 km²)
73. Glinojeck – 3 119 (7,37 km²)
74. Myszyniec – 2980 (10,74 km²)
75. Drobin – 2 973 (9,64 km²)
76. Kałuszyn – 2 955 (12,29 km²)
77. Chorzele – 2 799 (17,51 km²)
78. Wyszogród – 2 793 (13,87 km²)
79. Różan – 2 673 (6,67 km²)
80. Mogielnica – 2 476 (12,98 km²)
81. Kosów Lacki – 2 157 (11,57 km²)
82. Bieżuń – 1 871 (12,07 km²)
83. Brok – 1 869 (28,05 km²)
84. Mordy – 1 855 (4,54 km²)
85. Wyśmierzyce – 871 (16,56 km²)

Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. mazowieckiego wynosił 274,1 mld zł, co stanowiło 21,5% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 157,7% średniej krajowej, co plasowało mazowieckie na 1. miejscu względem innych województw.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. mazowieckiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 4567,43 zł, co lokowało je na 1. miejscu względem wszystkich województw.

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 239,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 9,3% do aktywnych zawodowo.

Wg Eurostat województwo mazowieckie ma najwyższy spośród wszystkich polskich województw dochód na głowę mieszkańca, który wynosi 89% średniego dochodu w Unii Europejskiej.

W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal (także w indeksie WIG 20). W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross – największy producent rowerów w Europie.

Mazowieckie jest jednym z najbardziej zróżnicowanych gospodarczo województw w kraju. Większość województwa jest stosunkowo słabo rozwinięta, oparta na rolnictwie i sadownictwie. Wybija się tu najbardziej rozwinięta gospodarczo Warszawa oraz jej okolice, aż po granicę z Woj. Łódzkim na zachodzie i Siedlce na wschodzie; wyróżnia się także Płock. Najbiedniejszym subregionem jest subregion radomski. Radom ma obecnie najwyższe bezrobocie wśród miast ponad 100-tysięcznych oraz wśród powiatów grodzkich.

Transport

Województwo mazowieckie ma bogatą sieć drogową i kolejową. Lokalny transport kolejowy zapewniają Koleje Mazowieckie. W Mazowszu znajduje się najważniejsze lotnisko międzynarodowe w Polsce: Lotnisko Chopina w Warszawie. Warszawa jest jedynym miastem w Polsce, posiadającym metro.

Najważniejsze drogi krajowe na Mazowszu to:

• 7 S7 – Gdańsk – Warszawa – Kraków
• 8 S8 – Suwałki – Warszawa – Wrocław

Planowane:

• 2 A2 – Świecko – Poznań – Warszawa – Kukuryki
• 79 S79 – Port lotniczy Warszawa-Okęcie – A2 w gminie Raszyn

Religia

Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%). Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej. Historycznie, bardzo duże znaczenie na tych ziemiach miał judaizm, gdyż Żydzi stanowili do II wojny światowej między 20% a 50% ludności mazowieckich miasteczek. Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. W Płocku z kolei narodził się mariawityzm. Obecnie w na terenie województwa mazowieckiego działają parafie Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, zrzeszonie w diecezji warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej, oraz Kościoła Katolickiego Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie. Na terenie województwa działają także Świadkowie Jehowy, także tutaj w miejscowości Nadarzyn w powiecie pruszkowskim mają swoją główną siedzibę na terenie Polski.

Język

Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który zanikł w ostatnich dziesięcioleciach.

Kultura

Z Mazowszem związanych było wielu wybitnych polskich artystów. Tu tworzyli i żyli przez wiele lat: Juliusz Słowacki, Witold Gombrowicz, Julian Tuwim, Bolesław Prus, Fryderyk Chopin, Isaac Bashevis Singer.

Sport

Najpopularniejszym sportem na Mazowszu jest piłka nożna. Gra tutaj najbardziej utytułowany polski klub piłkarski Legia Warszawa. Poza tym grają jeszcze Polonia Warszawa, Wisła Płock, Dolcan Ząbki. W Polskiej Lidze Koszykówki gra AZS Politechnika Warszawska. W Polskiej Lidze Siatkówki gra AZS Politechnika Warszawska.

Zmiany

Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej. Premier Donald Tusk w swoim expose zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmiany podziału administracyjnego.

Zobacz także: Warszawa (projekt województwa), województwo staropolskie

Galeria

• 

  Warszawa – Stare Miasto

• 

  Centrum finansowe Warszawy

• 

  Płock – Ratusz

• 

  Płock Zamek Książąt Mazowieckich

• 

  Płock- Katedra

• 

  Mariawicka Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku

• 

  Siedlce – Urząd Miasta

• 

  Ostrołęka – Ratusz

• 

  Ciechanów – Ratusz

• 

  Mińsk Mazowiecki – Pałac Doria Dernałowiczów

• 

  Starawieś – Pałac Radziwiłłów

• 

  Radom – Urząd Wojewódzki

Wojewodowie

• Antoni Pietkiewicz od 1 stycznia 1999 do 21 października 2001
  • Stanisław Pietrzak (UW), I wicewojewoda do 2000
  • Andrzej Wieczorek (AWS), I wicewojewoda od 2000
  • Dariusz Krajowski-Kukiel (UW), II wicewojewoda
• Leszek Mizieliński (SLD) od 21 października 2001 do 10 stycznia 2006
  • Maciej Sieczkowski, I wicewojewoda
  • Elżbieta Lanc, II wicewojewoda od października 2001 do 2003
  • Adam Mroczkowski (PL-D), II wicewojewoda od 12 maja 2003 do 11 stycznia 2006
• Tomasz Koziński (PiS) od 10 stycznia 2006 do 17 stycznia 2007
  • Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda
  • Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) od 12 stycznia 2006
• Wojciech Dąbrowski (PiS) od 18 stycznia 2007 do 1 lutego 2007
  • Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda
  • Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)
• Jacek Sasin (PiS) od 15 lutego 2007 do 29 listopada 2007
  • Marek Martynowski (PiS), I wicewojewoda od 19 kwietnia 2007 do 13 listopada 2007
  • Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)
• Jacek Kozłowski (PO) od 29 listopada 2007
  • Dariusz Piątek, I wicewojewoda od 27 grudnia 2007
  • Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) do 4 grudnia 2007

Zarząd Województwa Mazowieckiego

Adam Struzik

Marszałek Województwa Mazowieckiego

• Adam Struzik od października 2001; (radny wojewódzki PSL)

były Marszałek Województwa Mazowieckiego

• Zbigniew Kuźmiuk od 1 stycznia 1999 do października 2001; (radny wojewódzki PSL – zrzekł się mandatu radnego i marszałkowania gdy został posłem PSL)

Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego

• Krzysztof Strzałkowski od 2010
• Leszek Ruszczyk, (PO), od 2011

byli Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego

• Antoni Pietkiewicz od 2002 do 2003
• Tomasz Siemoniak od 24 listopada 2006 do 26 listopada 2007; (od 26 listopada 2007 sekretarz stanu w MSWiA)
• Jacek Kozłowski od 24 listopada 2006 do 27 listopada 2007; (od 29 listopada 2007 wojewoda mazowiecki)
• Stefan Kotlewski od 27 listopada 2007 do 2010; (radny wojewódzki PO)
• Ludwik Rakowski od 2 stycznia 2008 do 2010; (radny wojewódzki PO)
• Marcin Kierwiński, (PO), od 2010 do 2011; (poseł)

Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego

• Janina Orzełowska od 2010; (radna wojewódzka PSL)
• Wiesław Rabuszuk od 2011

byli Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego

• Waldemar Roszkiewicz od 24 listopada 2006 do 2010 (rekomendowany przez LPR)
• Piotr Szprendałowicz od 24 listopada 2006 do 2010 (rekomendowany przez PO)
• Leszek Ruszczyk, (PO), od 2010 do 2011

Sejmik Województwa Mazowieckiego

Prezydium Sejmiku Województwa Mazowieckiego

IV kadencja (2010 – 2015

• Ludwik Rakowski – Przewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego
• Bożenna Pacholczak – Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Mazowieckiego
• Katarzyna Piekarska – Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Mazowieckiego
• Tomasz Kucharski – Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego

III kadencja (2006 – 2010)

Krzysztof Borkowski

• Przewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Robert Soszyński od 24 listopada 2006
• Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Mazowieckiego Bożenna Pacholczak od 24 listopada 2006
• Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Marian Krupiński od, (Marian Krupiński zastąpił Krzysztofa Borkowskiego, który tę funkcję pełnił od 24 listopada 2006 do 24 czerwca 2009)
• Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Marek Papuga od 25 lutego 2008 (Marek Papuga zastąpił Marka Balickiego, który tę funkcję pełnił od 24 listopada 2006 do 5 listopada 2007)

Linki zewnętrzne

• Strona Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie
• Strona samorządu województwa mazowieckiego

Zobacz też

• Mazowsze
• VeloMazovia – sieć szlaków rowerowych na Mazowszu
• Mazowiecka Chorągiew Harcerzy ZHR