Województwo mazowieckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Na mapach: 52°21′N 21°06′E/52,348333 21,102778

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy województwa mazowieckiego od 1999. Zobacz też: województwo mazowieckie.
województwo mazowieckie
Herb województwa mazowieckiego Flaga województwa mazowieckiego
Herb województwa Flaga województwa
Mazowieckie (EE,E NN,N).png
województwo mazowieckie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Warszawa COA.svg Warszawa
Urząd Wojewódzki Warszawa, pl. Bankowy 3/5
Wojewoda Jacek Kozłowski
Urząd Marszałkowski Warszawa, ul. Jagiellońska 26
Marszałek Adam Struzik
Powierzchnia 35 558,47 km²
Ludność 5 324 519 mieszk.
(30 czerwca 2014)
Gęstość zaludnienia 150 mieszk./km²
Urbanizacja 64,7%
Tablica rejestracyjna W
TERYT 14
Kod ISO PL-MZ
Podział administracyjny województwa mazowieckiego
Powiaty województwa mazowieckiego
miasta na prawach powiatu 5
powiaty 37
gminy miejskie 35
miejsko-wiejskie 50
wiejskie 229
Adres urzędu
wojewódzkiego
pl. Bankowy 3/5
00-950 Warszawa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Województwo mazowieckie w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Mazowiecki Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa mazowieckiego

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo, znajdujące się w środkowej i wschodniej części Polski. Obejmuje obszar o powierzchni 35 558,47 km². Według danych z 30 czerwca 2014 r. miało 5,32 mln mieszkańców[1]. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa fizyczna woj. mazowieckiego

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 35 558,47 km², co stanowi 11,4% powierzchni Polski[2]. Mazowieckie jest największym co do powierzchni województwem w Polsce.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. mazowieckim lasy obejmowały powierzchnię 815,0 tys. ha, co stanowiło 22,9% jego powierzchni. 26,9 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[3].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z województwami[4]:

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

Położenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 274 km, to jest 2°28′08″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 265 km, co w mierze kątowej daje 3°52′09″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter nizinny (średnia wysokość 127,6 m n.p.m.)[potrzebne źródło]

Najwyższym punktem jest wierzchołek Altany – 408 m n.p.m.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w województwie mazowieckim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku)[5]

Według danych z 30 czerwca 2014 r. województwo mazowieckie miało 5 324 519 mieszkańców, co stanowiło 13,7% ludności Polski[1]. Mazowieckie jest województwem o największej liczbie ludności w Polsce.

Dane z 30 czerwca 2014 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 5 324 519 100 2 777 021 52 2 547 498 48
powierzchnia 35 558,18 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
150 78 72

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Mazowieckie-administracja legenda-pl.png

Województwo mazowieckie składa się z 37 powiatów i 5 miast na prawach powiatu. Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.

Powiaty – porównanie
Herb Powiat Liczba ludności
(30 czerwca 2014)[1]
Powierzchnia
[km²][6]
Wydatki budżetu 2013[7]
[mln zł]
Dochody budżetu 2013[7]
[mln zł]
Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[7]
[%]
Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[8]
POL powiat białobrzeski COA.svg białobrzeski 33 669 639,10 28,22 28,57 11,5% 13,1%
POL powiat ciechanowski COA.svg ciechanowski 90 823 1059,80 92,00 93,09 28,9% 16,6%
POL powiat garwolinski COA.svg garwoliński 108 551 1284,83 106,03 100,56 25,6% 14,7%
POL powiat gostyniński COA.svg gostyniński 46 345 614,81 48,90 50,07 1,5% 21,3%
POL powiat Grodzisk Mazowiecki COA.svg grodziski 89 136 367,04 71,22 76,95 18,3% 7,2%
POL powiat grójecki COA.svg grójecki 98 692 1267,73 83,84 85,23 48,4% 7,2%
POL powiat kozienicki COA.svg kozienicki 61 874 916,10 58,00 55,46 19,8% 16,7%
POL powiat legionowski COA.svg legionowski 111 660 390,76 86,97 85,93 1,9% 15,1%
POL powiat lipski COA.svg lipski 35 426 740,22 46,22 45,66 8,5% 14,2%
POL powiat łosicki COA.svg łosicki 32 046 772,45 35,11 37,06 18,8% 10,0%
POL powiat makowski COA.svg makowski 46 435 1064,67 47,26 48,01 21,8% 23,7%
POL powiat miński COA.svg miński 150 495 1163,72 123,77 117,55 14,3% 11,7%
POL powiat mławski COA.svg mławski 73 919 1181,82 66,66 65,37 17,6% 15,3%
POL powiat nowodworski COA.svg nowodworski 78 604 694,79 50,72 50,14 32,7% 12,4%
- ostrołęcki 88 240 2098,38 77,23 68,74 45,4% 16,9%
POL powiat ostrowski mazowiecki COA.svg ostrowski 74 464 1217,79 56,97 58,19 16,4% 15,8%
POL powiat otwocki COA 1.svg otwocki 122 661 615,92 129,42 114,26 56,4% 8,8%
POL powiat piaseczyński COA 1.svg piaseczyński 172 929 621,00 169,18 176,80 40,4% 8,0%
POL powiat płocki COA.svg płocki 111 067 1796,63 93,85 93,03 21,5% 20,4%
POL powiat płoński COA.svg płoński 88 612 1379,79 79,11 78,40 9,4% 17,2%
POL powiat pruszkowski COA.svg pruszkowski 158 765 246,30 117,91 129,85 20,5% 8,1%
POL powiat przasnyski COA.svg przasnyski 53 448 1218,58 61,25 64,32 8,9% 15,9%
POL powiat przysuski COA.svg przysuski 42 869 801,19 68,85 66,85 17,0% 25,3%
POL powiat pułtuski COA.svg pułtuski 51 409 827,42 78,37 63,40 51,4% 22,3%
POL powiat radomski COA.svg radomski 151 178 1529,78 119,24 124,36 10,8% 28,6%
POL powiat siedlecki COA.svg siedlecki 81 685 1603,48 47,36 45,33 7,9% 11,4%
POL powiat sierpecki COA.svg sierpecki 53 215 852,04 51,87 51,95 38,7% 22,5%
POL powiat sochaczewski COA.svg sochaczewski 85 103 734,80 71,77 73,86 14,7% 11,0%
POL powiat sokołowski COA.svg sokołowski 55 511 1131,17 56,83 56,50 38,0% 10,7%
POL powiat szydłowiecki COA 1.svg szydłowiecki 40 340 451,81 35,31 35,01 17,6% 35,8%
POL powiat warszawski zachodni COA.svg warszawski zachodni 111 550 533,79 112,26 115,21 20,6% 6,2%
POL powiat węgrowski COA.svg węgrowski 67 490 1220,76 57,85 60,68 36,0% 14,7%
POL powiat wołomiński COA.svg wołomiński 230 287 953,56 158,61 156,22 31,0% 16,7%
POL powiat wyszkowski COA.svg wyszkowski 73 929 876,43 81,82 81,93 10,6% 12,2%
POL powiat zwoleński COA.svg zwoleński 36 892 573,30 41,26 40,01 13,4% 19,4%
Herb powiat zurominski.svg żuromiński 39 885 806,60 36,89 38,42 16,6% 21,4%
POL powiat żyrardowski COA.svg żyrardowski 76 413 532,54 54,52 55,05 55,6% 16,1%
Miasta na prawach powiatu – porównanie
Herb Miasto na prawach powiatu Liczba ludności
(30 czerwca 2014)[1]
Powierzchnia
[km²][9]
Wydatki budżetu 2013[7]
[mln zł]
Dochody budżetu 2013[7]
[mln zł]
Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[7]
[%]
Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[8]
POL Ostrołęka COA.svg Ostrołęka 52 792 28,63 268,22 242,53 33,7% 14,9%
POL Płock COA.svg Płock 122 572 88,04 731,89 685,08 56,8% 12,0%
POL Radom COA.svg Radom 217 834 111,80 1007,37 986,35 40,2% 21,6%
Herb Siedlce.svg Siedlce 76 585 31,86 362,22 350,10 76,9% 10,6%
POL Warszawa COA.svg Warszawa 1 729 119 517,24 12147,98 12222,70 48,5% 4,6%

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

Województwo mazowieckie – miasta w granicach administracyjnych

W województwie mazowieckim jest 86 miast, w tym 5 miast na prawach powiatu i 30 miast na prawach gminy.

Herb Miasto Powiat Ludność
(30 czerwca 2014)[1]
Pow.
(km²)[10]
Gęst. zal.
(os./km²)
POL Warszawa COA.svg Warszawa na prawach powiatu 1 729 119 517,90 3339
POL Radom COA.svg Radom na prawach powiatu 217 834 111,80 1948
POL Płock COA.svg Płock na prawach powiatu 122 572 88,06 1392
Herb Siedlce.svg Siedlce na prawach powiatu 76 585 31,87 2403
POL Pruszków COA.svg Pruszków pruszkowski 59 796 19,19 3116
POL Legionowo COA.svg Legionowo legionowski 54 246 13,60 3989
POL Ostrołęka COA.svg Ostrołęka na prawach powiatu 52 792 29,00 1820
POL Piaseczno COA.svg Piaseczno piaseczyński 45 270 16,22 2791
POL Otwock COA.svg Otwock otwocki 45 073 47,33 952
POL Ciechanów COA.svg Ciechanów ciechanowski 44 673 32,84 1360
POL Żyrardów COA.svg Żyrardów żyrardowski 41 056 14,35 2861
POL Mińsk Mazowiecki COA.svg Mińsk Mazowiecki miński 40 028 13,12 3051
POL Wołomin COA 1.svg Wołomin wołomiński 37 418 17,24 2170
POL Sochaczew COA.svg Sochaczew sochaczewski 37 333 26,13 1429
POL Ząbki COA.svg Ząbki wołomiński 32 376 11,13 2909
POL Mława COA.svg Mława mławski 30 893 35,50 870
POL Grodzisk Mazowiecki COA.svg Grodzisk Mazowiecki grodziski 29 988 13,19 2274
POL Marki COA.svg Marki wołomiński 29 395 26,03 1129
POL Nowy Dwór Mazowiecki COA.svg Nowy Dwór Mazowiecki nowodworski 28 361 28,27 1003
POL Wyszków COA.svg Wyszków wyszkowski 27 205 20,78 1305
POL Piastów COA 1.svg Piastów pruszkowski 22 862 5,76 3969
Herb ostrowi.svg Ostrów Mazowiecka ostrowski 22 770 22,09 1031
POL Płońsk COA.svg Płońsk płoński 22 435 11,60 1934
POL Kobyłka COA.svg Kobyłka wołomiński 21 132 19,64 1076
POL Józefów Mazowiecki COA.svg Józefów otwocki 20 013 23,92 837
POL Sulejówek COA.svg Sulejówek miński 19 385 19,31 1004
POL Pionki COA.svg Pionki radomski 19 286 18,34 1052
POL Pułtusk COA.svg Pułtusk pułtuski 19 229 23,00 836
POL Gostynin COA.svg Gostynin gostyniński 19 026 32,40 587
POL Sokołów Podlaski COA.svg Sokołów Podlaski sokołowski 18 730 17,50 1070
POL Sierpc COA.svg Sierpc sierpecki 18 468 18,60 993
POL Kozienice COA.svg Kozienice kozienicki 18 150 10,45 1737
POL Zielonka COA.svg Zielonka wołomiński 17 434 79,48 219
POL Konstancin-Jeziorna COA.svg Konstancin-Jeziorna piaseczyński 17 371 17,74 979
POL Przasnysz COA.svg Przasnysz przasnyski 17 337 25,16 689
POL Garwolin COA.svg Garwolin garwoliński 17 160 22,08 777
POL Łomianki COA.svg Łomianki warszawski zachodni 16 632 8,40 1980
POL Grójec COA.svg Grójec grójecki 16 430 8,57 1917
POL Milanówek COA.svg Milanówek grodziski 16 427 13,52 1215
POL Brwinów COA.svg Brwinów pruszkowski 13 124 10,06 1305
POL Węgrów COA.svg Węgrów węgrowski 12 814 35,50 361
POL Błonie COA.svg Błonie warszawski zachodni 12 536 9,12 1375
POL Szydłowiec COA.svg Szydłowiec szydłowiecki 12 030 21,93 549
POL Warka COA.svg Warka grójecki 11 780 26,77 440
POL Góra Kalwaria COA.svg Góra Kalwaria piaseczyński 11 678 13,72 851
POL Radzymin COA.svg Radzymin wołomiński 11 572 23,32 496
POL Ożarów Mazowiecki COA.svg Ożarów Mazowiecki warszawski zachodni 10 804 5,71 1892
POL Karczew COA.svg Karczew otwocki 10 132 28,12 360
POL Maków Mazowiecki COA.svg Maków Mazowiecki makowski 10 098 10,30 980
POL Żuromin COA.svg Żuromin żuromiński 8 988 11,11 809
POL Zwoleń COA.svg Zwoleń zwoleński 8 072 15,91 507
POL Tłuszcz COA.svg Tłuszcz wołomiński 8 015 7,91 1013
POL Nasielsk COA 1.svg Nasielsk nowodworski 7 632 12,57 607
POL Białobrzegi COA.svg Białobrzegi białobrzeski 7 122 7,51 948
POL Łosice COA.svg Łosice łosicki 7 111 23,75 299
POL Łochów COA 1.svg Łochów węgrowski 6 793 13,39 507
POL Mszczonów COA.svg Mszczonów żyrardowski 6 466 8,56 755
POL Przysucha COA.svg Przysucha przysuski 6 135 7,02 874
POL Lipsko COA.svg Lipsko lipski 5 769 15,70 367
POL Iłża COA.svg Iłża radomski 5 010 15,83 316
POL Łaskarzew COA.svg Łaskarzew garwoliński 4 904 15,35 319
POL Raciąż COA.svg Raciąż płoński 4 629 18,60 249
POL Pilawa COA.svg Pilawa garwoliński 4 450 6,62 672
POL Skaryszew COA.svg Skaryszew radomski 4 295 27,49 156
POL Gąbin COA.svg Gąbin płocki 4 152 27,95 149
POL Serock COA.svg Serock legionowski 4 140 13,43 308
POL Tarczyn COA.svg Tarczyn piaseczyński 4 091 5,24 781
POL Żelechów COA.svg Żelechów garwoliński 4 071 12,14 335
POL Nowe Miasto nad Pilicą COA.svg Nowe Miasto nad Pilicą grójecki 3 898 11,25 346
POL Podkowa Leśna COA.svg Podkowa Leśna grodziski 3 849 10,13 380
POL Halinów COA.svg Halinów miński 3 674 2,84 1294
POL gmina Mrozy COA.svg Mrozy miński 3 481 7,73 450
POL Myszyniec COA.svg Myszyniec ostrołęcki 3 308 10,74 308
POL Zakroczym COA.svg Zakroczym nowodworski 3 224 19,97 161
POL Glinojeck COA.svg Glinojeck ciechanowski 3 133 7,37 425
POL Drobin COA.svg Drobin płocki 2 978 9,65 309
POL Chorzele COA.svg Chorzele przasnyski 2 945 17,51 168
POL Kałuszyn COA.svg Kałuszyn miński 2 943 12,30 239
POL Różan COA.svg Różan makowski 2 743 6,67 411
POL Wyszogród COA.svg Wyszogród płocki 2 690 12,96 208
POL Mogielnica COA.svg Mogielnica grójecki 2 380 12,98 183
POL gmina Kosów Lacki COA.svg Kosów Lacki sokołowski 2 158 11,57 187
POL gmina Brok COA.svg Brok ostrowski 1 974 28,06 70
POL Bieżuń COA.svg Bieżuń żuromiński 1 910 12,07 158
POL Mordy COA.svg Mordy siedlecki 1 822 4,54 401
POL Wyśmierzyce COA.svg Wyśmierzyce białobrzeski 908 16,84 54
3 420 685 2 169,19 1 577

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Nove Kino Praha – siedziba sejmiku i urzędu marszałkowskiego

Samorząd województwa[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Mazowieckiego, składający się z 51 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Warszawa. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Budżet województwa mazowieckiego w 2013 r. zamknął się dochodami w wysokości 2191,6 mln zł oraz wydatkami w wysokości 2164,7 mln zł. Zadłużenie samorządu na koniec 2013 r. wyniosło 1587,5 mln zł, co stanowiło 73,3% wysokości wykonywanych dochodów samorządu[11].

W 2012 r. przeciętne zatrudnienie administracji samorządu wojewódzkiego wynosiło 2903 osoby[12].

Marszałkowie Województwa Mazowieckiego:

  • Adam Struzik (od grudnia 2001)[13]; (radny PSL)
  • Zbigniew Kuźmiuk od 1 stycznia 1999 do października 2001; (radny PSL – zrzekł się mandatu radnego i marszałkowania gdy został posłem PSL)

Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:

byli Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:

Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:

byli Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:

Administracja państwowa[edytuj | edytuj kod]

Siedziba delegatury w Radomiu Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Mazowiecki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Warszawa[15], gdzie znajduje się Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. W celu usprawnienia działania urzędu działa także jego 5 delegatur (placówek zamiejscowych): w Ciechanowie, Ostrołęce, Płocku, Radomiu i Siedlcach[16].

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania[17]:

Information icon.svg Osobny artykuł: Wojewodowie mazowieccy.

Wojewodowie Mazowieccy:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. mazowieckiego wynosił 294,0 mld zł, co stanowiło 21,9% PKB Polski. Należy jednak podkreślić, że 61,3% PKB województwa wytwarza sama Warszawa. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca mazowieckiego wynosił 56,4 tys. zł (157,7% średniej krajowej), co lokowało na 1. miejscu względem innych województw[18]. Według Eurostatu w 2011 r. PKB na 1 mieszkańca woj. mazowieckiego, według zestandaryzowanego parytetu siły nabywczej, wynosiło 107% średniego PKB w Unii Europejskiej[19], natomiast PKB województwa bez uwzględnienia siły nabywczej stanowiło w 2009 r. 55,3% średniego PKB Unii (13000 euro na mieszkańca wobec średniej w Unii 23500 euro)[20].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. mazowieckim wynosiła 199,3 mld zł, co stanowiło 20,2% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w mazowieckim wynosiła 37,4 mld zł, co stanowiło 23,3% tej sprzedaży Polski[21].

W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal. W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. mazowieckiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 4516,23 zł, co lokowało je na 1. miejscu względem wszystkich województw[22].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 265,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,6% do aktywnych zawodowo[23].

Obwodnica Warszawy S2

Według danych z 2011 r. 4,6% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. mazowieckiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji), przy czym wskaźnik dla województwa mazowieckiego bez Warszawy obejmował 6,4% mieszkańców tego obszaru[24].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze hali odlotów Terminalu A Lotniska Chopina w Warszawie

Przez województwo przebiegają drogi krajowe:

Lokalny transport kolejowy zapewniają Koleje Mazowieckie.

Warszawa jest jedynym posiadającym metro miastem w Polsce.

W województwie znajduje się największy w Polsce port lotniczy: Lotnisko Chopina w Warszawie.

Nauka i oświata[edytuj | edytuj kod]

Warszawa jest największym skupiskiem uczelni, ale są one również zlokalizowane w innych miastach województwa: (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).

Uczelnie publiczne: (zobacz też uczelnie w Warszawie)

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Tu tworzyli i żyli przez wiele lat: Juliusz Słowacki, Witold Gombrowicz, Julian Tuwim, Bolesław Prus, Fryderyk Chopin, Isaac Bashevis Singer.

Język[edytuj | edytuj kod]

Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który jednak zanika w ostatnich dziesięcioleciach.

Województwo mazowieckie charakteryzuje się najlepszą znajomością języków obcych w Polsce. Jest pierwsze pod względem znajomości języka angielskiego i włoskiego, drugim pod względem znajomości francuskiego i niemieckiego oraz szóstym pod względem znajomości hiszpańskiego[25].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%)[26].

Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej[27].

Historycznie, bardzo duże znaczenie na tych ziemiach miał judaizm, gdyż Żydzi stanowili do II wojny światowej między 20% a 50% ludności mazowieckich miasteczek.[potrzebne źródło] Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. W Płocku z kolei narodził się mariawityzm. Obecnie w na terenie województwa mazowieckiego działają parafie Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, zrzeszone w diecezji warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej, oraz Kościoła Katolickiego Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie. Na terenie województwa działają także Świadkowie Jehowy, także tutaj w miejscowości Nadarzyn w powiecie pruszkowskim mają swoją główną siedzibę na terenie Polski.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Gra tutaj jeden z najbardziej utytułowanych polskich klubów piłkarskich Legia Warszawa. Poza tym grają jeszcze Polonia Warszawa, Wisła Płock, Dolcan Ząbki, Radomiak Radom, Sęp Żelechów. W Polskiej Lidze Koszykówki gra AZS Politechnika Warszawska oraz Rosa Radom. W Polskiej Lidze Siatkówki gra AZS Politechnika Warszawska. W PGNiG Superlidze Mężczyzn występuje jeden z najbardziej utytułowanych klubów piłki ręcznej w Polsce Orlen Wisła Płock.

Ochrona środowiska[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2000 powierzchnia obszarów chronionych w województwie mazowieckim ogółem wynosiła 1053439,9 ha, co stanowiło 29,6% powierzchni województwa.[potrzebne źródło]

Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:

Zmiany[edytuj | edytuj kod]

Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej[28]. Premier Donald Tusk w swoim expose zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmian podziału administracyjnego.

Zobacz także: Warszawa (projekt województwa), województwo staropolskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz portal z wiadomościami w serwisie Wikinews na temat Mazowieckie

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Tabele demograficzne, stan z 30 czerwca 2014 r.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  4. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  5. [1].
  6. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Wykonanie budżetów JST woj Mazowieckiego za 2013 r. w podziale na kwartały (raport z dnia 22.06.2014) → Tab.1 poz. 12 i poz. 23; Tab.4a poz. 29. Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie. [dostęp 2014-10-17].
  8. 8,0 8,1 Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. Nr 0, poz. 853)
  9. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  10. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-22. ISSN 1505-5507.
  11. Wykonanie budżetów JST woj Mazowieckiego za 2013 r. w podziale na kwartały (raport z dnia 22.06.2014) → Tab.1 poz. 12 i poz. 23; Tab.4a poz. 10 i poz. 29. Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie. [dostęp 2014-10-15].
  12. Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2013. , s. 87, 2014-01-10. Urząd Statystyczny w Warszawie. ISSN 1509-9652. 
  13. http://www.mazovia.pl/samorzad/zarzad/sklad-zarzadu/rysopis,1.html
  14. GW: Jak dentysta Giertycha został marszałkiem (22.06.2007).
  15. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)
  16. (§3. Statut MUW w Warszawie) Załącznik do Zarządzenia Nr 480 Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 listopada 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2010 r., Nr 209, poz. 6628).
  17. (§48. Regulamin Organizacyjny MUW w Warszawie) Załącznik do zarządzenia Nr 1 Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 stycznia 2011 r.
  18. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 162-163. ISSN 1230-5820.
  19. Regional GDP Regional GDP per capita in 2011 (ang.). Eurostat - European Commission, 2013-02-27. [dostęp 2014-04-08].
  20. Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 2 regions (ang.). Eurostat - European Commission, 2012-03-22. [dostęp 2012-05-25].
  21. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  22. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099).
  23. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  24. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-08]. s. 15.
  25. Bankier.pl, Językowa mapa Polski – ranking znajomości języków obcych według regionów.
  26. Ekai.pl – Statystyki religijności.
  27. Związek Buddyjski Tradycji Karma Kamtzang w Polsce, Budowa świątyni w Grabniku.
  28. Marcin Przewoźniak: Warszawa nie chce być województwem (pol.). dziennik.pl, 2009-03-16. [dostęp 2012-05-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons