Województwo mazowieckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Na mapach: 52°21′N 21°06′E/52,348333 21,102778

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy województwa mazowieckiego od 1999. Zobacz też: województwo mazowieckie.
województwo mazowieckie
Herb województwa mazowieckiego Flaga województwa mazowieckiego
Herb województwa Flaga województwa
Mazowieckie (EE,E NN,N).png
województwo mazowieckie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Warszawa COA.svg Warszawa
Urząd Wojewódzki Warszawa, pl. Bankowy 3/5
Wojewoda Jacek Kozłowski
Urząd Marszałkowski Warszawa, ul. Jagiellońska 26
Marszałek Adam Struzik
Powierzchnia 35 558,47 km²
Ludność 5 285 604 mieszk.
(2011)
Gęstość zaludnienia 148,6 mieszk./km²
Urbanizacja 64,7%
Tablica rejestracyjna W
TERYT 14
Kod ISO PL-MZ
Podział administracyjny województwa mazowieckiego
Powiaty województwa mazowieckiego
miasta na prawach powiatu 5
powiaty 37
gminy miejskie 35
miejsko-wiejskie 50
wiejskie 229
Adres urzędu
wojewódzkiego
pl. Bankowy 3/5
00-950 Warszawa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Województwo mazowieckie w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Mazowiecki Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa mazowieckiego

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo, znajdujące się w środkowej i wschodniej części Polski. Obejmuje obszar o powierzchni 35 558,47 km². Według danych z 2011 r. miało 5,29 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa fizyczna woj. mazowieckiego

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 35 558,47 km², co stanowi 11,4% powierzchni Polski[1]. Mazowieckie jest największym co do powierzchni województwem w Polsce.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. mazowieckim lasy obejmowały powierzchnię 815,0 tys. ha, co stanowiło 22,9% jego powierzchni. 26,9 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[2].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z województwami[3]:

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

Położenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 274 km, to jest 2°28′08″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 265 km, co w mierze kątowej daje 3°52′09″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter nizinny (średnia wysokość 127,6 m n.p.m.)[potrzebne źródło]

Najwyższym punktem jest wierzchołek Altany – 408 m n.p.m.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w województwie mazowieckim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku)[4]

Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo mazowieckie miało 5 242 911 mieszkańców, co stanowiło 13,7% ludności Polski[5]. Mazowieckie jest województwem o największej liczbie ludności w Polsce.

Dane z 31 grudnia 2007 r.[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 5 188 488 100 2 705 344 52,1 2 483 144 47,9
powierzchnia 35 558,18 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
145,9 76,1 69,8

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Mazowieckie-administracja legenda-pl.png

Województwo mazowieckie składa się z 37 powiatów i 5 miast na prawach powiatu. Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.

Powiaty – porównanie
Herb Powiat Liczba ludności
(31 grudnia 2013)[7]
Powierzchnia
[km²][8]
Wydatki budżetu 2013[9]
[mln zł]
Dochody budżetu 2013[9]
[mln zł]
Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[9]
[%]
Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[10]
POL powiat białobrzeski COA.svg białobrzeski 33 669 639,10 28,22 28,57 11,5% 13,1%
POL powiat ciechanowski COA.svg ciechanowski 90 978 1059,80 92,00 93,09 28,9% 16,6%
POL powiat garwolinski COA.svg garwoliński 108 562 1284,83 106,03 100,56 25,6% 14,7%
POL powiat gostyniński COA.svg gostyniński 46 517 614,81 48,90 50,07 1,5% 21,3%
POL powiat Grodzisk Mazowiecki COA.svg grodziski 88 634 367,04 71,22 76,95 18,3% 7,2%
POL powiat grójecki COA.svg grójecki 98 709 1267,73 83,84 85,23 48,4% 7,2%
POL powiat kozienicki COA.svg kozienicki 62 100 916,10 58,00 55,46 19,8% 16,7%
POL powiat legionowski COA.svg legionowski 111 049 390,76 86,97 85,93 1,9% 15,1%
POL powiat lipski COA.svg lipski 35 564 740,22 46,22 45,66 8,5% 14,2%
POL powiat łosicki COA.svg łosicki 32 101 772,45 35,11 37,06 18,8% 10,0%
POL powiat makowski COA.svg makowski 46 577 1064,67 47,26 48,01 21,8% 23,7%
POL powiat miński COA.svg miński 149 897 1163,72 123,77 117,55 14,3% 11,7%
POL powiat mławski COA.svg mławski 74 042 1181,82 66,66 65,37 17,6% 15,3%
POL powiat nowodworski COA.svg nowodworski 78 500 694,79 50,72 50,14 32,7% 12,4%
- ostrołęcki 88 116 2098,38 77,23 68,74 45,4% 16,9%
POL powiat ostrowski mazowiecki COA.svg ostrowski 74 683 1217,79 56,97 58,19 16,4% 15,8%
POL powiat otwocki COA 1.svg otwocki 122 342 615,92 129,42 114,26 56,4% 8,8%
POL powiat piaseczyński COA 1.svg piaseczyński 171 589 621,00 169,18 176,80 40,4% 8,0%
POL powiat płocki COA.svg płocki 111 047 1796,63 93,85 93,03 21,5% 20,4%
POL powiat płoński COA.svg płoński 88 825 1379,79 79,11 78,40 9,4% 17,2%
POL powiat pruszkowski COA.svg pruszkowski 158 183 246,30 117,91 129,85 20,5% 8,1%
POL powiat przasnyski COA.svg przasnyski 53 536 1218,58 61,25 64,32 8,9% 15,9%
POL powiat przysuski COA.svg przysuski 42 980 801,19 68,85 66,85 17,0% 25,3%
POL powiat pułtuski COA.svg pułtuski 51 395 827,42 78,37 63,40 51,4% 22,3%
POL powiat radomski COA.svg radomski 151 085 1529,78 119,24 124,36 10,8% 28,6%
POL powiat siedlecki COA.svg siedlecki 81 792 1603,48 47,36 45,33 7,9% 11,4%
POL powiat sierpecki COA.svg sierpecki 53 326 852,04 51,87 51,95 38,7% 22,5%
POL powiat sochaczewski COA.svg sochaczewski 85 155 734,80 71,77 73,86 14,7% 11,0%
POL powiat sokołowski COA.svg sokołowski 55 812 1131,17 56,83 56,50 38,0% 10,7%
POL powiat szydłowiecki COA 1.svg szydłowiecki 40 430 451,81 35,31 35,01 17,6% 35,8%
POL powiat warszawski zachodni COA.svg warszawski zachodni 110 984 533,79 112,26 115,21 20,6% 6,2%
POL powiat węgrowski COA.svg węgrowski 67 596 1220,76 57,85 60,68 36,0% 14,7%
POL powiat wołomiński COA.svg wołomiński 228 830 953,56 158,61 156,22 31,0% 16,7%
POL powiat wyszkowski COA.svg wyszkowski 73 914 876,43 81,82 81,93 10,6% 12,2%
POL powiat zwoleński COA.svg zwoleński 36 967 573,30 41,26 40,01 13,4% 19,4%
Herb powiat zurominski.svg żuromiński 40 014 806,60 36,89 38,42 16,6% 21,4%
POL powiat żyrardowski COA.svg żyrardowski 76 391 532,54 54,52 55,05 55,6% 16,1%
Miasta na prawach powiatu – porównanie
Herb Miasto na prawach powiatu Liczba ludności
(31 grudnia 2013)[7]
Powierzchnia
[km²][11]
Wydatki budżetu 2013[9]
[mln zł]
Dochody budżetu 2013[9]
[mln zł]
Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[9]
[%]
Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[10]
POL Ostrołęka COA.svg Ostrołęka 52 917 28,63 268,22 242,53 33,7% 14,9%
POL Płock COA.svg Płock 122 815 88,04 731,89 685,08 56,8% 12,0%
POL Radom COA.svg Radom 218 466 111,80 1007,37 986,35 40,2% 21,6%
Herb Siedlce.svg Siedlce 76 347 31,86 362,22 350,10 76,9% 10,6%
POL Warszawa COA.svg Warszawa 1 724 404 517,24 12147,98 12222,70 48,5% 4,6%

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

Województwo mazowieckie – miasta w granicach administracyjnych

W województwie mazowieckim jest 86 miast, w tym 5 miast na prawach powiatu i 30 miast na prawach gminy.

Herb Miasto Powiat Ludność[12] Pow.
(km²)[13]
Gęst. zal.
(os./km²)
POL Warszawa COA.svg Warszawa na prawach powiatu 1 720 398 517,90 3322
POL Radom COA.svg Radom na prawach powiatu 222 496 111,80 1990
POL Płock COA.svg Płock na prawach powiatu 126 061 88,06 1432
Herb Siedlce.svg Siedlce na prawach powiatu 77 392 31,87 2428
POL Pruszków COA.svg Pruszków pruszkowski 56 929 19,19 2967
POL Ciechanów COA.svg Ciechanów ciechanowski 55 114 32,84 1369
POL Ostrołęka COA.svg Ostrołęka na prawach powiatu 53 572 29,00 1852
POL Legionowo COA.svg Legionowo legionowski 52 400 13,60 3853
POL Otwock COA.svg Otwock otwocki 44 808 47,33 940
POL Piaseczno COA.svg Piaseczno piaseczyński 42 295 16,22 2608
POL Żyrardów COA.svg Żyrardów żyrardowski 41 220 14,35 2872
POL Mińsk Mazowiecki COA.svg Mińsk Mazowiecki miński 38 697 13,12 2949
POL Sochaczew COA.svg Sochaczew sochaczewski 37 585 26,13 1438
POL Wołomin COA 1.svg Wołomin wołomiński 37 117 17,24 2153
POL Mława COA.svg Mława mławski 29 652 35,50 835
POL Ząbki COA.svg Ząbki wołomiński 28 644 11,13 2574
POL Nowy Dwór Mazowiecki COA.svg Nowy Dwór Mazowiecki nowodworski 27 774 28,27 982
POL Grodzisk Mazowiecki COA.svg Grodzisk Mazowiecki grodziski 27 767 13,19 2105
POL Wyszków COA.svg Wyszków wyszkowski 27 126 20,78 1305
POL Marki COA.svg Marki wołomiński 27 066 26,03 1028
POL Piastów COA 1.svg Piastów pruszkowski 22 922 5,76 3980
Herb ostrowi.svg Ostrów Mazowiecka ostrowski 22 536 22,09 1020
POL Płońsk COA.svg Płońsk płoński 22 486 11,60 1938
POL Józefów Mazowiecki COA.svg Józefów otwocki 20 132 23,92 842
POL Kobyłka COA.svg Kobyłka wołomiński 19 723 19,64 1004
POL Pionki COA.svg Pionki radomski 19 120 18,34 1043
POL Sulejówek COA.svg Sulejówek miński 19 120 19,31 990
POL Pułtusk COA.svg Pułtusk pułtuski 19 078 23,00 829
POL Gostynin COA.svg Gostynin gostyniński 18 888 32,40 583
POL Sokołów Podlaski COA.svg Sokołów Podlaski sokołowski 18 481 17,50 1056
POL Sierpc COA.svg Sierpc sierpecki 18 368 18,60 988
POL Kozienice COA.svg Kozienice kozienicki 17 886 10,45 1712
POL Zielonka COA.svg Zielonka wołomiński 17 464 79,48 220
POL Konstancin-Jeziorna COA.svg Konstancin-Jeziorna piaseczyński 16 963 17,74 956
POL Przasnysz COA.svg Przasnysz przasnyski 16 796 25,16 668
POL Garwolin COA.svg Garwolin garwoliński 16 773 22,08 760
POL Łomianki COA.svg Łomianki warszawski zachodni 16 637 8,40 1981
POL Milanówek COA.svg Milanówek grodziski 16 126 13,52 1193
POL Grójec COA.svg Grójec grójecki 15 533 8,57 1812
POL Węgrów COA.svg Węgrów węgrowski 12 641 35,50 356
POL Brwinów COA.svg Brwinów pruszkowski 12 525 10,06 1245
POL Błonie COA.svg Błonie warszawski zachodni 12 344 9,12 1354
POL Szydłowiec COA.svg Szydłowiec szydłowiecki 11 873 21,93 541
POL Warka COA.svg Warka grójecki 11 435 26,77 427
POL Góra Kalwaria COA.svg Góra Kalwaria piaseczyński 11 428 13,72 833
POL Karczew COA.svg Karczew otwocki 10 271 28,12 365
POL Radzymin COA.svg Radzymin wołomiński 10 207 23,32 416
POL Maków Mazowiecki COA.svg Maków Mazowiecki makowski 9 755 10,30 947
POL Ożarów Mazowiecki COA.svg Ożarów Mazowiecki warszawski zachodni 8 848 5,71 1550
POL Żuromin COA.svg Żuromin żuromiński 8 810 11,11 793
POL Zwoleń COA.svg Zwoleń zwoleński 7 958 15,91 500
POL Tłuszcz COA.svg Tłuszcz wołomiński 7 594 7,91 960
POL Nasielsk COA 1.svg Nasielsk nowodworski 7 470 12,57 594
POL Białobrzegi COA.svg Białobrzegi białobrzeski 7 294 7,51 971
POL Łosice COA.svg Łosice łosicki 7 176 23,75 302
POL Łochów COA 1.svg Łochów węgrowski 6 559 13,39 490
POL Mszczonów COA.svg Mszczonów żyrardowski 6 247 8,56 730
POL Przysucha COA.svg Przysucha przysuski 6 154 7,02 877
POL Lipsko COA.svg Lipsko lipski 5 702 15,70 363
POL Iłża COA.svg Iłża radomski 5 062 15,83 320
POL Łaskarzew COA.svg Łaskarzew garwoliński 4 884 15,35 318
POL Raciąż COA.svg Raciąż płoński 4 642 18,60 250
POL Pilawa COA.svg Pilawa garwoliński 4 370 6,62 660
POL Skaryszew COA.svg Skaryszew radomski 4 219 27,49 153
POL Żelechów COA.svg Żelechów garwoliński 4 134 12,14 341
POL Serock COA.svg Serock legionowski 4 094 13,43 305
POL Gąbin COA.svg Gąbin płocki 4 053 27,95 145
POL Tarczyn COA.svg Tarczyn piaseczyński 3 919 5,24 748
POL Nowe Miasto nad Pilicą COA.svg Nowe Miasto nad Pilicą grójecki 3 862 11,25 343
POL Podkowa Leśna COA.svg Podkowa Leśna grodziski 3 861 10,13 381
POL Halinów COA.svg Halinów miński 3 619 2,84 1274
POL gmina Mrozy COA.svg Mrozy miński 3 440
POL Zakroczym COA.svg Zakroczym nowodworski 3 321 19,97 166
POL Glinojeck COA.svg Glinojeck ciechanowski 3 096 7,37 420
POL Myszyniec COA.svg Myszyniec ostrołęcki 2 950 10,74 275
POL Kałuszyn COA.svg Kałuszyn miński 2 921 12,30 237
POL Drobin COA.svg Drobin płocki 2 898 9,65 300
POL Chorzele COA.svg Chorzele przasnyski 2 793 17,51 160
POL Wyszogród COA.svg Wyszogród płocki 2 767 12,96 214
POL Różan COA.svg Różan makowski 2 630 6,67 394
POL Mogielnica COA.svg Mogielnica grójecki 2 384 12,98 184
POL gmina Kosów Lacki COA.svg Kosów Lacki sokołowski 2 086 11,57 180
POL Bieżuń COA.svg Bieżuń żuromiński 1 894 12,07 157
POL gmina Brok COA.svg Brok ostrowski 1 892 28,06 67
POL Mordy COA.svg Mordy siedlecki 1 843 4,54 406
POL Wyśmierzyce COA.svg Wyśmierzyce białobrzeski 873 16,84 52
3 385 348 2 169,19 1 561

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Nove Kino Praha – siedziba sejmiku i urzędu marszałkowskiego

Samorząd województwa[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Mazowieckiego, składający się z 51 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Warszawa. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Budżet województwa mazowieckiego w 2013 r. zamknął się dochodami w wysokości 2191,6 mln zł oraz wydatkami w wysokości 2164,7 mln zł. Zadłużenie samorządu na koniec 2013 r. wyniosło 1587,5 mln zł, co stanowiło 73,3% wysokości wykonywanych dochodów samorządu[14].

W 2012 r. przeciętne zatrudnienie administracji samorządu wojewódzkiego wynosiło 2903 osoby[15].

Marszałkowie Województwa Mazowieckiego:

  • Adam Struzik (od października 2001); (radny PSL)
  • Zbigniew Kuźmiuk od 1 stycznia 1999 do października 2001; (radny PSL – zrzekł się mandatu radnego i marszałkowania gdy został posłem PSL)

Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:

byli Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:

Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:

byli Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:

Administracja państwowa[edytuj | edytuj kod]

Siedziba delegatury w Radomiu Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Mazowiecki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Warszawa[17], gdzie znajduje się Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. W celu usprawnienia działania urzędu działa także jego 5 delegatur (placówek zamiejscowych): w Ciechanowie, Ostrołęce, Płocku, Radomiu i Siedlcach[18].

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania[19]:

Information icon.svg Osobny artykuł: Wojewodowie mazowieccy.

Wojewodowie Mazowieccy:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. mazowieckiego wynosił 294,0 mld zł, co stanowiło 21,9% PKB Polski. Należy jednak podkreślić, że 61,3% PKB województwa wytwarza sama Warszawa. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca mazowieckiego wynosił 56,4 tys. zł (157,7% średniej krajowej), co lokowało na 1. miejscu względem innych województw[20]. Według Eurostatu w 2011 r. PKB na 1 mieszkańca woj. mazowieckiego, według zestandaryzowanego parytetu siły nabywczej, wynosiło 107% średniego PKB w Unii Europejskiej[21], natomiast PKB województwa bez uwzględnienia siły nabywczej stanowiło w 2009 r. 55,3% średniego PKB Unii (13000 euro na mieszkańca wobec średniej w Unii 23500 euro)[22].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. mazowieckim wynosiła 199,3 mld zł, co stanowiło 20,2% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w mazowieckim wynosiła 37,4 mld zł, co stanowiło 23,3% tej sprzedaży Polski[23].

W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal. W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. mazowieckiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 4516,23 zł, co lokowało je na 1. miejscu względem wszystkich województw[24].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 265,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,6% do aktywnych zawodowo[25].

Obwodnica Warszawy S2

Według danych z 2011 r. 4,6% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. mazowieckiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji), przy czym wskaźnik dla województwa mazowieckiego bez Warszawy obejmował 6,4% mieszkańców tego obszaru[26].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze hali odlotów Terminalu A Lotniska Chopina w Warszawie

Przez województwo przebiegają drogi krajowe:

Lokalny transport kolejowy zapewniają Koleje Mazowieckie.

Warszawa jest jedynym posiadającym metro miastem w Polsce.

W województwie znajduje się największy w Polsce port lotniczy: Lotnisko Chopina w Warszawie.

Nauka i oświata[edytuj | edytuj kod]

Warszawa jest największym skupiskiem uczelni, ale są one również zlokalizowane w innych miastach województwa: (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).

Uczelnie publiczne: (zobacz też uczelnie w Warszawie)

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Tu tworzyli i żyli przez wiele lat: Juliusz Słowacki, Witold Gombrowicz, Julian Tuwim, Bolesław Prus, Fryderyk Chopin, Isaac Bashevis Singer.

Język[edytuj | edytuj kod]

Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który jednak zanika w ostatnich dziesięcioleciach.

Województwo mazowieckie charakteryzuje się najlepszą znajomością języków obcych w Polsce. Jest pierwsze pod względem znajomości języka angielskiego i włoskiego, drugim pod względem znajomości francuskiego i niemieckiego oraz szóstym pod względem znajomości hiszpańskiego[27].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%)[28].

Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej[29].

Historycznie, bardzo duże znaczenie na tych ziemiach miał judaizm, gdyż Żydzi stanowili do II wojny światowej między 20% a 50% ludności mazowieckich miasteczek.[potrzebne źródło] Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. W Płocku z kolei narodził się mariawityzm. Obecnie w na terenie województwa mazowieckiego działają parafie Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, zrzeszone w diecezji warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej, oraz Kościoła Katolickiego Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie. Na terenie województwa działają także Świadkowie Jehowy, także tutaj w miejscowości Nadarzyn w powiecie pruszkowskim mają swoją główną siedzibę na terenie Polski.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Gra tutaj jeden z najbardziej utytułowanych polskich klubów piłkarskich Legia Warszawa. Poza tym grają jeszcze Polonia Warszawa, Wisła Płock, Dolcan Ząbki, Radomiak Radom, Sęp Żelechów. W Polskiej Lidze Koszykówki gra AZS Politechnika Warszawska oraz Rosa Radom. W Polskiej Lidze Siatkówki gra AZS Politechnika Warszawska. W PGNiG Superlidze Mężczyzn występuje jeden z najbardziej utytułowanych klubów piłki ręcznej w Polsce Orlen Wisła Płock.

Ochrona środowiska[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2000 powierzchnia obszarów chronionych w województwie mazowieckim ogółem wynosiła 1053439,9 ha, co stanowiło 29,6% powierzchni województwa.[potrzebne źródło]

Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:

Zmiany[edytuj | edytuj kod]

Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej[30]. Premier Donald Tusk w swoim expose zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmian podziału administracyjnego.

Zobacz także: Warszawa (projekt województwa), województwo staropolskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz portal z wiadomościami w serwisie Wikinews na temat Mazowieckie

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  2. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  3. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  4. [1].
  5. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  6. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
  7. 7,0 7,1 Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. (Stan w dniu 31 XII 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06-05. ISSN 1734-6118.
  8. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Wykonanie budżetów JST woj Mazowieckiego za 2013 r. w podziale na kwartały (raport z dnia 22.06.2014) → Tab.1 poz. 12 i poz. 23; Tab.4a poz. 29. Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie. [dostęp 2014-10-17].
  10. 10,0 10,1 Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. Nr 0, poz. 853)
  11. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  12. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-22. ISSN 1734-6118.
  13. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-22. ISSN 1505-5507.
  14. Wykonanie budżetów JST woj Mazowieckiego za 2013 r. w podziale na kwartały (raport z dnia 22.06.2014) → Tab.1 poz. 12 i poz. 23; Tab.4a poz. 10 i poz. 29. Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie. [dostęp 2014-10-15].
  15. Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2013. , s. 87, 2014-01-10. Urząd Statystyczny w Warszawie. ISSN 1509-9652. 
  16. GW: Jak dentysta Giertycha został marszałkiem (22.06.2007).
  17. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)
  18. (§3. Statut MUW w Warszawie) Załącznik do Zarządzenia Nr 480 Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 listopada 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2010 r., Nr 209, poz. 6628).
  19. (§48. Regulamin Organizacyjny MUW w Warszawie) Załącznik do zarządzenia Nr 1 Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 stycznia 2011 r.
  20. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 162-163. ISSN 1230-5820.
  21. Regional GDP Regional GDP per capita in 2011 (ang.). Eurostat - European Commission, 2013-02-27. [dostęp 2014-04-08].
  22. Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 2 regions (ang.). Eurostat - European Commission, 2012-03-22. [dostęp 2012-05-25].
  23. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  24. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099).
  25. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  26. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-08]. s. 15.
  27. Bankier.pl, Językowa mapa Polski – ranking znajomości języków obcych według regionów.
  28. Ekai.pl – Statystyki religijności.
  29. Związek Buddyjski Tradycji Karma Kamtzang w Polsce, Budowa świątyni w Grabniku.
  30. Marcin Przewoźniak: Warszawa nie chce być województwem (pol.). dziennik.pl, 2009-03-16. [dostęp 2012-05-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons