Województwo mazowieckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy województwa mazowieckiego od 1999. Zobacz też: województwo mazowieckie.
województwo mazowieckie
Herb województwa mazowieckiego Flaga województwa mazowieckiego
Herb województwa Flaga województwa
Mazowieckie (EE,E NN,N).png
województwo mazowieckie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Warszawa COA.svg Warszawa
Urząd Wojewódzki Warszawa, pl. Bankowy 3/5
Wojewoda Jacek Kozłowski
Urząd Marszałkowski Warszawa, ul. Jagiellońska 26
Marszałek Adam Struzik
Powierzchnia 35 558,18 km²
Ludność 5 222 167[1] mieszk.
(2009)
Gęstość zaludnienia 145[1] mieszk./km²
Urbanizacja 64,7%
Tablica rejestracyjna W
TERYT 14
Kod ISO PL-MZ
Podział administracyjny województwa mazowieckiego
Powiaty województwa mazowieckiego
powiaty grodzkie 5
ziemskie 37
gminy miejskie 35
miejsko-wiejskie 50
wiejskie 229
Adres urzędu
wojewódzkiego
pl. Bankowy 3/5
00-950 Warszawa
Mazowiecki Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa mazowieckiego
Mazowieckie mapa fizyczna.png
Mazowieckie-administracja legenda-pl.png
Gęstość zaludnienia w województwie mazowieckim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku) [1].

Województwo mazowieckie – od 1 stycznia 1999 jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw.

Spis treści

[edytuj] Historia

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie administracyjne

Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z następującym województwami:

[edytuj] Położenie fizycznogeograficzne

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

[edytuj] Położenie historyczne

Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2007 r.[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 5 188 488 100 2 705 344 52,1 2 483 144 47,9
powierzchnia 35 558,18 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
145,9 76,1 69,8

[edytuj] Ochrona przyrody

Wg danych z roku 2000 powierzchnia obszarów chronionych w województwie mazowieckim ogółem wynosiła 1053439,9 ha, co stanowiło 29,6% powierzchni województwa. Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:

[edytuj] Nauka i oświata

Na terenie województwa działa dobre zaplecze naukowo-oświatowe. Jest to obszar występowania wielu uczelni wyższych. Ich największym skupiskiem jest Warszawa, ale są również zlokalizowane w innych miastach województwa (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).

Wyższe uczelnie publiczne: (zobacz też wyższe uczelnie w Warszawie)

[edytuj] Podział administracyjny

Województwo mazowieckie składa się z 42 powiatów (37 ziemskich i 5 grodzkich). Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.

Powiaty ziemskie:

Powiaty grodzkie:

[edytuj] Miasta

Województwo mazowieckie – miasta w granicach administracyjnych

W województwie mazowieckim jest 85 miast, w tym 5 miast na prawach powiatów i 30 miast na prawach gminy.
Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich, a pogrubione siedziby powiatów grodzkich. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 30 czerwca 2006 r.

  1. POL Warszawa COA.svg Warszawa1 720 398 (517,90 km²)
  2. POL Radom COA.svg Radom226 895 (111,71 km²)
  3. POL Płock COA.svg Płock127 307 (88,06 km²)
  4. Herb Siedlce.svg Siedlce76 074 (31,87 km²)
  5. POL Pruszków COA.svg Pruszków55 452 (19,15 km²)
  6. POL Ostrołęka COA.svg Ostrołęka53 579 (29,00 km²)
  7. POL Legionowo COA.svg Legionowo52 400 (13,60 km²)
  8. POL Ciechanów COA.svg Ciechanów45 888 (32,84 km²)
  9. POL Otwock COA.svg Otwock44 487 (47,33 km²)
  10. POL Piaseczno COA.svg Piaseczno41 787 (16,33 km²)
  11. POL Żyrardów COA.svg Żyrardów40 892 (14,35 km²)
  12. POL Sochaczew COA.svg Sochaczew38 527 (26,13 km²)
  13. POL Mińsk Mazowiecki COA.svg Mińsk Mazowiecki38 181 (13,12 km²)
  14. POL Wołomin COA 1.svg Wołomin37 117 (17,32 km²)
  15. POL Mława COA.svg Mława29 744 (35,50 km²)
  16. POL Ząbki COA.svg Ząbki28 644 (11,13 km²)
  17. POL Nowy Dwór Mazowiecki COA.svg Nowy Dwór Mazowiecki27 774 (28,27 km²)
  18. POL Grodzisk Mazowiecki COA.svg Grodzisk Mazowiecki27 767 (13,19 km²)
  19. POL Wyszków COA.svg Wyszków27 112 (20,78 km²)
  20. POL Marki COA.svg Marki24 590 (26,01 km²)
  21. POL Piastów COA 1.svg Piastów23 214 (5,83 km²)
  22. Herb ostrowi.svg Ostrów Mazowiecka22 641 (22,09 km²)
  23. POL Płońsk COA.svg Płońsk22 295 (11,38 km²)
  24. POL Józefów Mazowiecki COA.svg Józefów20 132 (23,92 km²)
  25. POL Pionki COA.svg Pionki19 944 (18,34 km²)
  26. POL Sokołów Podlaski COA.svg Sokołów Podlaski19 338 (17,50 km²)
  27. POL Gostynin COA.svg Gostynin19 084 (32,31 km²)
  28. POL Pułtusk COA.svg Pułtusk19 049 (22,83 km²)
  29. POL Kobyłka COA.svg Kobyłka18 969 (20,05 km²)
  30. POL Sierpc COA.svg Sierpc18 831 (18,60 km²)
  31. POL Sulejówek COA.svg Sulejówek18 656 (19,51 km²)
  32. POL Kozienice COA.svg Kozienice18.633 (10,45 km²)
  33. POL Zielonka COA.svg Zielonka17 342 (79,23 km²)
  34. POL Przasnysz COA.svg Przasnysz16 960 (25,16 km²)
  35. POL Konstancin-Jeziorna COA.svg Konstancin-Jeziorna16 454 (17,10 km²)
  36. POL Garwolin COA.svg Garwolin16 191 (22,08 km²)
  37. POL Łomianki COA.svg Łomianki15 679 (8,40 km²)
  38. POL Milanówek COA.svg Milanówek15 540 (13,52 km²)
  39. POL Grójec COA.svg Grójec15 028 (8,52 km²)
  40. POL Węgrów COA.svg Węgrów12 592 (35,50 km²)
  41. POL Błonie COA.svg Błonie12 229 (9,12 km²)
  42. POL Szydłowiec COA.svg Szydłowiec12 172 (21,93 km²)
  43. POL Brwinów COA.svg Brwinów11 934 (10,06 km²)
  44. POL Góra Kalwaria COA.svg Góra Kalwaria11 216 (13,72 km²)
  45. POL Warka COA.svg Warka11 018 (25,78 km²)
  46. POL Karczew COA.svg Karczew10 422 (28,11 km²)
  47. POL Maków Mazowiecki COA.svg Maków Mazowiecki9 953 (10,30 km²)
  48. POL Radzymin COA.svg Radzymin9 699 (23,32 km²)
  49. POL Żuromin COA.svg Żuromin8 733 (11,11 km²)
  50. POL Zwoleń COA.svg Zwoleń8 216 (15,78 km²)
  51. POL Ożarów Mazowiecki COA.svg Ożarów Mazowiecki8 041 (5,75 km²)
  52. POL Tłuszcz COA.svg Tłuszcz7 482 (7,81 km²)
  53. POL Nasielsk COA 1.svg Nasielsk7 419 (12,67 km²)
  54. POL Białobrzegi COA.svg Białobrzegi7 317 (7,51 km²)
  55. POL Łosice COA.svg Łosice7 173 (23,75 km²)
  56. POL Łochów COA 1.svg Łochów6 485 (13,35 km²)
  57. POL Mszczonów COA.svg Mszczonów6 238 (8,56 km²)
  58. POL Przysucha COA.svg Przysucha6 228 (6,98 km²)
  59. POL Lipsko COA.svg Lipsko5 914 (15,70 km²)
  60. POL Iłża COA.svg Iłża5 212 (15,83 km²)
  61. POL Łaskarzew COA.svg Łaskarzew4 941 (15,35 km²)
  62. POL Raciąż COA.svg Raciąż4 732 (8,16 km²)
  63. POL Pilawa COA.svg Pilawa4 221 (6,62 km²)
  64. POL Gąbin COA.svg Gąbin4 138 (28,16 km²)
  65. POL Zelechow COA.svg Żelechów4 028 (12,14 km²)
  66. POL Skaryszew COA.svg Skaryszew4 019 (27,49 km²)
  67. POL Tarczyn COA.svg Tarczyn3 883 (5,24 km²)
  68. POL Nowe Miasto nad Pilicą COA.svg Nowe Miasto nad Pilicą3 874 (11,14 km²)
  69. POL Podkowa Leśna COA.svg Podkowa Leśna3 729 (10,10 km²)
  70. POL Serock COA.svg Serock3 686 (12,48 km²)
  71. POL Halinów COA.svg Halinów3 551 (2,84 km²)
  72. POL Zakroczym COA.svg Zakroczym3 348 (19,51 km²)
  73. POL Glinojeck COA.svg Glinojeck3 119 (7,37 km²)
  74. POL Myszyniec COA.svg Myszyniec2980 (10,74 km²)
  75. POL Drobin COA.svg Drobin2 973 (9,64 km²)
  76. POL Kałuszyn COA.svg Kałuszyn2 955 (12,29 km²)
  77. POL Chorzele alt COA.svg Chorzele2 799 (17,51 km²)
  78. POL Wyszogród COA.svg Wyszogród2 793 (13,87 km²)
  79. POL Różan COA.svg Różan2 673 (6,67 km²)
  80. POL Mogielnica COA.svg Mogielnica2 476 (12,98 km²)
  81. POL gmina Kosów Lacki COA.svg Kosów Lacki2 157 (11,57 km²)
  82. POL Bieżuń COA.svg Bieżuń1 871 (12,07 km²)
  83. POL gmina Brok COA.svg Brok1 869 (28,05 km²)
  84. POL Mordy COA.svg Mordy1 855 (4,54 km²)
  85. POL Wyśmierzyce COA.svg Wyśmierzyce871 (16,56 km²)

[edytuj] Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. mazowieckiego wynosił 274,1 mld zł, co stanowiło 21,5% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 157,7% średniej krajowej, co plasowało mazowieckie na 1. miejscu względem innych województw[3].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. mazowieckiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 4567,43 zł, co lokowało je na 1. miejscu względem wszystkich województw[4].

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 239,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 9,3% do aktywnych zawodowo[5].

Wg Eurostat województwo mazowieckie ma najwyższy spośród wszystkich polskich województw dochód na głowę mieszkańca, który wynosi 89% średniego dochodu w Unii Europejskiej[6].

W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal (także w indeksie WIG 20). W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross – największy producent rowerów w Europie. [potrzebne źródło]

Mazowieckie jest jednym z najbardziej zróżnicowanych gospodarczo województw w kraju. Większość województwa jest stosunkowo słabo rozwinięta, oparta na rolnictwie i sadownictwie. Wybija się tu najbardziej rozwinięta gospodarczo Warszawa oraz jej okolice, aż po granicę z Woj. Łódzkim na zachodzie i Siedlce na wschodzie; wyróżnia się także Płock. Najbiedniejszym subregionem jest subregion radomski. Radom ma obecnie najwyższe bezrobocie wśród miast ponad 100-tysięcznych oraz wśród powiatów grodzkich.[potrzebne źródło]

[edytuj] Transport

Województwo mazowieckie ma bogatą sieć drogową i kolejową. Lokalny transport kolejowy zapewniają Koleje Mazowieckie. W Mazowszu znajduje się najważniejsze lotnisko międzynarodowe w Polsce: Lotnisko Chopina w Warszawie. Warszawa jest jedynym miastem w Polsce, posiadającym metro.

Najważniejsze drogi krajowe na Mazowszu to:

Planowane:

[edytuj] Religia

Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%)[7]. Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej. Historycznie, bardzo duże znaczenie na tych ziemiach miał judaizm, gdyż Żydzi stanowili do II wojny światowej między 20% a 50% ludności mazowieckich miasteczek. Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. W Płocku z kolei narodził się mariawityzm. Obecnie w na terenie województwa mazowieckiego działają parafie Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, zrzeszonie w diecezji warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej, oraz Kościoła Katolickiego Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie. Na terenie województwa działają także Świadkowie Jehowy, także tutaj w miejscowości Nadarzyn w powiecie pruszkowskim mają swoją główną siedzibę na terenie Polski.

[edytuj] Język

Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który zanikł w ostatnich dziesięcioleciach.

[edytuj] Kultura

Z Mazowszem związanych było wielu wybitnych polskich artystów. Tu tworzyli i żyli przez wiele lat: Juliusz Słowacki, Witold Gombrowicz, Julian Tuwim, Bolesław Prus, Fryderyk Chopin, Isaac Bashevis Singer.

[edytuj] Sport

Najpopularniejszym sportem na Mazowszu jest piłka nożna. Gra tutaj najbardziej utytułowany polski klub piłkarski Legia Warszawa. Poza tym grają jeszcze Polonia Warszawa, Wisła Płock, Dolcan Ząbki. W Polskiej Lidze Koszykówki gra AZS Politechnika Warszawska. W Polskiej Lidze Siatkówki gra AZS Politechnika Warszawska.

[edytuj] Zmiany

Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej. Premier Donald Tusk w swoim expose zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmiany podziału administracyjnego.

Zobacz także: Warszawa (projekt województwa), województwo staropolskie

[edytuj] Galeria


[edytuj] Wojewodowie

Information icon.svg Osobny artykuł: Wojewodowie mazowieccy.

[edytuj] Zarząd Województwa Mazowieckiego

[edytuj] Marszałek Województwa Mazowieckiego

[edytuj] były Marszałek Województwa Mazowieckiego

[edytuj] Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego

[edytuj] byli Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego

[edytuj] Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego

[edytuj] byli Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego

[edytuj] Sejmik Województwa Mazowieckiego

[edytuj] Prezydium Sejmiku Województwa Mazowieckiego

IV kadencja (2010 – 2015

III kadencja (2006 – 2010)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r.. „Informacje i opracowania statystyczne”, 2008. Ireneusz Budzyński – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507 (pol.). [dostęp 2008-08-13]. 
  2. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118.  (pol.)
  3. Rocznik Statystyczny Województw 2010 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-07, s. 86-87. ISSN 1230-5820. 
  4. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 30 maja 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 45, poz. 510)
  5. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec czerwca 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-07-26. [dostęp 2011-08-21].
  6. Eurostat
  7. Ekai.pl – Statystyki religijności
  8. GW: Jak dentysta Giertycha został marszałkiem (22.06.2007)

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg

[edytuj] Zobacz też

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach