Województwo warmińsko-mazurskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
województwo warmińsko-mazurskie
Herb województwa warmińsko-mazurskiego Flaga województwa warmińsko-mazurskiego
Herb województwa Flaga województwa
Warminsko-mazurskie (EE,E NN,N).png
województwo warmińsko-mazurskie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Olsztyn COA.svg Olsztyn
Urząd Wojewódzki al. Piłsudskiego 7/9
10-575 Olsztyn
Wojewoda Marian Podziewski
Urząd Marszałkowski ul. Emilii Plater 1
10-562 Olsztyn
Marszałek Jacek Protas
Powierzchnia 24 173,17 km²
Ludność 1 426 155[1] mieszk.
(2008)
Gęstość zaludnienia 59[1] mieszk./km²
Urbanizacja 60,0%
Tablica rejestracyjna N
TERYT 28
Kod ISO PL-WN
Podział administracyjny województwa warmińsko-mazurskiego
Powiaty województwa warmińsko-mazurskiego
powiaty grodzkie 2
ziemskie 19
gminy miejskie 16
miejsko-wiejskie 33
wiejskie 67
Adres urzędu
wojewódzkiego
Al. J. Piłsudskiego 7/9
10-575 Olsztyn
Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa warmińsko-mazurskiego
Warminsko-mazurskie mapa fizyczna.png
Warmińsko - Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie

Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Stolicą województwa jest Olsztyn, w którym mieszczą się siedziby wojewody, marszałka województwa, zarządu województwa oraz sejmiku województwa.

Województwo warmińsko-mazurskie powstało w 1999 roku w wyniku regionalizacji kraju i objęło tereny dawnego województwa: olsztyńskiego oraz większe części województw elbląskiego i suwalskiego oraz fragmenty toruńskiego, ciechanowskiego i ostrołęckiego.

Spis treści

[edytuj] Władze województwa

Organ wykonawczy w województwie stanowi marszałek województwa, Jacek Protas wraz z pozostałymi członkami Zarządu Województwa: Urszulą Pasławską, Jarosławem Słomą, Anną Wasilewską i Witoldem Wróblewskim.

Organem stanowiącym i kontrolnym województwa jest sejmik województwa składający się z 30 radnych na czele z przewodniczącym – Julianem Osieckim.

Terenowym organem administracji rządowej w województwie i zwierzchnikiem zespolonej administracji rządowej na terenie województwa jest wojewodaMarian Podziewski.

[edytuj] Geografia

Województwo zajmuje 24 tys. km², co stanowi 7,7% pow. kraju. Jest czwarte pod względem wielkości. Obejmuje ono historyczne krainy Warmii, Mazur, Prus Górnych, Ziemi lubawskiej, południowe części Natangii i Barcji, części Powiśla i Żuław Wiślanych oraz skrawki Suwalszczyzny.

[edytuj] Położenie

Województwo warmińsko-mazurskie graniczy z:

[edytuj] Podział administracyjny

Dane szczegółowe
Wsie 2139 9
Sołectwa 2381 6
Gminy 100 12
Miasta 49 8
Powiaty 19 11
Użytki rolne 1 305 000 ha 4
Gęstość dróg 50,6 km/100 km² 16
Dochód na
mieszkańca
1178 zł 6
Dane z roku 2001.

W trzeciej kolumnie podano miejsce jakie zajmuje województwo wśród wszystkich województw w tej dziedzinie.

[edytuj] Nazewnictwo miejscowości i regionów

W latach 1945 – 1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie polskiej części Prus Wschodnich, aby przywrócić – lecz często nadać nową – polską nazwę. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy, przemianowano na nowe, wcześniej nie używane, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciami:[2][3]

Potocznie (lecz niewłaściwie ze względów etnograficznych, kulturowych, historycznych i geograficznych) wyróżnia się "Mazury właściwe" i "Mazury Zachodnie" (właściwa nazwa: Prusy Górne), które rozdziela Warmia. "Mazury właściwe" (dawna Galindia i Ziemia Sasinów) utożsamiane są z Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, a "Mazury Zachodnie" (Prusy Górne) z Pojezierzem Iławskim[4]. Jest to jednak podział błędny, gdyż Mazury obejmują teren, który przed 1945 rokiem zamieszkiwała ludność polska wyznania ewangelickiego. Do Mazur zaliczamy więc: Giżycko, Mrągowo, Olecko, Ełk, Pisz, Ryn, Szczytno, Białą Piską, Ruciane, Nidzica, Mikołajki, Wielbark,Działdowo Pasym, Orzysz i Olsztynek. Do Mazur nie zalicza się: Iławy,Susza, Ostródy, Pasłęka, Morąga (Prusy Górne), Bartoszyc, Kętrzyna (Barcja), Węgorzewa, Gołdapi (część Litwy Mniejszej) oraz Górowa Iławeckiego (część Natangii)[5].

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2007 r.[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 1 426 155 100 731 116 51,3 695 039 48,7
powierzchnia 24 173,17 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
59,0 30,2 28,8

Województwo warmińsko-mazurskie zamieszkuje nieco ponad 1,4 mln osób, co stanowi 3,8% ludności Polski. Średnia gęstość zaludnienia jest najniższa w kraju i wynosi 59 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 122 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².

Województwo jest najbardziej zróżnicowanym etnicznie regionem Polski. Wśród mniejszości narodowych i etnicznych wyróżnić można: Ukraińców (ok. 100 000 – 85 000 osób), Niemców (30 000 – 25 000), Mazurów (ok. 15 000), Warmiaków (ok. 4 000), Białorusinów (5 000 – 3 000), Romów (1 000), Litwinów (300 – 400), Tatarów, Rosjan i in.

[edytuj] Miasta

Największymi miastami województwa są Olsztyn i Elbląg. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Elbląg to ważny ośrodek przemysłu ciężkiego, port morski oraz ośrodek turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich a wytłuszczone siedziby powiatów grodzkich.

  1. POL Olsztyn COA.svg Olsztyn176.463 (87,89 km²)
  2. POL Elbląg COA.svg Elbląg126.439 (80 km²)
  3. POL Ełk COA.svg Ełk57.129 (21,70 km²)
  4. POL Iława COA.svg Iława33.775 (21,88 km²)
  5. POL Ostróda COA.svg Ostróda33.191 (14,15 km²)
  6. POL Giżycko COA.svg Giżycko29.304 (13,80 km²)
  7. POL Kętrzyn COA 1.svg Kętrzyn28.351 (10,34 km²)
  8. POL Szczytno COA.svg Szczytno25.562 (10,26 km²)
  9. POL Bartoszyce COA.svg Bartoszyce25.164 (11,00km²)
  10. POL Mrągowo COA.svg Mrągowo22.272 (14,80 km²)
  11. POL Działdowo COA.svg Działdowo21.644 (13,35 km²)
  12. POL Pisz COA.svg Pisz19.423 (10,04 km²)
  13. POL Braniewo COA.svg Braniewo18.068 (12,36 km²)
  14. POL Lidzbark Warmiński COA.svg Lidzbark Warmiński16.597 (14,34 km²)
  15. POL Olecko COA.svg Olecko16.028 (11,42 km²)
  16. POL Nidzica COA.svg Nidzica14.697 (6,86 km²)
  17. POL Morąg COA.svg Morąg14.147 (10,70 km²)
  18. POL Gołdap COA.svg Gołdap13.514 (17,20 km²)
  19. POL Pasłęk COA.svg Pasłęk12.195 (11,39 km²)
  20. POL gmina Węgorzewo COA.svg Węgorzewo11.541 (10,87 km²)
  21. POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg Nowe Miasto Lubawskie11.077 (11,61 km²)
  22. POL Dobre Miasto COA.svg Dobre Miasto10.579 (5,00 km²)
  23. POL Biskupiec COA.svg Biskupiec10.343 (4,86 km²)
  24. POL Orneta COA.svg Orneta9.837 (9,63 km²)
  25. POL Lubawa COA.svg Lubawa9.417 (16,84 km²)
  26. Herb Lidzbarski.svg Lidzbark9.351 (5,70 km²)
  27. POL Barczewo COA.svg Barczewo7779 (4,58 km²)
  28. POL Olsztynek COA.svg Olsztynek7.648 (7,69 km²)
  29. POL Orzysz COA.svg Orzysz5.998 (8,16 km²)
  30. POL Susz COA.svg Susz5.606 (6,67 km²)
  31. POL Reszel COA.svg Reszel5.411 (3,81 km²)
  32. POL Ruciane-Nida COA.svg Ruciane-Nida5.013 (17,07 km²)
  33. POL Korsze COA.svg Korsze4.724 (4,03 km²)
  34. POL Górowo Iławeckie COA.svg Górowo Iławeckie4.844 (3,32 km²)
  35. POL Biała Piska COA.svg Biała Piska4.027 (3,24 km²)
  36. POL Mikołajki COA.svg Mikołajki3.851 (8,85 km²)
  37. POL Jeziorany COA.svg Jeziorany3.441 (3,41 km²)
  38. POL Ryn COA.svg Ryn3.139 (4,09 km²)
  39. POL Tolkmicko COA.svg Tolkmicko2.725 (2,28 km²)
  40. POL Miłakowo COA.svg Miłakowo2.685 (8,68 km²)
  41. POL Bisztynek COA.svg Bisztynek2.552 (2,16 km²)
  42. POL Pasym COA.svg Pasym2.552 (15,18 km²)
  43. POL Frombork COA 1.svg Frombork2.528 (7,59 km²)
  44. POL Miłomłyn COA.svg Miłomłyn2.348 (12,40 km²)
  45. POL Kisielice COA.svg Kisielice2.222 (3,37 km²)
  46. POL Sępopol COA.svg Sępopol2.201 (4,63 km²)
  47. POL Zalewo COA.svg Zalewo2.108 (8,22 km²)
  48. POL Pieniężno COA.svg Pieniężno2.095 (3,83 km²)
  49. POL Młynary COA.svg Młynary1.844 (2,76 km²)

[edytuj] Struktury wyznaniowe

[edytuj] Ochrona przyrody

Na terenie województwa planowane jest utworzenie Mazurskiego Parku Narodowego. Obecnie istnieje 8 parków krajobrazowych oraz 104 rezerwaty przyrody[7].

[edytuj] Główne obszary leśne w województwie

[edytuj] Parki krajobrazowe

Park Krajobrazowy Rok powstania Powierzchnia
Brodnicki Park Krajobrazowy 1985 13 674 ha
Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy 1990 27 764 ha
Mazurski Park Krajobrazowy 1977 53 655 ha
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego 1993 25 045 ha
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej 1998 14 620 ha
Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich 1994 7151 ha
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej 1985 13 460 ha
Welski Park Krajobrazowy 1995 24 237 ha

[edytuj] Rezerwaty przyrody

[edytuj] Turystyka i wypoczynek

Turystyka ma decydujące znaczenie dla bardzo wielu ludzi zamieszkujących te słabo zaludnione tereny. Wynika to z faktu, iż jest to obszar bardzo słabo uprzemysłowiony. Nie bez znaczenia jest to, iż znajduje się tu wiele uroczych, zalesionych obszarów, a także jezior (Mazury nazywane są często Krainą Tysiąca Jezior), co w sposób oczywisty sprzyja czerpaniu dochodów z wynajmu kwater prywatnych, pensjonatów, jak również agroturystyki. Bogata sieć kanałów sprzyja turystyce jachtowej i kajakowej. Od lat tereny te należą do ulubionych miejsc wypoczynku ludzi zamieszkujących duże aglomeracje – przede wszystkim mieszkańców Warszawy i Łodzi, jak również z zagranicy, głównie z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Czech, Rosji. Swoje posiadłości ma tutaj wiele gwiazd rodzimej rozrywki.

źródło http://pl.wikipedia.org/wiki/Mazury

[edytuj] Kultura

[edytuj] Instytucje kultury samorządu województwa

[edytuj] Media


[edytuj] Nauka i oświata

[edytuj] Państwowe uczelnie wyższe

[edytuj] Niepubliczne uczelnie wyższe

[edytuj] Seminaria duchowne

[edytuj] Placówki naukowe

Instytuty naukowe:

Stacje badawcze:

[edytuj] Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. warmińsko-mazurskiego wynosił 35,4 mld zł, co stanowiło 2,8% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 74,2% średniej krajowej, co plasowało warmińsko-mazurskie na 12. miejscu względem innych województw[8].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. warmińsko-mazurskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 2949,61 zł, co lokowało je na ostatnim miejscu względem wszystkich województw[9].

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 97,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 18,6% do aktywnych zawodowo[10].

[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Transport drogowy

[edytuj] Drogi międzynarodowe

  • E77 – w województwie na odcinku drogi krajowej 7
  • E28 – w województwie na odcinku dróg krajowych 7 22 54

[edytuj] Drogi ekspresowe

Planowane drogi ekspresowe
w województwie warmińsko-mazurskim
 

[edytuj] Drogi krajowe

[edytuj] Drogi wojewódzkie

Łączna długość dróg wojewódzkich w województwie warmińsko-mazurskim wynosi 1870,250 km.

[edytuj] Drogowe przejścia graniczne

Funkcjonujące

Projektowane

[edytuj] Transport kolejowy

Wskaźnik gęstości linii kolejowych w województwie wynosi 5,5 na 100 km².

[edytuj] Kolejowe przejścia graniczne

Projektowane

[edytuj] Transport wodny

Jedyny w województwie port morski znajduje się w Elblągu nad Zalewem Wiślanym. Port elbląski posiada 2,5 km nabrzeży. Obecnie realizowany jest projekt budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną w oparciu o współpracę z Ukrainą.

[edytuj] Morskie przejścia graniczne

[edytuj] Transport lotniczy

[edytuj] Ludzie związani z Warmią i Mazurami

Maria Zientara-Malewska – urodzona w Brąswałdzie na Warmii poetka, nauczycielka i działaczka warmińska.

[edytuj] Dziennikarz roku Warmii i Mazur

Tytuł "Dziennikarza roku" przyznawany jest przez Kapitułę, w skład której wchodzą przedstawiciele olsztyńskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich i Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej, za profesjonalizm, promowanie wysokich standardów pracy w mediach oraz za przestrzeganie etycznych kanonów zawodu.

[edytuj] Ciekawostki

Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus Wschodnich, Prus Książęcych i Prus Królewskich.

Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą jest to trójstyk Polski,Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk województw Województwa warmińsko-mazurskiego i Podlaskiego z Rosją i Litwą.

[edytuj] Zobacz też

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r.. „Informacje i opracowania statystyczne”, 2008. Ireneusz Budzyński – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507 (pol.). [dostęp 2008-08-13]. 
  2. Miasta
  3. Lista miejscowości - Polska
  4. MIASTA1
  5. Wstęp do historii Mazur - cz. 2 | Historia Warmii i Mazur
  6. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118.  (pol.)
  7. Liga Ochrony Przyrody, Parki Krajobrazowe. [Dostęp: 18 października 2009].
  8. Rocznik Statystyczny Województw 2010 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-07, s. 86-87. ISSN 1230-5820. 
  9. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 30 maja 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 45, poz. 510)
  10. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec czerwca 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-07-26. [dostęp 2011-08-21].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
W innych językach