Województwo zachodniopomorskie
| województwo zachodniopomorskie | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
województwo zachodniopomorskie na mapie Polski |
|||||||||||||||||||
| Siedziba wojewody Siedziba sejmiku |
Szczecin | ||||||||||||||||||
| Urząd Wojewódzki | Szczecin, Wały Chrobrego 4 |
||||||||||||||||||
| Wojewoda | Marcin Zydorowicz | ||||||||||||||||||
| Urząd Marszałkowski | Szczecin ul. Korsarzy 34 Zamek Książąt Pomorskich |
||||||||||||||||||
| Marszałek | Olgierd Geblewicz | ||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 22 892,48 km² | ||||||||||||||||||
| Ludność | 1 693 072 ▲ mieszk. (31 grudnia 2010) |
||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 74 mieszk./km² | ||||||||||||||||||
| Urbanizacja | 68,9% | ||||||||||||||||||
| Tablica rejestracyjna | Z | ||||||||||||||||||
| TERYT | 32 | ||||||||||||||||||
| Kod ISO | PL-ZP | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Adres urzędu wojewódzkiego |
Wały Chrobrego 4 70-502 Szczecin |
||||||||||||||||||
| Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki | |||||||||||||||||||
| Oficjalna strona województwa zachodniopomorskiego | |||||||||||||||||||
Województwo zachodniopomorskie – województwo położone w północno-zachodniej części Polski, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Graniczy na wschodzie z województwem pomorskim, na południu z województwami: wielkopolskim i lubuskim, a na zachodzie z niemieckimi krajami związkowymi: Brandenburgią i Meklemburgią-Pomorzem Przednim. Zajmuje obszar 22 892,48 km². Według danych z 31 grudnia 2010 r. miało 1 693 072 mieszkańców[1]. Siedzibą władz województwa jest Szczecin.
Województwo zostało powołane w roku 1999 w związku z reformą administracji publicznej, w miejsce dawnych województw: szczecińskiego i koszalińskiego, a także części województw: słupskiego, pilskiego i gorzowskiego. Nazwą nawiązuje do historycznego Pomorza Zachodniego.
[edytuj] Położenie
Województwo zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim. Według danych z 1 stycznia 2009, powierzchnia województwa wynosi 22 892,48 km²[2]. Obszar ten obejmuje morskie wody wewnętrzne polskiej części Zalewu Szczecińskiego oraz akweny wokół cieśnin: Dziwny i Świny, które są częściami Morza Bałtyckiego. Graniczy na zachodzie z Niemcami na długości 186,6 km, z krajami związkowymi Meklemburgia-Pomorze Przednie i Brandenburgia. Północną granicę województwa stanowi wyznaczona linia brzegowa nad Zatoką Pomorską i dalszą częścią Bałtyku – długość tej granicy wynosi 185 km[3]. Zachodniopomorskie graniczy z trzema innymi województwami – na południu z woj. lubuskim i woj. wielkopolskim, a na wschodzie z woj. pomorskim.
Region położony jest na Pobrzeżach Południowobałtyckich: Szczecińskim i Koszalińskim oraz na Pojezierzu Pomorskim (części Pojezierzy Południowobałtyckich).
Większą część województwa obejmuje historyczne Pomorze Zachodnie. Południowe części należały dawniej do Wielkopolski i Nowej Marchii, dawniej ziemi lubuskiej. Tereny województwa należały następnie do prowincji Pomorze. W 1946 roku na większości obecnego obszaru znajdowało się województwo szczecińskie, które w 1950 roku podzielono na mniejsze woj. szczecińskie i woj. koszalińskie.
[edytuj] Historia i powstanie
Województwo zachodniopomorskie utworzono z następujących części administracyjnych:
- województwa szczecińskiego (w całości)
- województwa koszalińskiego (w całości)
- województwa gorzowskiego (gminy powiatów choszczeńskiego i myśliborskiego)
- województwa pilskiego (gminy powiatu wałeckiego)
- województwa słupskiego (3 gminy powiatu sławieńskiego: Sławno (m), Sławno (w) i Postomino)
Powstanie województwa zachodniopomorskiego nie obyło się bez protestów mieszkańców Koszalina, którzy nie chcieli pogodzić się z utratą województwa koszalińskiego i zgłosili projekt województwa środkowopomorskiego. Podejmowano również starania o wytyczenie granic zbieżnych z historycznymi i włączenie do województwa zachodniopomorskiego Słupska. Ostatecznie do powstania województwa środkowopomorskiego nie doszło, a Słupsk został przyłączony do województwa pomorskiego.
[edytuj] Klimat
Klimat województwa charakteryzuje się dużą różnorodnością i zmiennością. Wynika to ze ścierania się na tym obszarze klimatu morskiego z klimatem lądowym oraz z wpływu czynników lokalnych na ukształtowanie się zjawisk pogodowych. Północna i zachodnia część województwa ma typowe cechy klimatu morskiego. W miarę oddalania się od morza i w kierunku wschodnim zaznaczają się stopniowo cechy klimatu kontynentalnego. Charakterystyczną cechą klimatu jest wzrost opadów w rejonach najwyższych wzniesień Pojezierza. W obrębie poszczególnych obszarów występuje duża zmienność klimatu (mikroklimat), uwarunkowana cechami środowiska jak położenie (w pobliżu morza, jeziora, dużych rzek), ukształtowanie terenu, pokrycie obszaru (lasy, łąki, zabudowa), rzeźba terenu (pradoliny, wzniesienia)[4].
Bliskość morza, zasoby wodne oraz duża powierzchnia lasów kształtują umiarkowany klimat charakteryzujący się znaczną wilgotnością powietrza oraz przewagą wiatrów zachodnich i północno-zachodnich. Klimat nad morzem można określić jako umiarkowany ciepły morski, natomiast klimat w głębi lądu jako umiarkowany ciepły przejściowy.
[edytuj] Przyroda
Według danych z 31 grudnia 2009 lasy obejmowały powierzchnię 803,1 tys. ha w woj. zachodniopomorskim, co stanowi 35,1% jego powierzchni. 8,9 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[5]. Według klas wieku i składu gatunkowego drzewostanów wyliczono, że w 2009 r. powierzchnię lasów zachodniopomorskich obejmowały następujące grupy rodzajowe: sosna 62,1%, brzoza 10,0%, buk 7,5% dąb 6,3%, olsza 5,5%, świerk 5,1%[6].
Największym zbiornikiem wodnym jest Zalew Szczeciński, poza tym jest wiele jezior z których największe to Dąbie, Miedwie, Jamno, Drawsko, Wielimie, Bukowo, Lubie, Pile, Płoń, Woświn, Kopań oraz Ińsko. Przez województwo przepływa kilkadziesiąt rzek, w tym trzecia pod względem długości rzeka kraju: Odra, oraz wiele mniejszych, z których największe leżące w całości na terytorium województwa są: Rega (ok. 180 km), Parsęta (ok. 135 km), Ina (ok. 129 km) i Płonia (ok. 79 km).
[edytuj] Ochrona środowiska
W zachodniopomorskim 2 parki narodowe: Woliński, oraz w połowie Drawieński, 7 parków krajobrazowych: Barlinecko-Gorzowski (częściowo), Cedyński, Drawski, Iński, Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry, częściowo Park Krajobrazowy „Ujście Warty” oraz Szczeciński Park Krajobrazowy "Puszcza Bukowa". Poza tym w województwie jest 114 rezerwaty przyrody o różnej typologii, m.in. florystyczne, leśne, torfowiskowe, krajobrazowe, ptaków oraz Puszcza Wkrzańska, Puszcza Goleniowska i Puszcza Bukowa. Łączna powierzchnia obszarów tworzących krajowy system obszarów chronionych wynosi około 20% ogólnej powierzchni województwa[7].
[edytuj] Podział administracyjny
Największym powiatem województwa jest powiat gryfiński, którego powierzchnia wynosi 1869,11 km², a najmniejszym powiat policki 665,26 km². Największą gminą województwa jest gmina Wałcz 574,88 km², a najmniejszą gmina miejska Sławno 15,83 km²[2].
Wyłączając miasta na prawie powiatu (Szczecin, Koszalin, Świnoujście) według danych z 31 grudnia 2010 r. powiatem o największej liczbie mieszkańców jest powiat stargardzki – 119,3 tys. osób, a powiatem o najmniejszej liczbie mieszkańców jest powiat łobeski – 37,9 tys. osób. Wyłączając miasta na prawach powiatu, gminą o największej liczbie mieszkańców jest gmina miejska Stargard Szczeciński – 69,6 tys. osób, a gminą o najmniejszej liczbie mieszkańców jest gmina Nowe Warpno – 1651 osób[1]. Liczba ludności[8] i powierzchnia wg GUS z 2010 roku.
| Herb | Powiat | Ludność | Pow. (km²) |
|---|---|---|---|
| Koszalin | 107.948 | 98,34 | |
| Szczecin | 405.606 | 300,55 | |
| Świnoujście | 40.759 | 197,23 |
| Herb | Powiat | Ludność | Pow. (km²) |
Gęstość zaludnienia | Urbanizacja (%) | Liczba gmin miejskich | Liczba gmin miejsko-wiejskich | Liczba gmin wiejskich |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| białogardzki | 48.193 | 845,46 | 57 | 62,6 | 1 | 2 | 1 | |
| choszczeński | 49.574 | 1327,52 | 37 | 48,0 | – | 4 | 2 | |
| drawski | 57.353 | 1764,42 | 33 | 61,9 | – | 2 | 4 | |
| goleniowski | 80.305 | 1615,64 | 50 | 53,3 | – | 3 | 3 | |
| gryficki | 60.569 | 1017,37 | 60 | 50,5 | – | 3 | 3 | |
| gryfiński | 82.727 | 1869,11 | 44 | 45,5 | – | 6 | 3 | |
| kamieński | 47.672 | 1003,40 | 48 | 52,7 | – | 5 | 1 | |
| kołobrzeski | 77.244 | 724,66 | 107 | 58,6 | 1 | 1 | 5 | |
| koszaliński | 64.411 | 1668,42 | 39 | 21,6 | – | 3 | 5 | |
| łobeski | 37.900 | 1065,13 | 36 | 53,1 | – | 4 | 1 | |
| myśliborski | 66.972 | 1182,41 | 57 | 59,2 | – | 3 | 2 | |
| policki | 70.380 | 665,28 | 106 | 52,7 | – | 2 | 2 | |
| pyrzycki | 39.774 | 726,00 | 55 | 42,2 | – | 2 | 4 | |
| sławieński | 57.251 | 1043,26 | 55 | 47,6 | 2 | – | 4 | |
| stargardzki | 119.306 | 1519,97 | 78 | 66,5 | 1 | 4 | 5 | |
| szczecinecki | 76.900 | 1765,39 | 44 | 63,4 | 1 | 3 | 2 | |
| świdwiński | 48.205 | 1093,02 | 44 | 49,5 | 1 | 1 | 4 | |
| wałecki | 54.023 | 1414,95 | 38 | 60,6 | 1 | 3 | 1 |
[edytuj] Architektura
Na zasoby środowiska kulturowego województwa składa się 2893 zabytków nieruchomych oraz 1547 zabytków ruchomych wpisanych do rejestru zabytków, a ponadto obiekty w ewidencji konserwatorskiej[9]. Na obszarze województwa znajdują się dwa obiekty uznane za pomnik historii: zespół katedralny w Kamieniu Pomorskim[10] i zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta w Stargardzie[11].
[edytuj] Urbanistyka i architektura
Układy staromiejskie o średniowiecznej metryce, które zachowały rozplanowanie z czasu lokacji. Składają się na nie kościoły farne, ratusze i zespoły zabudowy mieszczańskiej – głównie XIX-wiecznej, ale też kamienicami o metryce starszej XV–XVII-wiecznej. W dobrym stanie zachowały się układy staromiejskie w Cedyni, Darłowie, Dobrej koło Nowogardu, Lipianach, Maszewie, Mieszkowicach, Moryniu, Myśliborzu, Trzebiatowie, Trzcińsku-Zdroju i Wolinie. Odbudowywane są obecnie zespoły staromiejskie w Szczecinie, Stargardzie Szczecińskim i Kołobrzegu[9].
Na terenie województwa znajduje się liczna grupa miast z czytelnie zachowanymi murami obronnymi z wieżami, basztami, bramami i fosami pochodzącymi z okresu średniowiecza. Są to unikatowe w kraju zespoły pod względem liczby i walorów zabytkowych. Do najlepiej zachowanych należą mury w Drawsku Pomorskim, Koszalinie, Mieszkowicach, Pyrzycach, Reczu, Stargardzie Szczecińskim, Trzcińsku-Zdroju. Wśród nich zachowały się egzemplarze miejskiej architektury obronnej klasy europejskiej, jak na przykład Brama Świecka i Barnkowska w Chojnie, Brama Wolińska w Goleniowie, Brama Wałowa, Młyńska i Pyrzycka w Stargardzie Szczecińskim.
W części ośrodków wypoczynkowych utrzymała się architektura uzdrowiskowa związana z rozwojem pod koniec XIX wieku funkcji rekreacyjno-uzdrowiskowych, głównie w pasie nadmorskim (Świnoujście, Kamień Pomorski, Dziwnów, Kołobrzeg), a także w rejonach występowania leczniczych pokładów wód lub błot (Trzcińsko-Zdrój, Połczyn-Zdrój). Architektura ta nawiązuje do wzorców szwajcarskich i południowoniemieckich. Miejscowości te nadal pełnią funkcje uzdrowiskowo-wypoczynkowe, lecz znacznej degradacji ulega układ i zabudowa, czyli te elementy układu przestrzennego, które decydują o atrakcyjności wielu historycznych i tradycyjnych europejskich miejscowo ci uzdrowiskowych[9].
Zachowały się układy ruralistyczne (wiejskie) o średniowiecznej metryce o czytelnych układach lokacyjnych okolnicowych, owalnicowych lub ulicowych, z zachowaną zabudową zagrodową murowaną i ryglową z XIX wieku, z przykładami starszej XVIII-wiecznej zabudowy (np. w rejon Pyrzyc, pasa nadmorskiego).
[edytuj] Zamki, rezydencje
Województwo zachodniopomorskie posiada zamki będące ośrodkami władzy książąt pomorskich i biskupów. Najbardziej okazałymi są Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie oraz Darłowie. Następne zamki znajdują się w Białogardzie, Swobnicy, Świdwinie. Relikty zamków mieszczą się w Dobrej koło Nowogardu, Drawnie, Starym Drawsku, Golczewie, Karlinie, Moryniu, Złocieńcu.
Na terenie województwa znajdują się rezydencje pomorskie, będące założeniami dworsko-pałacowo-parkowymi z folwarkami, wpisane są w krajobraz większości wsi pomorskich. Większość XIX-wieczna, ale także starsze, XVIII-wieczne rezydencje, jak np. unikatowe barokowe założenia w Świerznie i Niepołcku. Budowle rezydencjonalne prezentują charakterystyczny dla XIX wieku eklektyzm. Z wielu dawnych rezydencji pozostały tylko parki z cennym starodrzewem, jak na przykład park w Zatoni Dolnej, który ma walory ponadlokalne[9].
[edytuj] Obiekty sakralne
Od średniowiecza po XIX wiek obiekty sakralne były i pozostały dominantami w zabudowie miast i wsi. Najstarsze pomorskie obiekty sakralne datuje się na XII–XIII wiek. Należą do nich romańskie i wczesnogotyckie kościoły granitowe. Jest to grupa świątyń miejskich i wiejskich położonych w południowo-zachodniej części województwa, będąca kontynuacją tego typu budowli po zachodniej stronie Odry (między innymi w gminie Moryń, Chojna, Mieszkowice). Do budowli sakralnych o największych walorach zalicza się katedra w Kamieniu Pomorskim wraz z zabudową Osiedla Katedralnego i stargardzka kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata[uwaga 1] oraz katedra NMP w Kołobrzegu[9]. W rejonach północno-wschodnich województwa (charakterystyczne dla tych terenów) występuje ponad 70 wiejskich kościołów o konstrukcji ryglowej (głównie wiejskich) z XVII–XVIII wieku[9].
Na Pomorzu Zachodnim prowadziły działalność zakony cystersów, joannitów, norbertanów i templariuszy, które wybudowały w średniowieczu zespoły zabudowań klasztornych w Bierzwniku, Chwarszczanach, Cedyni, Kołbaczu, Marianowie, Jasienicy, Pełczycach, Rurce.
[edytuj] Zabytki techniki
Na terenie województwa zachowało się wiele zabytki techników i przemysłu, które mają walory zabytkowe a jednocześnie są współcześnie użytkowane. Świadectwa rozwoju myśli technicznej są związane przede wszystkim z rozwojem przemysłu w XIX wieku, a obiekty militarne świadczą o strategicznym położeniu terenów woj. zachodniopomorskiego. Do pierwszej grupy należą młyny i wiatraki kontynuujące tradycje młynarskie sięgające średniowiecza. Działają małe elektrownie wodne i inne urządzenia hydrotechniczne budowane na większych rzekach regionu: Odrze, Redze, Inie, Drawie, Parsęcie. Funkcjonują zespoły urządzeń hydrotechnicznych rzeki Odry – system kanałów, śluz, jazów między innymi Polderu Cedyńskiego i Międzyodrza. Zachowały się kolejowe linie wąskotorowe, obecnie w większości zlikwidowane, a część funkcjonuje (linie Gryfice–Rewal i Koszalin–Wielino).
Do drugiej grupy zabytków sztuki militarnej należą umocnienia w rejonie Odry i Wału Pomorskiego, pasa nadmorskiego, pozostałości twierdzy kołobrzeskiej oraz zespół XIX-wiecznych fortów w Świnoujściu. Obiektami charakterystycznymi dla nadmorskiego położenia województwa są XIX-wieczne latarnie morskie (w Świnoujściu, Niechorzu, Kołobrzegu) oraz porty (w Szczecinie, Darłówku, Kołobrzegu).
[edytuj] Archeologia
Na ternie województwa występują licznie zabytki archeologiczne, będące świadectwem najdawniejszych dziejów Pomorza Zachodniego, jak na przykład grobowce megalityczne z epoki kamienia w rejonie Dolic, Przelewic; grodziska kultury łużyckiej, głównie z okresu wczesnego średniowiecza; cmentarzyska kurhanowe w rejonach Wolina, Dolic, Osiny, Przelewic, Trzebiatowa, koło Świelubia; cmentarzysko kurhanowe z kręgami kamiennymi w Grzybnicy koło Koszalina; grodzisko wyżynne, port wczesnośredniowieczny, cmentarzysko ciałopalne w Budzistowie.
[edytuj] Urbanizacja
W województwie zachodniopomorskim są 64 miasta, w tym 3 miasta z prawami powiatu.
Liczba ludności i powierzchnia[8] według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 31.12.2010 roku (podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich, wytłuszczone siedziby powiatów grodzkich):
| Herb | Miasto | Ludność | Powierzchnia (km²) |
|---|---|---|---|
| Szczecin | 405.606 | 300,55 | |
| Koszalin | 107.948 | 98,34 | |
| Stargard Szczeciński | 69.633 | 48,08 | |
| Kołobrzeg | 44.984 | 25,67 | |
| Świnoujście | 40.759 | 197,23 | |
| Szczecinek | 38.977 | 48,63 | |
| Police | 33.951 | 37,23 | |
| Wałcz | 25.942 | 38,17 | |
| Białogard | 24.227 | 25,73 | |
| Goleniów | 22.349 | 11,78 | |
| Gryfino | 21.249 | 9,58 | |
| Nowogard | 16.816 | 12,44 | |
| Gryfice | 16.541 | 12,40 | |
| Choszczno | 15.671 | 9,58 | |
| Świdwin | 15.487 | 22,38 | |
| Barlinek | 14.085 | 17,55 | |
| Darłowo | 13.954 | 20,21 | |
| Dębno | 13.862 | 20 | |
| Złocieniec | 13.217 | 32,28 | |
| Sławno | 13.020 | 15,83 | |
| Pyrzyce | 12.693 | 38,79 | |
| Myślibórz | 11.539 | 15,04 | |
| Drawsko Pomorskie | 11.409 | 22,33 | |
| Łobez | 10.459 | 11,75 | |
| Trzebiatów | 10.131 | 10,25 | |
| Kamień Pomorski | 9.094 | 10,74 | |
| Połczyn-Zdrój | 8.372 | 7,22 | |
| Chojna | 7.374 | 12,12 | |
| Czaplinek | 6.897 | 13,62 | |
| Sianów | 6.555 | 15,88 | |
| Karlino | 5.816 | 9,40 | |
| Międzyzdroje | 5.479 | 4,50 | |
| Wolin | 4.842 | 14,47 | |
| Borne Sulinowo | 4.675 | 18,15 | |
| Bobolice | 4.343 | 4,77 | |
| Resko | 4.329 | 4,49 | |
| Kalisz Pomorski | 4.224 | 11,95 | |
| Lipiany | 4.048 | 5,54 | |
| Płoty | 4.035 | 4,12 | |
| Barwice | 3.713 | 7,50 | |
| Mieszkowice | 3.526 | 4,73 | |
| Maszewo | 3.261 | 5,54 | |
| Chociwel | 3.226 | 3,67 | |
| Węgorzyno | 3.005 | 6,85 | |
| Recz | 2.963 | 12,30 | |
| Polanów | 2.917 | 7,37 | |
| Dziwnów | 2.867 | 4,97 | |
| Golczewo | 2.708 | 7,42 | |
| Pełczyce | 2.681 | 13,07 | |
| Mirosławiec | 2.671 | 2,13 | |
| Tychowo | 2.480 | 4,1 | |
| Trzcińsko-Zdrój | 2.455 | 2,33 | |
| Gościno | 2.430 | 5,70 | |
| Drawno | 2.382 | 5,03 | |
| Człopa | 2.354 | 6,27 | |
| Dobrzany | 2.339 | 5,34 | |
| Dobra | 2.305 | 2,37 | |
| Biały Bór | 2.219 | 12,82 | |
| Ińsko | 2.026 | 7,48 | |
| Tuczno | 1.900 | 9,21 | |
| Cedynia | 1.624 | 1,67 | |
| Moryń | 1.622 | 5,54 | |
| Suchań | 1.436 | 3,57 | |
| Nowe Warpno | 1.237 | 24,51 |
[edytuj] Gospodarka
W 2007 r. produkt krajowy brutto woj. zachodniopomorskiego wynosił 46 904 mln zł, co stanowiło 4,0% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 89,8% średniej krajowej, co plasowało zachodniopomorskie na 6. miejscu względem innych województw[12].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. zachodniopomorskiego w 3. kwartale 2010 roku wynosiło 3167,23 zł, co lokowało je na 6. miejscu względem wszystkich województw[13].
Według danych z 2008 roku na terenie województwa było zarejestrowanych 206,1 tys. prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 165,8 tys. stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Było zarejestrowanych 12,4 tys. spółek handlowych, a 4,1 tys. z nich miało udział kapitału zagranicznego[14].
W końcu maja 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 108,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 17,1% do aktywnych zawodowo[15].
W ciągu całego 2008 roku z obiektów znajdujących się na terenie województwa skorzystało 1 742 580 turystów, z których 21,8% stanowili turyści zagraniczni. Największy napływ turystów miał miejsce w czerwcu, lipcu i sierpniu, kiedy łączna liczba turystów wynosiła 45,7% z całego roku[16]. W 2008 roku na terenie województwa znajdowało się 840 obiektów zbiorowego zakwaterowania, które posiadały 107 800 miejsc noclegowych. W województwie było 178 obiektów hotelowych mających 14 877 miejsc noclegowych. Najwięcej miejsc tj. 49 976 posiadały ośrodki wczasowe, których było 8342[16].
W 2008 r. na obszarze woj. zachodniopomorskiego było 59 624 gospodarstw rolnych, z czego 99,24% było gospodarstwami indywidualnymi. Najczęściej (tj. 12%) gospodarstwo miało areał wynoszący od 5 do 10 ha dla użytków rolnych[17]. W 2009 r. użytki rolne obejmowały ogółem 925,3 tys. ha, z czego grunty orne stanowiły 76,3%, sady – 1,6%, łąki – 11,6%, pastwiska – 3,5%, pozostałe użytki – 7,0%[18].
Na terenie województwa utworzono 10 podstref trzech różnych specjalnych stref ekonomicznych.
| Strefa | Miasto/gmina | Powierzchnia/liczba kompleksów |
|---|---|---|
| Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna | miasto Stargard Szczeciński | 170,00 ha[19]/4 kompleksy |
| Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna | miasto Koszalin | 90,93 ha[20] |
| miasto Szczecinek | 95,51 ha[20] | |
| miasto Wałcz | 25,97 ha[20] | |
| Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna | miasto Barlinek | 5 kompleksów[21] |
| miasto Białogard | 2 kompleksy[22] | |
| gmina Gryfino | 57,59 ha[23]/1 kompleks | |
| gmina Goleniów | 64,78 ha[24]/10 kompleksów | |
| gmina Karlino | 72,18 ha[25]/4 kompleksy | |
| gmina Police (miasto Police) | 2 kompleksy[21] |
[edytuj] Demografia
Struktura demograficzna mieszkańców woj. zachodniopomorskiego wg danych z 31 grudnia 2007[26]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 1 692 271 | 100 | 870 319 | 51,43 | 821 952 | 48,57 |
| wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) | 329 706 | 19,48 | 160 630 | 9,49 | 169 076 | 9,99 |
| wiek produkcyjny (18–65 lat) | 1 115 412 | 65,91 | 539 463 | 31,88 | 575 949 | 34,03 |
| wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) | 247 153 | 14,6 | 170 226 | 10,06 | 76 927 | 4,55 |
Struktura płci i wieku w województwie zachodniopomorskim wg danych z 30 czerwca 2008 roku[27]: 
W 2002 roku w powszechnym spisie ludności na 1 698 214 mieszkańców woj. zachodniopomorskiego przeważająca większość zdeklarowała narodowość polska. Największą grupą obywateli polskich w województwie należącą do mniejszości narodowej lub etnicznej była mniejszość ukraińska, do której należało 3703 osób, co stanowiło 0,218% ogółu mieszkańców. Drugą grupą była mniejszość niemiecka licząca 1014 osób, stanowiącą 0,0597% mieszkańców[28].
Tylko 1 osoba w woj. zachodniopomorskim zadeklarowała używanie w kontaktach domowych języka kaszubskiego, który jest językiem regionalnym Pomorza[28].
| + Mniejszości narodowe i etniczne (obywatele polscy) w 2002 r. w woj. zachodniopomorskim[28] | Mniejszość | Liczba osób | Procentowy udział w województwie | Liczba osób deklarujących używanie w kontaktach domowych języka mniejszości | Procentowy udział w województwie |
|---|---|---|---|---|---|
| Mniejszość białoruska | 117 | 0,0069% | 39 | 0,0023% | |
| Mniejszość czeska | 6 | 0,0004% | 11 | 0,0007% | |
| Mniejszość litewska | 67 | 0,0039% | 23 | 0,0013% | |
| Mniejszość łemkowska | 66 | 0,0039% | 25 | 0,0015% | |
| Mniejszość niemiecka | 1014 | 0,0597% | 5581 | 0,3286% | |
| Mniejszość ormiańska | 8 | 0,0005% | 13 | 0,0008% | |
| Mniejszość romska | 699 | 0,0412% | 768 | 0,0452% | |
| Mniejszość rosyjska | 221 | 0,0130% | 618 | 0,0364% | |
| Mniejszość słowacka | 2 | 0,0001% | 12 | 0,0007% | |
| Mniejszość tatarska | 9 | 0,0001% | 0 | 0,0000% | |
| Mniejszość ukraińska | 3703 | 0,2180% | 2407 | 0,1417% | |
| Mniejszość żydowska | 44 | 0,0026% | 3 | 0,0002% |
[edytuj] Kultura
Na terenie województwa w 2008 roku znajdowało się 482 placówek bibliotecznych i 24 kina stałe[29]. Działały 22 muzea, 12 teatrów i instytucji muzycznych, 15 galerii i salonów sztuki[26].
Największą biblioteką jest Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie, która 31 grudnia 2006 roku posiadała 1,05 mln książek i czasopism, a także 453,8 tys. pozycji ze zbiorów specjalnych[30].
[edytuj] Tradycje
Na liście produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajduje się 13 produktów z woj. zachodniopomorskiego[31]:
- Paprykarz szczeciński
- Jeziorowy ogórek kiszony,
- Kapusta kiszona z beczki,
- Ogórek kołobrzeski,
- Konfitura szczecińska z owoców róży
- Chleb razowy koprzywieński,
- Pierniki szczecińskie,
- Miód Drahimski,
- Pasztecik szczeciński
- Miód pitny trójniak,
- Nalewka ze śliwek z Dębiny,
- Wino ze śliwek,
- Grzyby marynowane z szyszką.
[edytuj] Oświata
Realizacją polityki oświatowej na terenie województwa kieruje Zachodniopomorski Kurator Oświaty. Kuratorium ma siedzibę w Szczecinie, posiadając także 2 delegatury: w Koszalinie i w Wałczu[32].
W 2008 r. w województwie funkcjonowały 22 szkoły wyższe, na których studiowało ogółem 78,2 tys. osób. Na obszarze woj. zachodniopomorskiego znajdowało się 475 szkół podstawowych, 254 gimnazjów, 41 liceów profilowanych, 125 techników, 116 liceów ogólnokształcących, 22 szkoły artystyczne, 127 szkół policealnych dla dorosłych[26]. Największą zachodniopomorską uczelnią jest Uniwersytet Szczeciński, na którym wg danych z 30 listopada 2008 r. studiowało 30,1 tys. osób[33].
W roku akademickim 2007/08 na 10 tys. mieszkańców województwa przypadało 448,6 studentów[34].
Samorząd województwa prowadzi dwie placówki doskonalenia nauczycieli, których celem jest zapewnienie dostępu do różnorodnych form doskonalenia i dokształcania oraz kompleksowej informacji pedagogicznej. Na obszarze całego województwa działa Zachodniopomorskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli z siedzibą w Szczecinie, która ma także oddziały zamiejscowe w: Goleniowie, Gryficach, Myśliborzu, Pyrzycach i Świnoujściu[35]. Na terenie powiatów: białogardzkiego, drawskiego, kołobrzeskiego, koszalińskiego, sławieńskiego, świdwińskiego, szczecineckiego i w Koszalinie działa Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie[36].
[edytuj] Sport
Na terenie województwa w 2008 roku we wszystkich dyscyplinach działało 643 klubów sportowych, w których ćwiczyło łącznie 43,1 tys. osób[37].
W najwyższych rozgrywkach krajowych w 2009 roku w Polskiej Lidze Koszykówki z woj. zachodniopomorskiego grają 2 drużyny: AZS Koszalin oraz Kotwica Kołobrzeg. W najwyższej lidze futsalu Ekstraklasie grał zespół Pogoń 04 Szczecin.
Największym obiektem sportowym w województwie jest Stadion Miejski w Szczecinie, który może pomieścić 17 783 osób. Stadion jest wykorzystywany do meczów piłki nożnej.
[edytuj] Administracja i polityka
[edytuj] Samorząd
Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego, składający się z 30 radnych[38], którzy są wybierani przez mieszkańców województwa w 5 okręgach wyborczych[39]. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Szczecin[40]. W Koszalinie znajduje się także wydział zamiejscowy urzędu marszałkowskiego[41].
[edytuj] Administracja rządowa
Organem administracji rządowej jest Wojewoda Zachodniopomorski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Szczecin[40], gdzie znajduje się urząd wojewódzki. Działa także delegatura urzędu w Koszalinie[42][43].
Wojewodowie Zachodniopomorscy:
- Władysław Lisewski – od 1 stycznia 1999 do 20 października 2001
- Stanisław Wziątek – od 20 października 2001 do 17 października 2005
- Robert Krupowicz – od 12 grudnia 2005 do 29 listopada 2007
- Marcin Zydorowicz – od 29 listopada 2007
Wicewojewoda:
- Andrzej Chmielewski (od 2007)
[edytuj] Polityka
Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 20 posłów na Sejm w 2 okręgach wyborczych, nr 41 (Szczecin) i nr 40 (Koszalin)[44]. Mieszkańcy wybierają 4 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 98, nr 98, nr 99, nr 100[45].
Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo lubuskie.
-
Okręgi wyborcze do sejmiku województwa
[edytuj] Sądownictwo
Teren województwa zachodniopomorskiego objęty jest właściwością dwóch sądów okręgowych (w Szczecinie i Koszalinie) oraz 18 sądów rejonowych[46][47]. Prócz tego istnieją 3 wydziały zamiejscowe sądów rejonowych (Chojna, Pyrzyce, Police)[48]. W województwie znajduje się jeden Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w którego obszarze właściwości znajdują się 3 sądy okręgowe. W Szczecinie znajduje się także wojewódzki sąd administracyjny[49]. Sądom powszechnym na obszarze woj. zachodniopomorskiego towarzyszy 1 prokuratura apelacyjna, 2 prokuratury okręgowe, 21 prokuratur rejonowych[50].
Woj. zachodniopomorskie posiada 2 samorządowe kolegia odwoławcze (Koszalin, Szczecin) posiadające swoje obszary właściwości miejscowej[51].
[edytuj] Transport
[edytuj] Transport drogowy
| Kategoria dróg | Łączna długość | % nawierzchni utwardzonej |
% nawierzchni ulepszonej[uwaga 2] |
|---|---|---|---|
| Drogi krajowe | 1 141,4 km | 100% | 100% |
| Drogi wojewódzkie | 2 114,9 km | 100% | 99,9% |
| Drogi powiatowe | 7 872,5 km | 91,2% | 85,1% |
| Drogi gminne | 7 111,6 km | 44,0% | 32,4% |
| Razem (Σ) | 18 240,4 km | 74,4% | 67,2% |
Wg danych z 31 grudnia 2009 w woj. zachodniopomorskim było 18,2 tys. km dróg publicznych, w tym 1141 km dróg krajowych i 2115 km dróg wojewódzkich. 22,8% dróg krajowych i 13,7% dróg wojewódzkich przebiegało przez miasta[53].
Wg danych z 31 grudnia 2008 w woj. zachodniopomorskim było 855,3 tys. zarejestrowanych pojazdów, z czego 649,7 tys. stanowiły samochody osobowe, 106,9 tys. samochody ciężarowe, a 47,1 tys. motocykle[54].
W 2009 r. na zachodniopomorskich drogach miało miejsce 1818 wypadków drogowych, w których zginęło 206 osób, a 2237 osób zostało rannych[55].
Dla obszaru województwa zachodniopomorskiego został utworzony w Szczecinie oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad[56], który wykonuje zadania zarządcy dróg krajowych, ekspresowych i autostrad[57]. Z obszaru jego działa został wyłączony odcinek 12 km drogi ekspresowej S3 przy granicy województwa, którym zarządza oddział GDDKiA w Zielonej Górze[58]. Oddział GDDiKA w Szczecinie utworzył 7 rejonów (komórki organizacyjne): Koszalin, Lipiany, Nowogard, Stargard Szczeciński, Szczecin, Szczecinek, Wałcz, które wypełniają szczegółowe zadania[59].
Zarządcą dróg wojewódzkich jest Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, który powołał jednostkę organizacyjno-budżetową Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie będący administratorem sieci dróg wojewódzkich[62]. Zarządza on drogami wojewódzkimi o łącznej długości 2093,3 km[63], w zakresie planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg[64][65]. Zarząd dróg utworzył 7 terenowych komórek organizacyjnych w postaci Rejonów Dróg Wojewódzkich (Białogard, Chojna, Drawsko Pomorskie, Gryfice, Koszalin, Pyrzyce, Stargard Szczeciński)[66][67].
-
- 102 • 103 • 105 • 106 • 107 • 108 • 109 • 110 • 112 • 113 • 114 • 115 • 119 • 120 • 121 • 122 • 124 • 125 • 126 • 127 • 128 • 129 • 130 • 141 • 142 • 144 • 146 • 147 • 148 • 151 • 152 • 156 • 160 • 162 • 163 • 165 • 166 • 167 • 168 • 169 • 171 • 172 • 173 • 175 • 177 • 178 • 179 • 201 • 203 • 205 • 206 • 208 • 209
[edytuj] Transport kolejowy
Wg danych z 31 grudnia 2009 r. na obszarze woj. zachodniopomorskiego było 1206 km linii kolejowych normalnotorowych, z czego 35,2% miało dwa lub więcej torów. Zelektryfikowanych było 62,5% wszystkich linii[68].
Wg danych z 2006 r. dwa dworce: Szczecin Główny oraz Stargard Szczeciński miały kategorię A dla PKP S.A. Oddział Dworce Kolejowe, co oznacza, że roczna odprawa podróżnych obejmowała powyżej 2 mln osób.
Największymi obiektami infrastruktury kolejowej w województwie są: szczeciński węzeł kolejowy i stargardzki węzeł kolejowy.
linie kolejowe czynne:
- 202 Gdańsk Główny – Stargard Szczeciński
- 210 Chojnice – Runowo Pomorskie
- 273 Wrocław Główny – Szczecin Główny
- 351 Poznań Główny – Szczecin Główny
- 401 Szczecin Dąbie – Świnoujście Port
- 402 Koszalin – Goleniów
- 403 Piła Północ – Wałcz, Kalisz Pomorski – Ulikowo
- 404 Szczecinek – Kołobrzeg
- 405 Piła Główna – Ustka
- 406 Szczecin Główny – Trzebież Szczeciński (brak regularnych przewozów pasażerskich)
- 407 Wysoka Kamieńska – Kamień Pomorski
- 408 Szczecin Główny – Stobno Szczecińskie
- 409 Szczecin Gumieńce – Granica Państwa (Tantow)
- 410 Kalisz Pomorski Miasto – Kalisz Pomorski
- 418 Sławno – Darłowo
- 427 Mścice – Mielno Koszalińskie
- Świnoujście Centrum – Seebad Heringsdorf
- wąskotorowa: Gryfice – Pogorzelica
[edytuj] Transport wodny
Na wybrzeżu województwa zachodniopomorskiego znajdują się cztery morskie porty handlowe: w Szczecinie, Świnoujściu, Kołobrzegu, Policach oraz 10 małych portów bałtyckich i 13 przystani rybackich. Na terenie województwa realizowane jest ok. 90% pasażerskiego ruchu promowego i 47% przeładunków w Polsce. Z uwagi na zły stan techniczny małe porty i przystanie wymagają kosztownych prac modernizacyjnych[69]. Prawnie na terenie województwa ustalono 18 portów morskich i 8 przystani morskich.
Region ma dogodny układ śródlądowych dróg wodnych łączących porty ujścia Odry z krajami UE, a szczególnie z Niemcami. Aktualny stan zabudowy hydrotechnicznej drogi wodnej na odcinku Szczecin-Kostrzyn nad Odrą nie pozwala na pełne wykorzystanie jej możliwości transportowych[69].
Transport śródlądowy:
- międzynarodowa droga wodna: Świnoujście – Szczecin – Gryfino – Widuchowa – Hohensaaten – Eberswalde – Berlin
- Odrzańska Droga Wodna
- port Szczecin–port Police
Na terenie woj. zachodniopomorskiego utworzono 8 morskich przejść granicznych w: Darłowie, Dziwnowie, Kołobrzegu, Mrzeżynie, Nowym Warpnie, Trzebieży, Szczecinie i Świnoujściu.
[edytuj] Transport lotniczy
Na obszarze województwa zlokalizowane są następujące lotniska:
- port lotniczy Szczecin-Goleniów – port lotniczy należący do podstawowej sieci lotnisk w kraju. W pełni przystosowany do obsługi cywilnego ruchu pasażerskiego i towarowego, zgodnie z wymogami ICAO. Jest również lotniczym przejściem granicznym[70]
- Szczecin-Dąbie – lotnisko cywilne o nawierzchni trawiastej (aeroklub, baza lotnictwa sanitarnego)
- lotniska wojskowe: Świdwin, Mirosławiec, Oleszno
- lotniska powojskowe (których infrastrukura lotniskowa jest na ogół zdewastowana): Płoty, Dziwnów, Zegrze Pomorskie, Borne Sulinowo, Kluczewo, Chojna, Wilcze Laski, Bagicz
[edytuj] Bezpieczeństwo
[edytuj] Policja
Zachodniopomorska policja posiada 17 jednostek powiatowych i 3 miejskie[71].
Wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w 2009 r. w województwie wynosił 68,6%, gdzie najwyższa wykrywalność dotyczyła powiatów: drawskiego (87,7%), choszczeńskiego (86,2%), szczecineckiego (84,0%), a najniższy w Szczecinie (55,1%)[72][73].
[edytuj] Straż pożarna
Główną siedzibą straży pożarnej jest Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie. Prócz niej w województwie działa 17 komend powiatowych PSP oraz 3 komendy miejskie[74]. Prócz nich wg danych z lutego 2011 r. w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego w województwie działa 160 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej[75].
Na terenie województwa w Bornem Sulinowie znajduje się Ośrodek Szkolenia PSP.
[edytuj] Wojsko
Zachodniopomorskie jako 1 z 7 województw należy do Pomorskiego Okręgu Wojskowy.
- Wielonarodowy Korpus Północno-Wschodni
- 12 Dywizja Zmechanizowana
- 8 Flotylla Obrony Wybrzeża
- Poligon Drawski
Nad wybrzeżem województwa znajdują się 2 bazy morskie: port wojenny Kołobrzeg, port wojenny Świnoujście.
[edytuj] Opieka zdrowotna
W 2009 r. na obszarze województwa znajdowały się 32 szpitale ogólne, w których leczyło się 312,3 tys. osób[76].
Wg danych z 31 grudnia 2008 r. w województwie działały 87 zespoły ratownictwa medycznego[29].
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
Umowy, porozumienia i listy intencyjne zawarte przez Województwo Zachodniopomorskie[77]:
Region Apulia (Puglia) od 26 października 2007
Kraj związkowy Bawaria (Bayern) od 22 lutego 2008
Kraj związkowy Brandenburgia (Brandenburg) od 7 grudnia 2001
Bruksela-Koekelberg (Bruxelles) od 20 marca 2006
Departament Żyronda (Gironde) od 8 lipca 2004
Prowincja Guangdong (廣東) od 12 lipca 2001
Obwód Kaliningrad (Калининград) od 7 października 2004
Okręg Kłajpeda (Klaipėda) od 12 października 2006
Departament Loara Atlantycka (Loire-Atlantique) od 25 listopada 1999
Kraj związkowy Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern) od 18 czerwca 2000
Obwód mikołajowski (Миколаїв) od 19 września 2002
Prowincja Overijssel od 18 października 2006
region Skania (Skåne) od 14 maja 1999
Większość województwa położona jest w Euroregionie Pomerania, fragmenty także w euroregionach: Pro Europa Viadrina i Bałtyk.
Uwagi
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118.
- ↑ 2,0 2,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
- ↑ I.1. Ogólna charakterystyka województwa. W: Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020. Szczecin: UM Woj. Zachodniopomorskiego, 2005-12, s. 8.
- ↑ 3.2.1.2. Klimat. W: Regionalne Biuro Gospodarki Przestrzennej Woj. Zachodniopomorskiego: Plan zagospodarowania przestrzennego województwa zachodniopomorskiego. Szczecin: Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, 2002-06, s. 32-33.
- ↑ Raport o stanie lasów w Polsce 2009. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2010-06, s. 75. ISSN 1641-3229.
- ↑ Ochrona środowiska w województwie zachodniopomorskim w latach 2007-2009. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 147. ISSN 1733-5051.
- ↑ I.4.4. Obszary chronione na podst. ustawy o ochronie przyrody. W: Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020. Szczecin: BIP UM Woj. Zachodniopomorskiego, grudzień 2005, s. 33. (pol.)
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.).
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 I.4.5. Zabytki i dziedzictwo kulturowe. W: Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020. Szczecin: UM Woj. Zachodniopomorskiego, 2005-12, s. 34-36.
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 sierpnia 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1401).
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 września 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 184, poz. 1236).
- ↑ II. Ważniejsze dane o województwach. W: 88: Rocznik Statystyczny Województw 2009. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-01-26, s. 88-89. ISSN 1230-5820.
- ↑ Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 29 listopada 2010 r. (M.P. z 2010 r. Nr 94, poz. 1084).
- ↑ Zachodniopomorskie (pol.). W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2010-02-13].
- ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan w końcu maja 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-22. [dostęp 2011-07-22].
- ↑ 16,0 16,1 Turystyka w 2008 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-12, s. 75. ISSN 1425-8846.
- ↑ Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2009. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-02-18, s. 100-101. ISSN 2080-8798.
- ↑ Województwo zachodniopomorskie w liczbach 2010. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 16. ISSN 1896-2696.
- ↑ Stargard Szczeciński. Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o.. [dostęp 2011-03-23].
- ↑ 20,0 20,1 20,2 Lokalizacje. Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna. [dostęp 2011-03-23].
- ↑ 21,0 21,1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 232, poz. 1551).
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 maja 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 99, poz. 570).
- ↑ Gryfino. Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna SA. [dostęp 2011-03-23].
- ↑ Goleniów. Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna SA. [dostęp 2011-03-23].
- ↑ Karlino. Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna SA. [dostęp 2011-03-23].
- ↑ 26,0 26,1 26,2 Dane dla jednostki podziału terytorialnego (pol.). W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny.
- ↑ Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2009.
- ↑ 28,0 28,1 28,2 Mniejszości według województw, powiatów i gmin w 2002 r.. W: Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008-07-15.
- ↑ 29,0 29,1 Warunki życia ludności w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2008. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 71. ISSN 2080-9301.
- ↑ Majątek Biblioteki (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej [on-line]. Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie. [dostęp 2010-03-01].
- ↑ Lista produktów tradycyjnych> woj. zachodniopomorskie. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2010-10-26].
- ↑ Delegatury. W: Biuletyn Informacji Publicznej [on-line]. Kuratorium Oświaty w Szczecinie. [dostęp 2011-07-22].
- ↑ Szkoły wyższe i ich finanse w 2008 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-09-21, s. 113. ISSN 1506-2163.
- ↑ II. Ważniejsze dane o województwach. W: 88: Rocznik Statystyczny Województw 2009. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-01-26, s. 77. ISSN 1230-5820.
- ↑ (§1. Statutu ZCDN) Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXXIV/399/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 22 grudnia 2009 r.
- ↑ (§2. Statutu CEN Koszalin). Uchwała Nr XXXIV/398/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 22 grudnia 2009 r.
- ↑ Warunki życia ludności w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2008. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 73. ISSN 2080-9301.
- ↑ Zarządzenie Nr 113/2006 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 9 marca 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2006 r. Nr 42, poz. 737).
- ↑ Uchwała Nr XXXI/330/02 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 10 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r. Nr 42, poz. 921).
- ↑ 40,0 40,1 (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).
- ↑ Lokalizacje. Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. [dostęp 2011-07-12].
- ↑ Statut ZUW w Szczecinie cyt. „§3. ust. 2. Delegatura Urzędu działa w Koszalinie.” Zarządzenie Nr 267/2009 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 2 czerwca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2009 r., Nr 35, poz.1110).
- ↑ Delegatura w Koszalinie. Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie. [dostęp 2011-07-12].
- ↑ Ustawa z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy (Dz. U. z 2011 r. Nr 94, poz. 550).
- ↑ Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
- ↑ 46,0 46,1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2003 r. ws. utworzenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie (Dz. U. z 2003 r. Nr 220, poz. 2187).
- ↑ 47,0 47,1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 marca 2008 r. ws. zniesienia Sądu Rejonowego w Szczecinie, utworzenia Sadu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie i Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie (Dz. U. z 2008 r. Nr 54, poz. 334, zmiana Dz. U. z 2008 r. Nr 105, poz. 673).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 223, poz. 1787).
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 261, poz. 2190).
- ↑ Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 180, poz. 1508).
- ↑ 53,0 53,1 Transport – wyniki działalności w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20, s. 117, 120, 122. ISSN 1506-7998.
- ↑ Warunki życia ludności w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2008. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 74. ISSN 2080-9301.
- ↑ Transport – wyniki działalności w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20, s. 237. ISSN 1506-7998.
- ↑ (§3. Statut GDDKiA) Zarządzenie nr 8 Ministra Infrastruktury z dnia 26 lutego 2010 r. (Dz. Urz. Ministra Infrastruktury z 26 lutego 2010, Nr 3, poz. 6).
- ↑ (§1. pkt 3. Regulamin Organizacyjny oddziału GDDKiA) Zarządzenie nr 61 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 20 października 2009 r.
- ↑ Zarządzenie nr 107 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 26 listopada 2010 roku w sprawie zmiany obszarów działania Oddziałów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Szczecinie i w Zielonej Górze.
- ↑ Rejon Koszalin. Oddział GDDKiA w Szczecinie. [dostęp 2011-07-22].
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 187, poz. 1446).
- ↑ Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009.
- ↑ Uchwała Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego Nr 12/99 z dnia 10 marca 1999 r. ws. utworzenia Zachodniopomorskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Koszalinie.
- ↑ Podział dróg wg rodzaju nawierzchni. Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie, 2009-02-03. [dostęp 2011-07-21].
- ↑ (§2. Statutu) Uchwała Nr XXXIV/412/06 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 23 października 2006 r.
- ↑ Informacje ogólne. Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie. [dostęp 2011-07-21].
- ↑ Sieć drogowa w granicach rejonów dróg. Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie. [dostęp 2011-07-21].
- ↑ §7. Regulamin organizacyjny Zachodniopomorskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Koszalinie.
- ↑ Transport – wyniki działalności w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20, s. 89. ISSN 1506-7998.
- ↑ 69,0 69,1 I.3.1 Infrastruktura transportowa, Komunikacja wodna. W: Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020. Szczecin: BIP UM Woj. Zachodniopomorskiego, grudzień 2005, s. 26. (pol.)
- ↑ I.3.1 Infrastruktura transportowa, Komunikacja lotnicza. W: Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020. Szczecin: BIP UM Woj. Zachodniopomorskiego, grudzień 2005, s. 25.
- ↑ Jednostki Policji Zachodniopomorskiej. Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2011-08-13].
- ↑ Przestępstwa ogółem (styczeń - grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2011-08-13].
- ↑ Województwo zachodniopomorskie. W: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2010 (SVS 2010) [on-line]. Urząd Statystyczny w Szczecinie. [dostęp 2011-08-13].
- ↑ Dane teleadresowe jednostek organizacyjnych PSP woj. zachodniopomorskiego. Komenda Wojewódzka PSP w Szczecinie. [dostęp 2010-06-29].
- ↑ Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r.. Komenda Wojewódzka PSP w Szczecinie, 2011-03-02. [dostęp 2011-11-17].
- ↑ Województwo zachodniopomorskie w liczbach 2010. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 13. ISSN 1896-2696.
- ↑ Regiony partnerskie (pol.). Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. [dostęp 2009-02-10].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Urząd Wojewódzki Województwa Zachodniopomorskiego
- Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego
|
|||||||
|
||||||||||||||
|
||||||||||