Wojna radziecko-japońska (1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna radziecko - japońska w 1945
II wojna światowa, wojna na Pacyfiku
Soviet invasion of Manchuria (1945).gif
Radziecka ofensywa w północno-wschodniej Azji, sierpień 1945 r.
Czas 9 sierpnia2 września 1945
Miejsce Mandżuria, Sachalin, Wyspy Kurylskie, Korea
Terytorium Azja
Wynik Decydujące zwycięstwo aliantów
Strony konfliktu
 ZSRR
 Mongolia
 Chiny
 Japonia
 Mandżukuo
Flag of the Mengjiang.svg Mengjiang
Dowódcy
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Aleksander Wasilewski Japonia Otozō Yamada
Siły
ZSRR
1 577 225 żołnierzy
26 137 dział
5556 czołgów i dział samobieżnych
5386 samolotów
Mongolia
16 000 żołnierzy
Japonia
1 217 000 żołnierzy
5360 dział
1155 czołgów
1800 samolotów
1215 pojazdów
Mandżukuo
200 000 żołnierzy
Mengjiang
10 000 żołnierzy
Straty
12 031 zabitych lub zaginionych
24 425 rannych
(Radzieckie źródła)
83 737 zabitych
640 276 pojmanych
(Japońskie źródła)
21 000 zabitych
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wojna radziecko-japońska w 1945 − konflikt zbrojny między ZSRR a Japonią trwający od 9 sierpnia do 2 września 1945, zakończony definitywnym zwycięstwem ZSRR[1].

Neutralność i wybuch wojny[edytuj | edytuj kod]

W dniu 13 kwietnia 1941 ZSRR i Japonia podpisały pakt o nieagresji, z ważnością do 13 kwietnia 1946 roku. Po ataku Niemiec na ZSRR (operacja Barbarossa) 22 czerwca 1941, Japonia zachowała neutralność decydując się na rozpoczęcie wojny z USA, co uchroniło ZSRR przed groźbą wojny na dwa fronty. ZSRR i Japonia były zatem jedynymi sąsiadującymi i należącymi do dwóch wrogich sobie koalicji mocarstwami, które nie prowadziły ze sobą wojny.

Podpisanie w Moskwie przez japońskiego ministra spraw zagranicznych układu o nieagresji z ZSRR było niezwykle korzystne dla Józefa Stalina, gdyż w trakcie wojny z Niemcami mógł ściągnąć z Dalekiego Wschodu wiele dywizji i użyć ich do walk w Europie. Japończycy zaś uzyskali pewność, że w przypadku walk z Amerykanami Rosjanie nie zaatakują z Syberii. Japonia i ZSRR dotrzymały paktu. Po uderzeniu 22 czerwca 1941 Niemiec na ZSRR wywiad radziecki potwierdził, że wojska japońskie nie uderzą na Syberię[2]. Radziecki szpieg Richard Sorge powiadomił, że Japonia przygotowywała się do uderzenia na południe, przeciwko Stanom Zjednoczonym i Wielkiej Brytanii[3]. Japońscy przywódcy postanowili podczas tajnej konferencji w Tokio 2 lipca 1941 nie włączać się do wojny z ZSRR, dopóki nie nastąpi całkowita klęska Armii Czerwonej[4].

W trakcie konferencji teherańskiej w listopadzie 1943 Józef Stalin zgodził się jednak na przystąpienie ZSRR do Wojny z Japonią po pokonaniu Niemiec, natomiast podczas konferencji jałtańskiej w lutym 1945 zapowiedział udział ZSRR w wojnie z Japonią w ciągu trzech miesięcy od zakończenia wojny w Europie. W zamian miał otrzymać nabytki terytorialne na Dalekim Wschodzie - część Japonii (Wyspy Kurylskie i południowy Sachalin). Mimo zawartego układu o nieagresji z Japonią, przez cały okres II wojny światowej na Dalekim Wschodzie stacjonowało czterdzieści sowieckich dywizji. Wywiad japoński doniósł o transportach ciężkiego sprzętu wojskowego Koleją Transsyberyjską na Daleki Wschód. ZSRR zagroził strategicznym terenom Imperium Japońskiego – Mandżurii i Korei, które stanowiły podstawę japońskiej gospodarki. Wydobywano tam węgiel, rudę żelaza, produkowano elektryczność, stal oraz ponad połowę japońskiego paliwa syntetycznego. Dodatkowo japońskie fabryki, zagrożone amerykańskimi nalotami, zostały przeniesione do Mandżurii. Wybuch wojny jednak całkowicie zaskoczył Japończyków; nie spodziewali się jej w tak krótkim terminie[1].

27 kwietnia 1945 radziecki marszałek Aleksander Wasilewski rozpoczął opracowywanie planu wojny z Japonią. ZSRR wypowiedział wojnę Japonii 9 sierpnia 1945 - dokładnie trzy miesiące po kapitulacji Niemiec (9 maja o 9:34 czasu moskiewskiego) oraz dwa dni po zrzuceniu przez Amerykanów bomby na Hiroszimę (6 sierpnia 1945).

Operacja kwantuńska[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Operacja kwantuńska.

Rozpoczęła się 9 sierpnia 1945, tuż po wypowiedzeniu wojny Japonii przez ZSRR. Ta operacja militarna zaplanowana została przez marszałka Wasilewskiego, a jej celem było wyzwolenie spod okupacji japońskiej Mandżurii i Korei do 38 równoleżnika (24 sierpnia 1945) oraz zajęcie Sachalinu i Kuryli.

Ze strony japońskiej działania prowadziła tam Armia Kwantuńska. Po stronie sowieckiej działania były organizowane przez wojska Frontu Dalekowschodniego. Część wojsk radzieckich przerzucano na ten odcinek frontu tuż po opanowaniu Berlina. Główną operacyjną jednostką atakującą Armii Czerwonej był Front Zabajkalski, dowodzony przez Rodiona Malinowskiego (wcześniej dowódca II Frontu Ukraińskiego, potem minister obrony ZSRR), atakujący na kierunku Bajkał - Morze Wschodniochińskie.

Ofensywa radziecka nie natrafiła na silny opór, dodatkowo morale Japończyków złamało zrzucenie przez Amerykanów kolejnej bomby atomowej na Nagasaki w dniu 9 sierpnia 1945. Wojska sowieckie pokonały trasę ok. 2000 km oraz góry Wielki Chingan, w ciągu około tygodnia zdobyły Qiqihar. Ciężki walki rozgorzały pod Mudanjiang gdzie do walki ruszyli japońscy żołnierze - samobójcy detonując miny pod radzieckimi wozami bojowymi. 18 sierpnia zdobyty został Harbin. W trakcie desantu radzieckiego w Mukdenie został ujęty przez Armie Czerwoną cesarz Mandżukuo Puyi. Zajęty został również Port Artur - co stanowiło symboliczny rewanż za klęskę Rosji w wojnie z Japonią 40 lat wcześniej. Armia Czerwona zniszczyła równie liczną Armię Kwantuńską zajmując Mandżurię w zaledwie 12 dni, a posuwając się dalej naprzód wyzwoliła północną część Korei do 38 równoleżnika zdobywając m.in. Ch'ŏngjin, oraz 24 sierpnia Pjongjang. 19 sierpnia Armia Kwantuńska skapitulowała, mimo to niektóre jej oddziały walczyły do końca sierpnia. Ponad pół miliona żołnierzy japońskich dostało się do niewoli radzieckiej.

Żołnierze radzieckiej marynarki wojennej w zdobytym po 40 latach Port Artur

Zajęcie Sachalinu i Kuryli[edytuj | edytuj kod]

11 sierpnia radziecka 16 Armia rozpoczęła natarcie w południowej należącej do Japonii części Sachalinu, zaś 18 sierpnia wielki desant radziecki wylądował na Kurylach gdzie zdobywały wyspę po wyspie napotykając na silny opór wojsk japońskich. Osiągnięcie ostatecznego celu - zdobycia Kuryli - ogłoszono 31 sierpnia 1945.

Kapitulacja Japonii i rezultaty wojny[edytuj | edytuj kod]

2 września 1945 na pokładzie pancernika "Missouri" w Zatoce Tokijskiej został podpisany akt kapitulacji Japonii. W imieniu ZSRR podpisał go gen. Dierewianko.

Rezultaty terytorialne wojny radziecko-japońskiej:

  • Cesarstwo Mandżukuo przestało istnieć zaś Mandżuria powróciła do Chin.
  • Południowy Sachalin i Kuryle zostały włączone do ZSRR
  • w północnej części Korei poddanej administracji radzieckiej powstał w lutym 1948 Rząd Ludowy, zaś we wrześniu 1948 państwo komunistyczne - KRLD

Pomimo zakończenia działań wojennych traktat pokojowy między ZSRR a Japonią do dziś nie został podpisany, gdyż Japonia domaga się zwrotu Kuryli. Japonia niezmiennie utrzymuje, że są one integralną częścią Japonii (określane jako Terytoria Północne), nielegalnie okupowaną przez Rosję[5].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kowalski Włodzimierz T.: Wielka Koalicja 1941-45. T.3. wyd. MON, 1977.
  • Terlecki Olgierd: Najkrótsza historia II wojny światowej. Wyd. Literackie.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Serial dokumentalny II wojna na froncie wschodnim (tytuł oryg. Soviet Storm. World War II in the East), sezon 2, odc. 10 Wojna z Japonią, 2012 r.
  2. TVP, Bogusław Wołoszański Encyklopedia II wojny światowej, odc. Japonia
  3. Richard Overy Krew na śniegu. Rosja w II wojnie światowej, wydawnictwo dolnośląskie 2009, ISBN 978-83-245-8750-6, str. 121
  4. Bevin Alexander Jak Hitler mógł wygrać wojnę, wydanie polskie 2008, str. 105
  5. http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Rosja,stosunki_dwustronne,Japonia Stosunki dwustronne Rosja-Japonia, http://www.stosunkimiedzynarodowe.info