Wojna rosyjsko-perska (1826-1828)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna rosyjsko-perska 1826-1828
Wojny persko-rosyjskie
Livebridge.jpg
Transport rosyjskich dział
Czas 1826-1828
Miejsce płd Kaukaz, płn Iran
Terytorium Kaukaz
Wynik Zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
Flag of Russia.svg Imperium Rosyjskie Flag of Agha Mohammad Khan.svg Kadżarowie
Dowódcy
Zkharov-Yermolov.jpg Aleksiej Jermołow

Madatov.jpg Walerian Madatow

Ivan Paskevich.jpg Iwan Paskiewicz

An Early Painting of Fath Ali Shah.jpg Fath Ali Szah

Abbas Mirza (Hermitage).jpeg Abbas Mirza

Siły
8000 35 000
Straty
nieznane nieznane
Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Wojny rosyjsko-perskie Lion and Sun Emblem of Persia.svg

Wojna rosyjsko-perska (1651-1653)Wojna rosyjsko-perska (1722-1723)Wojna rosyjsko-perska (1796)Wojna rosyjsko-perska (1804-1813)Wojna rosyjsko-perska (1826-1828) - Szusza (1826) - Szamchor (1826) - Jelizawietpol (1826) - Uszagan (1827) - Erywań (1827)

Wojna rosyjsko-perska 1826-1828 była ostatnią z cyklu wojen rosyjsko-perskich (poprzednie 4 konflikty miały miejsce w latach: 1651-1653, 1722-1723, 1796, 1806-1813).

Po podpisaniu układu pokojowego w Gulistanie, kończącego 4 wojnę rosyjsko-perską toczoną w latach 1804-1813, król perski Fath Ali Szah zwrócił się przeciwko Brytyjczykom, którzy wykorzystując konflikt zajęli niektóre rejony Persji.

Po objęciu tronu przez cara Mikołaja I w roku 1825, do Persji wysłany został Aleksander Menszykow, którego zadaniem było zaproponowanie władcy perskiemu sojuszu skierowanego przeciwko Turcji. Plan ten spalił jednakże na panewce, a wśród przyczyn wymienia się m.in. szorstkie obycie Menszykowa, jak również aroganckie zachowanie Fatha Ali Szaha. Wiosną 1826 r. na wysłannika rosyjskiego nałożono areszt domowy. Dnia 16 lipca armia perska licząca 35 000 ludzi dowodzona przez Abbasa Mirzę, bez wypowiedzenia wojny przekroczyła granicę rosyjską, wkraczając na tereny chanatów Talysz oraz Karabach.

Krótko po wkroczeniu armii perskiej, na stronę Ali Szaha przeszła ludność zamieszkująca chanaty Baku, Quba i Talysz. Na wieść o tym rosyjski gubernator Kaukazu Aleksiej Jermołow nakazał ewakuację ludności z miasta Gandża. Następnie na czele nielicznego wojska wycofał się do Şuşa, gdzie oblegany przez siły perskie przebywał do dnia 5 września, do chwili nadciągnięcia posiłków generała Waleriana Madatowa. Tego samego dnia Madatow zajął Gandżę.

W tej sytuacji Abbas Mirza przerwał oblężenie miasta Şuşa i skierował się ku siłom Madatowa. W międzyczasie oddziały Madatowa wzmocnione zostały posiłkami dowodzonymi przez Iwana Paskiewicza. Łącznie stan sił rosyjskich w Gandży wynosił 8000 ludzi. Po nadejściu Persów, w pobliżu miasta Rosjanie uderzyli na przeciwnika rozbijając go i wypierając jego niedobitki poza rzekę Araks.

W maju 1827 r. Paskiewicz pomaszerował do Erywania, zajmując po drodze Eczmiadzyn, Nachiczewan oraz Abbasabad. Następnie walki przeniosły się do Armenii. Stolica chanatu erewańskiego została zajęta przez Rosjan po trwającym 6 dni oblężeniu w dniu 1 października. Dwa tygodnie później generał Eristow wtargnął do Tebriz, zmuszając Ali Szaha do odwrotu.

W styczniu 1828 r. Rosjanie doszli aż do Jeziora Urmia, co skłoniło ostatecznie Abbasa Mirzę do podpisania traktatu pokojowego. Układ zawarto dnia 22 lutego 1828 r. w Turkmanczaj. W jego wyniku Persowie utracili wpływy w chanatach erywańskim oraz nachiczewańskim, które przeszły pod kontrolę rosyjską. Dodatkowo Ali Szah zapłacić musiał zwycięzcom 20 milionów srebrnych rubli. Rosjanie odzyskali również panowanie na Morzu Kaspijskim.

Literatura:

  • N. Dubrovin: История войны и владычества русских на Кавказе, Bände 4–6. SPb, 1886–88.
  • Gen. V.A. Potto. Кавказская война..., SPb, 1885–86, neu aufgelegt 2006. ISBN 5-9524-2107-5.