Wojna trojańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna trojańska
J G Trautmann Das brennende Troja.jpg
Płonąca Troja na obrazie Johanna Georga Trautmanna (1713-1769)
Czas ok. 1200 p.n.e.
Miejsce Troja (Ilion), Troada
Terytorium Turcja
Przyczyna porwanie Heleny przez Parysa
Wynik zdobycie i zniszczenie miasta przez Achajów
Strony konfliktu
Achajowie Troja
Dowódcy
Agamemnon Priam
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane

Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla SpartyMenelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego jedynego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.

Według historyków zdobycie Troi przez Achajów miało miejsce ok. 1200 r. p.n.e.

Według chronologii greckiej zdobycie Troi miało miejsce w 1184 r. p.n.e. Było ono związane z wyprawami zdobywczymi i ekspansją Achajów utożsamianych z kulturą mykeńską.

Mitologia[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z grecką mitologią na rozprzestrzeniającą się ludność Troi skarżyła się sama Gaja, dlatego Zeus znalazł intrygujący sposób na zainicjowanie wydarzeń wojennych. Pod postacią łabędzia ukazał się Ledzie i spłodził Helenę – najpiękniejszą Greczynkę. Właśnie Helena – jako żona Menelaosa, króla Sparty – stała się kością niezgody i doprowadziła do wojny. By jednak dokładnie wyjaśnić okoliczności poprzedzające wybuch konfliktu, należy wprowadzić na arenę wydarzenia Parysa. Młodzieniec ów był synem Hekabe i Priama, króla Troi, wychowanym jednak nie na królewskim dworze, ale wśród pasterzy. W historii Parysowi przypadła wszakże rola szczególna: został arbitrem w sporze bogiń – Hery, Ateny i Afrodyty – o jabłko rzucone przez boginię niezgody Eris, na którym było napisane "Dla najpiękniejszej". Parys wybrał Afrodytę w zamian za rękę najbardziej urodziwej kobiety, Heleny. I chociaż Helena miała już męża, Afrodyta pomogła Parysowi porwać piękną kobietę ze Sparty i zawieźć ją do Troi. W wyniku tego zuchwałego i bezprawnego czynu nad miastem zawisła groźba wojny, która stała się realna zwłaszcza po odprawieniu posłów greckich domagających się oddania Heleny.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Po stronie greckiej w wojnie przeciwko Troi wzięło udział wielu dzielnych wojowników: Agamemnon, Odyseusz, Achilles, Nestor, Diomedes. Wyprawie towarzyszyły różnorodne przeciwności losu i gniew bogów, którzy spowalniali wyprawę i zsyłali niesprzyjające wiatry czy zarazę. Przez wiele lat nie dochodziło do żadnego starcia, które mogłoby zadecydować o losach konfliktu i ostatecznie go rozwiązać. Był to okres wojny podjazdowej, mniejszych bitew, toczonych pod dowództwem Achillesa. Dochodziło wówczas do słynnych indywidualnych pojedynków, np. do walki Parysa i Menelaosa o Helenę, bezpośrednią przyczynę wojny, ale i ona nie przyśpieszyła finału. Jednak najsłynniejszym pojedynkiem pozostanie walka, jaką stoczyli wielcy wojownicy i wrogowie Achilles i Hektor, starszy brat Parysa. Czekał on pod bramami miasta na Achillesa, zaopatrzonego w nową, piękną tarczę, której opis stanowi jedną z piękniejszych kart Iliady Homera. Chcąc zmęczyć wroga, Hektor rzucił się do ucieczki, ale o wyniku pojedynku zadecydował Zeus i życie Hektora zgasło. Achillesowi nie dane było jednak doczekać zburzenia Troi. Zgodnie z przepowiednią, okrył się sławą, ale zmarł młodo. Zadanie mu śmiertelnego ciosu przypisuje się zwykle Parysowi, który trafił strzałą z łuku w pierś, brzuch i biodro aż w końcu trafił w jedyne „czułe miejsce” Achillesa – piętę. Losy wojny nie zostały rozstrzygnięte nawet po śmierci Parysa, ponieważ Priam nadal upierał się przy zatrzymaniu Heleny. Grecy musieli uciekać się do wielu forteli, by osłabić siły nieprzyjaciół. Jednym ze sposobów była kradzież Palladiony, czyli rzeźby Ateny w zbroi, która zapewniała miastu bezpieczeństwo.

Sąd Parysa – obraz Rubensa
fragment obrazu "Procesja z koniem trojańskim do Troi" autorstwa Giovanni Domenico Tiepolo (1727-1804)
Fragment amfory, przedstawiającej zamordowanie Priama przez Neoptolemosa
Bogowie wspierający Achajów Bogowie wspierający Trojan Bogowie neutralni
Zeus[1], Hera, Atena, Hefajstos, Posejdon, Hermes Afrodyta, Artemida, Ares, Apollo Hades, Demeter, Hestia, Dionizos
Bohater Jego zabójca
Achilles Parys
Ajaks Wielki samobójstwo
Antyloch Memnon
Antifos, syn Priama Agamemnon
Askalafos Deifobos
Astyanaks Neoptolemos lub Odyseusz
Cycnus Achilles
Deifobos Menelaos
Dolon Odyseusz i Diomedes
Eetion Achilles
Eurypylos Neoptolemos
Forkys Ajaks Wielki
Hektor Achilles
Kebriones, syn Priama Patroklos
Medon Eneasz
Parys Filoktet
Patroklos Hektor
Pentezylea Achilles
Polites, syn Priama Neoptolemos
Poliksena Neoptolemos
Priam Neoptolemos
Protesilaos Hektor
Resos Diomedes
Sarpedon Patroklos
Tersander Telefos, syn Heraklesa
Tersytes Achilles
Troilos, syn Priama Achilles
Dwóch synów Meropsa: Adrastus i Amphius Diomedes

Koń trojański[edytuj | edytuj kod]

Słynny podstęp Greków, przypisywany Odyseuszowi, polegał na wykorzystaniu konia trojańskiego, ofiarowanego następnie w darze Atenie. Trojanie mieli lekkomyślnie przyjąć dar i zabrać go do swego miasta, pomimo ostrzeżeń wieszczki Kasandry i wróżbity Laokoona. We wnętrzu konia trojańskiego ukryli się uprzednio greccy wojownicy – pod osłoną nocy wyszli z niego i otworzyli bramy Troi wpuszczając do miasta pozostałych Greków. Podstęp ten ostatecznie przyczynił się do zdobycia miasta i zakończenia wojny. Ze zniszczonej Troi uciekła jedynie grupa pod wodzą Eneasza, która dotarła w swej wędrówce do Italii i stała się protoplastami Rzymian. Grecy powrócili bez większych problemów do swych domów, jedynie Odyseusz błąkał się jeszcze 10 lat po morzach, zanim wrócił do Itaki.

Wojna trojańska we współczesnym języku[edytuj | edytuj kod]

Ślady wydarzeń z wojny trojańskiej można obserwować nie tylko w malarstwie i literaturze, ale i we współczesnym języku. Do dzisiaj bowiem posługujemy się frazeologizmamijabłko niezgody”, „koń trojański” (w slangu informatyków – trojan) czy „pięta Achillesa”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tylko pozornie sprzyjał w pewnym momencie Trojanom, czasami jednak uważa się, że Zeus był neutralny

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]