Wojna trojańska

	Wojna trojańska
	; Płonąca Troja
Czas	ok. 1200 p.n.e.
Miejsce	Troja (Ilion), Troada
Terytorium	Turcja
Przyczyna	porwanie Heleny przez Parysa
Wynik	zdobycie i zniszczenie miasta przez Achajów
	Strony konfliktu
Achajowie	Troja
	Dowódcy
Agamemnon	Priam
	Siły
nieznane	nieznane
	Straty
nieznane	nieznane

Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty – Menelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego jedynego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.

Według historyków zdobycie Troi przez Achajów miało miejsce ok. 1200 r. p.n.e.

Według chronologii greckiej zdobycie Troi miało miejsce w 1184 r. p.n.e. Było ono związane z wyprawami zdobywczymi i ekspansją Achajów utożsamianych z kulturą mykeńską.

Mitologia [edytuj]

Przyczyny [edytuj]

Zgodnie z grecką mitologią na rozprzestrzeniającą się ludność Troi skarżyła się sama Gaja, dlatego Zeus znalazł intrygujący sposób na zainicjowanie wydarzeń wojennych. Pod postacią łabędzia ukazał się Ledzie i spłodził Helenę – najpiękniejszą Greczynkę. Właśnie Helena – jako żona Menelaosa, króla Sparty – stała się kością niezgody i doprowadziła do wojny. By jednak dokładnie wyjaśnić okoliczności poprzedzające wybuch konfliktu, należy wprowadzić na arenę wydarzenia Parysa. Młodzieniec ów był synem Hekabe i Priama, króla Troi, wychowanym jednak nie na królewskim dworze, ale wśród pasterzy. W historii Parysowi przypadła wszakże rola szczególna: został arbitrem w sporze bogiń – Hery, Ateny i Afrodyty – o jabłko rzucone przez boginię niezgody Eris, na którym było napisane "Dla najpiękniejszej". Parys wybrał Afrodytę w zamian za rękę najbardziej urodziwej kobiety, Heleny. I chociaż Helena miała już męża, Afrodyta pomogła Parysowi porwać piękną kobietę ze Sparty i zawieźć ją do Troi. W wyniku tego zuchwałego i bezprawnego czynu nad miastem zawisła groźba wojny, która stała się realna zwłaszcza po odprawieniu posłów greckich domagających się oddania Heleny.

Przebieg [edytuj]

Po stronie greckiej w wojnie przeciwko Troi wzięło udział wielu dzielnych wojowników: Agamemnon, Odyseusz, Achilles, Nestor, Diomedes. Wyprawie towarzyszyły różnorodne przeciwności losu i gniew bogów, którzy spowalniali wyprawę i zsyłali niesprzyjające wiatry czy zarazę. Przez wiele lat nie dochodziło do żadnego starcia, które mogłoby zadecydować o losach konfliktu i ostatecznie go rozwiązać. Był to okres wojny podjazdowej, mniejszych bitew, toczonych pod dowództwem Achillesa. Dochodziło wówczas do słynnych indywidualnych pojedynków, np. do walki Parysa i Menelaosa o Helenę, bezpośrednią przyczynę wojny, ale i ona nie przyśpieszyła finału. Jednak najsłynniejszym pojedynkiem pozostanie walka, jaką stoczyli wielcy wojownicy i wrogowie Achilles i Hektor, starszy brat Parysa. Czekał on pod bramami miasta na Achillesa, zaopatrzonego w nową, piękną tarczę, której opis stanowi jedną z piękniejszych kart Iliady Homera. Chcąc zmęczyć wroga, Hektor rzucił się do ucieczki, ale o wyniku pojedynku zadecydował Zeus i życie Hektora zgasło. Achillesowi nie dane było jednak doczekać zburzenia Troi. Zgodnie z przepowiednią, okrył się sławą, ale zmarł młodo. Zadanie mu śmiertelnego ciosu przypisuje się zwykle Parysowi, który trafił strzałą z łuku w pierś, brzuch i biodro aż w końcu trafił w jedyne „czułe miejsce” Achillesa – piętę. Losy wojny nie zostały rozstrzygnięte nawet po śmierci Parysa, ponieważ Priam nadal upierał się przy zatrzymaniu Heleny. Grecy musieli uciekać się do wielu forteli, by osłabić siły nieprzyjaciół. Jednym ze sposobów była kradzież Palladiony, czyli rzeźby Ateny w zbroi, która zapewniała miastu bezpieczeństwo.

Sąd Parysa – obraz Rubensa

fragment obrazu "Procesja z koniem trojańskim do Troi" autorstwa Giovanni Domenico Tiepolo (1727-1804)

Fragment amfory, przedstawiającej zamordowanie Priama przez Neoptolemosa

Bogowie wspierający Achajów	Bogowie wspierający Trojan	Bogowie neutralni
Zeus^[1], Hera, Atena, Hefajstos, Posejdon, Hermes	Afrodyta, Artemida, Ares, Apollo	Hades,Demeter, Hestia, Dionizos

Bohater	Jego zabójca
Achilles	Parys
Ajaks Wielki	samobójstwo
Antyloch	Memnon
Antifos, syn Priama	Agamemnon
Askalafos	Deifobos
Astyanaks	Neoptolemos lub Odyseusz
Cycnus	Achilles
Deifobos	Menelaos
Dolon	Odyseusz i Diomedes
Eetion	Achilles
Eurypylos	Neoptolemos
Forkys	Ajaks Wielki
Hektor	Achilles
Kebriones, syn Priama	Patroklos
Medon	Eneasz
Parys	Filoktet
Patroklos	Hektor
Pentezylea	Achilles
Polites, syn Priama	Neoptolemos
Poliksena	Neoptolemos
Priam	Neoptolemos
Protesilaos	Hektor
Resos	Diomedes
Sarpedon	Patroklos
Tersander	Telefos, syn Heraklesa
Tersytes	Achilles
Troilos, syn Priama	Achilles
Dwóch synów Meropsa: Adrastus i Amphius	Diomedes

Koń trojański [edytuj]

Słynny podstęp Greków, przypisywany Odyseuszowi, polegał na wykorzystaniu konia trojańskiego, ofiarowanego następnie w darze Atenie. Trojanie mieli lekkomyślnie przyjąć dar i zabrać go do swego miasta, pomimo ostrzeżeń wieszczki Kasandry i wróżbity Laokoona. We wnętrzu konia trojańskiego ukryli się uprzednio greccy wojownicy – pod osłoną nocy wyszli z niego i otworzyli bramy Troi wpuszczając do miasta pozostałych Greków. Podstęp ten ostatecznie przyczynił się do zdobycia miasta i zakończenia wojny. Ze zniszczonej Troi uciekła jedynie grupa pod wodzą Eneasza, która dotarła w swej wędrówce do Italii i stała się protoplastami Rzymian. Grecy powrócili bez większych problemów do swych domów, jedynie Odyseusz błąkał się jeszcze 10 lat po morzach, zanim wrócił do Itaki.