Wojna w Somalii (2009-)
| Wojna w Somalii (2009-nadal) Wojna domowa w Somalii |
|||||||||||||
 Obecna sytuacja w Somalii
|
|||||||||||||
| Czas | od 8 lutego 2009 | ||||||||||||
| Miejsce | Somalia | ||||||||||||
|
|||||||||||||
| Wojna w Somalii (2009-) |
|---|
|
Mogadiuszu (II 2009) – Centralna Somalia – Mogadiszu (V-IX 2009) – Wabho – Beledweyne – Dobley – Mogadiszu (2010-2011) – Gedo – Interwencja Kenii – Kismaju |
Wojna w Somalii (2009-nadal) – piąta faza somalijskiej wojny domowej, która rozpoczęła się na początku lutego 2009, gdy ugrupowanie Hizbul Islam wypowiedziało wojnę nowo zaprzysiężonemu prezydentowi Sharifowi Ahmedowi.
W latach 2006-2009 w Somalii trwała czwarta faza wojny domowej. Przeciwko Tymczasowemu Rządowi Federalnemu pod kierownictwem prezydenta Abdullahi Yusufa wystąpiła islamska organizacja Unia Trybunałów Islamskich wraz z innymi radykalnymi ugrupowaniami takimi jak Al-Shabaab. W trakcie trwania wojny po stronie somalijskiego rządu interweniowały wojska etiopskie.
Po dymisji prezydenta Abdullahi Yusufa i wycofaniu się wojsk etiopskich, Sharif Sheikh Ahmed z ugrupowania Unii Trybunałów Islamskich wchodzących w skład Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii (ASR) został zaprzysiężony na prezydenta Somalii. Ahmed reprezentował umiarkowane islamskie skrzydło w somalijskiej polityce, co spowodowało, że radykalne organizacje przeciwstawiły się mu, dążąc do jego obalenia.
4 lutego 2009 cztery grupy islamistów, w tym grupa Hassana Dahira Awejs, niegdyś należąca do Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii, połączyły się i sformowały organizację o nazwie Hizbul Islam. 8 lutego 2009 roku Hizbul Islam wypowiedziała wojnę rządowi Ahmeda oraz siłom pokojowym Unii Afrykańskiej (AMISOM). Ahmedowi przeciwstawiło się też Al-Shabaab, które weszło w sojusz z Hizbul Islam. 18 kwietnia 2009 parlament Somalii uchwalił wprowadzenie w całym kraju szariatu, czyli prawa muzułmańskiego. Mimo iż ugrupowanie Al-Shabaab tego się domagało, to ogłosiło jednak, że będzie kontynuować wojnę, nawet po wycofaniu się sił Unii Afrykańskiej.
W maju 2009 ruszyła wielka ofensywa rebeliantów w centralnej Somalii, kontrolowanej przez rząd. Równolegle trwały walki w stolicy, których celem było obalenie prezydenta Ahmeda. W wyniku dwumiesięcznych walk rebelianci zdobyli kontrolę nad terenami Hiraan, Shabellaha Dhexe, Mareeg oraz Galguduud. Latem 2009 do walk przystąpili sufici z prorządowej milicji Al-Sunna Wal Jamaah. Milicjanci zatrzymali ofensywę radykałów, odbijając kilka okręgów z rąk rebeliantów.
W październiku 2009, z powodu braku porozumienia co do sposobu kontrolowania zdobytych terenów, doszło do zakończenia sojuszu między Szebabami (bojownicy organizacji Al-Shabaab) i Hizbul Islam. Od tego wydarzenia w wojnie domowej brały udział trzy strony. W wyniku waśni wśród rebeliantów, strona rządowa odbijała niektóre regiony utracone w ofensywie rebeliantów.
W 2010 walki toczyły się południu kraju – między Hizbul Islam i Szebabami oraz w centralnej Somalii (głównie wokół Beledweyne między frakcjami rebelianckimi, a strukturami milicji Al-Sunna Wal Jamaaca, lojalnymi prezydentowi Ahmedowi, które zakończyły się sukcesem rebeliantów). Rebelianci, tym razem osobno, także w stolicy przeprowadzali pojedyncze ataki na siły AMISOM oraz patrole wojsk rządowych. 23 sierpnia 2010 Szebabowie ogłosili ostateczną wojnę przeciwko "najeźdźcom", jak nazwano sześciotysięczny kontyngent żołnierzy Unii Afrykańskiej – AMISOM -stacjonujący w Mogadiszu. Wybuchły wówczas ciężkie walki w stolicy.
23 grudnia 2010 rebelianci z Hizbul Islam zdecydowali się na fuzję z ekstremistami z Al-Shabaab, wspieranych przez Al-Ka’idę. Wznowienie sojuszu na celu miało obalenie prezydenta Ahmeda i ustanowienie islamskiego kalifatu w Somalii. Tym samym zakończył się rozłam wśród somalijskich fundamentalistów islamskich.
W 2011 w Mogadiszu rozpoczęła się ofensywa międzynarodowych sił AMISOM w której zginęło kilkaset osób. Były to najbardziej mordercze walki w historii Mogadiszu, pomijając interwencje ONZ z 1993. Nadzwyczajnie duże straty były po stronie sił AMISOM. Burundi zanotowała największe straty swoich żołnierzy czasu burundyjskiej wojny domowej. Wyniszczające walki frakcji klanowych i politycznych nie ominęły prowincji.
Walki w 2011 zarówno na prowincji jak i w stolicy charakteryzowały się niespotykaną dotąd brutalizacją i były najbardziej krwawe w historii somalijskiego konfliktu. W marcu 2011 milicja Raskamboni poniosła bunt wobec Al-Shabaab. Siły Al-Sunna Wal Jamaaca rozpoczęły marsz na południe kraju. Kiedy tam dotarły razem z rządowymi sprzymierzeńcami rozpoczęły się niezwykle krwawe walki z islamskimi radykałami.
Ciężkie kampanie wojenne zostały powstrzymane latem przez katastrofalną susze, która nawiedziła Somalię. W wyniku jej miliony Somalijczyków cierpiało głód, a 6 sierpnia Szebabowie opuścili stolicę. Jednak islamiści powrócili do działań partyzanckich i terrorystycznych. W najbardziej krwawym zamachu terrorystycznym z 4 października 2011 w Mogadiszu zginęło 139 osób. 16 października 2011 na południu Somalii doszło do inwazji wojsk kenijskich, w wyniku której spacyfikowano południe kraju. W listopadzie 2011 ponowną interwencję w Somalii podjęła Etiopia.
W lutym 2012 Al-Kaida oficjalnie potwierdziła ścisłą współpracę z Al-Shabaab. Tymczasem na południu kraju, działy armie Etiopii i Kenii nadal działały w 2012 w południowej Somalii, odbijając z rąk rebeliantów kolejne miasta. W czerwcu 2012 wojska kenijskie dołączyły w skład kontyngentu AMISOM, który liczył wówczas ponad 17 tys. żołnierzy. W 2012 przeprowadzono transformacje polityczną. 23 czerwca 2012 przyjęto projekt nowej konstytucji. Ogłoszono harmonogram według którego, 20 sierpnia 2012 prezydent Ahmed ustąpił ze stanowiska, a 10 września 2012 nowego prezydenta Somalii wybrano Hassana Sheikha Mahamuda.
We wrześniu 2012 sprzymierzone siły kenijskie i somalijskie przystąpiły do oblężenia głównego bastionu rebeliantów Kismaju. W tym czasie doszło do ponownego rozłamu wśród islamistów, kiedy to Hizbul Islam opuścił radykałów z Al-Shabaab. 29 września 2012 po dwudniowym szturmie rebelianci z tego drugiego ugrupowania po zostali wyparci z Kismaju.
Przebieg[edytuj]
Zaprzysiężenie Ahmeda na prezydenta i formowanie zbrojnej opozycji[edytuj]
Prezydent Ahmed został zaprzysiężony na prezydenta Somalii 31 stycznia 2009, kończąc tym samym okres wojny z lat 2006-09, podczas której z ówczesnym rządem somalijskim, wspieranym przez wojska etiopskie, walczyły bojówki Unii Trybunałów Islamskich, których liderem był Sharif Ahmed. Ugrupowanie Ahmeda było wówczas połączone sojuszem z ASR i Al-Shabaab oraz innymi mniejszymi islamistycznymi organizacjami. Całość była popierana przez Al-Ka’idę. Ponieważ Ahmed reprezentował umiarkowane islamskie skrzydło w somalijskiej polityce, radykalne organizacje przeciwstawiły się mu, dążąc do jego obalenia.
4 lutego 2009 cztery grupy islamistów, w tym grupa Hassana Dahira Awejsa, niegdyś należąca do Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii, połączyły się i sformowały organizację o nazwie Hizbul Islam. Celem powstałej organizacji była walka z nowym rządem Sharifa Ahmeda. Do Hizbul Islam dołączyli fundamentaliści z Al-Shabaab, sojusznicy Unii Trybunałów Islamskich z poprzedniej fazy wojny domowej.
Ponadto Somalia – państwo pogrążone w wojnie domowej, praktycznie bez rządu – stała się dogodnym miejscem dla budowania baz przez rebeliantów Al-Ka’idy, która wówczas coraz mniej pewnie czuła się w takich krajach jak Irak, Afganistan czy Pakistan. Drugim państwem oprócz Somalii narażonym na działalność terrorystów stał się Jemen.
Wypowiedzenie wojny[edytuj]
8 lutego 2009 roku Hizbul Islam wypowiedziała wojnę rządowi Ahmeda oraz siłom pokojowym Unii Afrykańskiej (AMISOM)[5]. W dniu wypowiedzenia wojny doszło do gwałtownych starć w południowej części Mogadiszu[6]. Podczas walk ulicznych doszło do spotkania lidera Al-Shabaab Sheikha Mukhtara Robowa z prezydentem Ahmedem. Podczas negocjacji Ahmed ogłosił, iż są czynione przygotowania do wprowadzenia koranicznego prawa szariatu[7]. Następnie Robow zaprzeczył, jakoby miał rozmawiać z prezydentem i ogłosił, iż walki będą trwać aż do wprowadzenia prawa koranicznego[8].
10 lutego Szebabowie rozpoczęli natarcie w prowincji Bakool. Walki koncentrowały się wokół miasta Baydhabo, które rebelianci chcieli zdobyć, po tym jak zostało opanowane 26 stycznia 2009 po półrocznym oblężeniu przez siły Unii Trybunałów Islamskich[9]. W Galmudug Szebabowie walczyli o Masagaway oraz Warsheekh[10].
12 lutego Mukhtar Robow zdementował informacje mediów, które donosiły o zawarciu przez niego nieformalnego porozumienia z prezydentem. Dodał też, że nie ma zamiaru negocjować z rządem, a walki będą trwać nadal[11], po czym jeszcze raz publicznie wypowiedział wojnę nowemu rządowi[12].
22 lutego doszło do zamachów na bazę wojsk AMISOM w Mogadiszu. W podwójnym zamachu samobójczym zginęło 11 żołnierzy Burundi, a 15 osób zostało rannych[13].
24 lutego wybuchła dwudniowa bitwa w południowych dzielnicach Mogadiszu. Przy pomocy moździerzy rebelianci zaatakowali Pałac Prezydencki, położony na wzgórzu w dzielnicy Wardhigley. W walkach zginęło co najmniej 69 osób, w tym 48 cywilów. Wśród ofiar były także dzieci[14].
28 lutego Hizbul Islam złożył propozycję rozejmu rządowi[15]. Jednak 1 marca Sharif Ahmed odrzucił ofertę. Prezydent zgadzał się z wprowadzeniem szariatu, ale odmówił wyjścia wojsk z terenów kontrolowanych przez rebeliantów[16].
18 kwietnia parlament Somalii uchwalił wprowadzenie w całym kraju szariatu, czyli prawa muzułmańskiego[17].
6 maja Al-Shabaab ogłosiło, iż będzie kontynuować wojnę, nawet po wycofaniu się sił Unii Afrykańskiej[18].
25 maja rząd zarządził natychmiastową blokadę lotnisk oraz portów morskich, aby zapobiec przemytowi broni dla bojowników[19].
Ofensywa rebeliantów (2009)[edytuj]
7 maja wybuchły ciężkie walki w Mogadiszu o kontrolę nad miastem. Rebelianci z ugrupowania Al-Shabaab (Szebabowie) oraz Hizbul Islam prowadzili walki z wojskami rządowymi oraz siłami międzynarodowymi AMISOM. Ciężkie walki trwały od końca września do momentu zerwania sojuszu pomiędzy islamistycznymi frakcjami walczącymi z rządem. Walki w Mogadiszu pochłonęły życie ok. 100 rebeliantów i 100 żołnierzy rządowych oraz 29 żołnierzy AMISOM. Zginęło także prawie 1500 cywilów, a 223 tys. musiało uciekać z miasta[20].
Równolegle z walkami w stolicy rebelianci przystąpili do ofensywy na terenach centralnej Somalii. 11 maja Szebabowie wjechali na ciężarówkach Toyota-Pickup do miasta Bula-Barde w okręgu Hiraan. Miasto te było pierwszym, które wpadło w ręce rebeliantów w dzielnicy Hiraan[21].
W dniach 12-13 maja odbyła się bitwa o miejscowość Mahas, jednak bojówki rządowe Unii Trybunałów Islamskich utrzymały kontrolę nad miasteczkiem[22]. 15 maja rebelianci przeprowadzili drugi atak na Mahas. W walkach zginęły 4 osoby, a setki cywilów uciekło z miasta. W mieście odcięto łącza telekomunikacyjne[23]. Tymczasem wybuchła bitwa o Wabho w somalijskiej prowincji Galgudug. Kontrolę nad Wabho zachowały bojówki Al-Sunna Wal Jamaaca, jednak kosztowało to życie 5 milicjantów[24]. W wyniku licznych walk na przełomie 15-16 maja zginęło 68 osób. Rząd twierdzi, że w bitwach o Mahas i Wabho zginęło 48 Szebabów[25].
17 maja rebelianci islamscy zdobyli miasto Johwar. Zginęło 7 osób, w tym 4 cywilów i 3 prorządowych bojówkarzy. Szebabowie potrzebowali zaledwie 20 minut, by przepędzić bojówki rządowe z miasta[25]. Tego dnia w kolejnym dniu bitwy o Mahas zginęło 17 osób, a w walce w El Bur (w Galgudug) zabito 16 osób[26]. 18 maja Szebabowie przejęli kontrolę nad ważnym strategicznie miastem Mahaday, leżącym około 23 km na północ od wcześniej zdobytego Jowhar. Rebelianci wjeżdżając do miasta nie napotkali oporu ze strony bojówek rządowych[27]. Unia Trybunałów Islamskich w celu odbicia miasta szturmowała je 20 maja, ale bez skutku[28]. Dopiero kolejne ataki zakończyły się odbiciem miasta 26 maja[29].
19 maja do Somalii wjechało 18 wojskowych samochodów ciężarowych z wojskami etiopskimi, które rozmieszczono w okręgu Hiraan. Wojska te w latach 2006-2008 walczyły przeciwko Unii Trybunałów, teraz wspomagały rządowe bojówki Unii w utrzymaniu terytoriów w środkowej Somalii[30].
31 maja wojska etiopskie zajęły kontrolowaną dotychczas przez rebeliantów wioskę Kalaberyr koło Beledweyne. Wojska te stacjonowały wokół tej miejscowości od 20 maja[31]. 4 czerwca prorządowa armia odbiła objęła całkowitą kontrolę nad miastem Mahaday[32].
5 czerwca rozpoczęła się krwawa bitwa między prorządowymi bojówkami Al-Sunna Wal Jamaaca a rebeliantami z Al-Shabaab i Hizbul Islam o niewielkie miasto Wabho w somalijskiej prowincji Galgudug. Tam już 15 maja wrogie frakcje islamskie stoczyły bitwę, w której zwyciężyły siły rządowe, chociaż początkowo, gdy walki jeszcze trwały, zwycięstwo ogłosiły bojówki Al-Sunna Wal Jamaaca. Według Agencji Reutera oraz miejscowych organizacji humanitarnych w bitwie zginęło 123 osoby – cywile, rebelianci, bojownicy prorządowi[33]. Ostatecznie 7 czerwca rebelianci przejęli kontrolę nad Wabho[34]. Ze względu na dużą liczbę ofiar bitwa pod Wabho była jednym z najkrwawszych starć wojny domowej w Somalii trwającej od 1991 roku[35].
13 czerwca Etiopczycy zajęli miejscowość Balanbal w Galgudud, gdzie utworzyli bazę wojskową[36]. 18 czerwca w zamachu bombowym w Beledweyne zginął somalijski Minister Obrony Omar Hashi Aden. W zamachu tym łącznie zginęło 31 osób, a rannych zostało 45[37].
21 czerwca w Somalii wprowadzono stan wyjątkowy. Władze poprosiły kraje ościenne o natychmiastową pomoc militarną. "Zwracamy się do państw ościennych, takich jak Kenia, Dżibuti, Etiopia i Jemen, a także do społeczności międzynarodowej, o wysłanie do Somalii wojsk w ciągu 24 godzin" – prosił Szejk Aden Mohamed Madobe, przewodniczący tymczasowego parlamentu Somalii[38].
W wyniku dwumiesięcznych walk rebelianci zdobyli kontrolę nad terenami Hiraan, Shabellaha Dhexe, Mareeg oraz Galguduud.
22 czerwca Etiopczycy rozpoczęli operację militarną przeciwko rebeliantom w Kala-beyrka, leżącą w okręgu Hiraan[39]. 28 czerwca rozpoczęły się walki pod El-baraf, leżące pod Mahaday. Znajdujących się tam Szebabów zaatakowała Unia Trybunałów[40].
26 lipca po ciężkich walkach Unia Trybunałów Islamskich zdobyła całkowitą kontrolę nad miastem Beledweyne. Dotychczas Hizbul Islam kontrolował zachodnią część miasta. Po jej zdobyciu w całym mieście wprowadzono godzinę policyjną[41][42].
11 sierpnia Al-Shabaab wycofało się z regionu El Dher w dystrykcie Galgadud. El Deher przeszło pod kontrolę milicji Al-Sunna Wal Jamaaca. Wówczas w Galgadud jedynie region El Bur pozostawał w rękach Al-Shabaab[43]. 13 sierpnia wybuchły kolejne walki w El Dehr. Rzecznik Szebabów Szejk Ali "Dheere" Mohamud, ogłosił, że rebelianci odzyskali kontrolę nad regionem. W dwudniowej walce zginęło 30 osób[44]. 20 sierpnia w bitwie pod Bula Barde zginęły 33 osoby. Z kolei w starciach pod Bulahawa zabitych zostało 45 Szebabów[45].
14 września amerykańskie śmigłowce dokonały nalotu na pozycję rebeliantów pod miejscowością Barawee, leżącą nad Oceanem Indyjskim. W wyniku operacji prowadzonej pod kryptonimem "Celestial Balance" zginęły 4 osoby, w tym terrorysta Saleh Ali Saleh Nabhan[46].
17 września w podwójnym zamachu samobójczym w Mogadiszu zginęło 12 żołnierzy Burundi, pięciu Ugandy i czterech cywilów. 40 osób zostało rannych[47].
20 września Szebabowie zdobyli graniczące z Etiopią miasto Yeed. W wyniku starć z somalijskimi oddziałami rządowymi śmierć poniosło co najmniej 14 osób. Po tych walkach pojawiły się spekulacje, że etiopscy rebelianci z Narodowego Frontu Wyzwolenia Ogadenu (ONFL) pomagali Al-Shabaab w walce przeciwko somalijskiemu rządowi. Przedstawiciele Frontu odrzucili te oskarżenia i oświadczyli, iż nie mają żadnych powiązań z somalijskimi rebeliantami[48].
W wyniku walk, które toczyły się latem 2009, wojska etiopsko-somalijskie i bojówki wierne prezydentowi Ahmedowi odzyskały kontrole nad okręgami Mareeg, Galgudud oraz Shabellaha Dhexe. W ostatecznym rozrachunku w porównaniu z sytuacją w centralnej Somalii sprzed maja 2009 rebelianci objęli kontrolę o zachodnie krańce prowincji Hiraan i Shabellaha.
Wojna trzech stron (2009–2010)[edytuj]
Bratobójcze walki na południu Somalii[edytuj]
1 października wybuchły walki w Kismaju między Al-Shabaab, a Hizbul Islam. Relacje między frakcjami kontrolującymi południe kraju zaczęły się pogarszać we wrześniu 2009. Dwa ugrupowania kontrolujące Kismaju ustaliły, iż będą rotacyjne sprawować władzę nad miastem po sześć miesięcy. Al-Shabaab, kontrolujący większość miast południa Somalii, po upływie tego czasu odmówił jednak oddania władzy Hizbul Islam. W wyniku walk poległo 12 rebeliantów, a 70 zostało rannych[49]. Co najmniej 17 osób zginęło w trakcie serii bitew w nocy 5 października. Rzecznik somalijskiej frakcji rebeliantów Hizbul Islam powiedział, że "zaprosili" oni zagranicznych bojowników do walki z Al-Shabaab[50]. 7 października doszło do starć w pobliżu wioski w pobliżu Janay Abdalla. Pierwszy atak o 4. rano zmusił rebeliantów Al-Shabaab do odwrotu[50].
Wrogo nastawione do siebie frakcje zaczęły rywalizację o kontrolę nad miastami w południowej Somalii. 22 listopada Al-Shabaab ogłosił, iż w następstwie walk wypędzono bojowników Hizbul Islam z miasta Afmadow[51].
W wyniku ciężkich walk między rebeliantami 28 listopada na granicy z Kenią tysiące cywilów zmuszonych było do ucieczki do południowego sąsiada Somalii. Al-Shabaab wyparł bojowników Hizbul Islam z miasta Dobley[52].
3 grudnia doszło do zamachu bombowego w hotelu Shamboo w stolicy kraju. W ataku terrorystycznym zginęło 25 osób, w tym ministrowie edukacji Ahmed Abdulahi Waayeel, zdrowia Qamar Aden Ali, szkolnictwa wyższego Ibrahim Hassan Addow. 60 osób zostało rannych, w tym minister sportu Saleban Olad Roble[53].
Zmagania między rebeliantami i z rządem centralnym[edytuj]
Od stycznia 2010 walki toczyły się południu kraju – między Hizbul Islam i Szebabami (bitwa o Dobley) – oraz w centralnej Somalii (głównie wokół Beledweyne między frakcjami rebelianckimi, a strukturami milicji Al-Sunna Wal Jamaaca, lojalnymi prezydentowi Ahmedowi, które zakończyły się sukcesem rebeliantów). Rebelianci, tym razem osobno, także w stolicy przeprowadzali pojedyncze ataki na siły AMISOM oraz patrole wojsk rządowych.
2 lutego doszło do szturmu pałacu prezydenckiego. Atak odparto, a w wymianie ognia poległo 15 bojowników. 10 lutego miejsce miał kolejny atak moździerzowy na pałac prezydencki w wykonaniu Szebabów. W walkach zginęły 24 osoby, 40 zostało rannych, a tysiące cywilów uciekło ze stolicy[54]. 9 marca na targowisku w dzielnicy Bakaret w Mogadiszu został zastrzelony lider Hizbul Islam Bare Ali Bare. Świadkowie wydarzenia informowali, iż morderstwa dokonali dwaj mężczyźni, prawdopodobnie członkowie Al-Shabaab[55].
10 marca wybuchły ciężkie walki w Mogadiszu. Szebabowie walczyli tam z siłami rządowymi oraz AMISOM[56].
15 marca rząd podpisał umowę o współpracę militarną z ochotniczą milicją Sufi. Bojownicy suficcy przeciwstawiali się radykalnym organizacją walczącym z rządem w Mogadiszu. Wcześniej suficcy ochotnicy walczyli z radykałami w ramach milicji Al-Sunna Wal Jamaaca[57].
19 marca w wymianie ognia między rebeliantami w mieście Dobley zginął jeden z liderów Al-Shabaab, Ali Hasan[58]. Ugrupowanie to 25 marca przejęło kontrolę nad rozgłośniami radiowymi na terenach kontrolowanych przez nich. Wg rząd w Mogadiszu było to naruszenie wolności słowa i prawa mediów[59].
2 maja rebelianci z ugrupowania Hizbul Islam zajęli bez walki piracki port w Haradheere. Port opuściły setki piratów. Radykałowie od piratów domagali się udziałów z piractwa[60].
11 lipca Szebabowie zorganizowali zamach w stolicy Ugandy – Kampali w wyniku czego zginęły 74 osoby. Był to odwet za obecność wojsk ugandyjskich w misji AMISOM[61]. Po zamachach Unia Afrykańska zdecydowała się wzmocnić kontyngent AMISOM w Somalii o dodatkowych 4 tys. żołnierzy. W 2010 stacjonowała tam 6100 żołnierzy z Ugandy i Burundi. Nowi żołnierze mają pochodzić z Gwinei i Dżibuti[62].
Kampania w Mogadiszu (2010)[edytuj]
23 sierpnia Szebabowie ogłosili ostateczną wojnę przeciwko najeźdźcom, jak nazwano 6 tys. żołnierzy Unii Afrykańskiej, stacjonujących w Mogadiszu. W krwawych starciach, które wybuchły w stolicy, zginęło co najmniej 40 cywilów, a ponad 130 zostało rannych. Dzień później rebelianci zaatakowali hotel w Mogadiszu, zabijając 31 osób, w tym sześciu parlamentarzystów[63].
W czasie walk w stolicy do dymisji 21 września podał się premier Somalii Omar Abdirashid Ali Sharmarke. Swoją decyzję argumentował potrzebą zakończenia wewnętrznych sporów przyczyniających się do obniżenia zdolności obronnych i poziomu bezpieczeństwa. 25 września suficka milicja Al-Sunna Wal Jamaaca, która wspierała militarnie wojska rządowe ogłosiła, iż zaprzestaje walk zbrojnych z radykałami islamskimi w stolicy. Przyczyną tego była wspomniana dymisja premiera Somalii. Tym samym rząd somalijski nie wywiązał się z obietnic ws. podziału władzy, które zostały ustalane na mocy porozumienia z Addis Abeby. Członkowie milicji mieli mieć w rządzie pięciu ministrów. Suficcy milicjanci poinformowali, że nie zamierzają oddać kontrolowanych przed siebie terenów w centralnej Somalii rebeliantom i tam jeśli nastanie potrzeba będą walczyć[64]. Nowym premierem został Mohamed Abdullahi Mohamed, który objął stanowisko 31 października.
W październiku 2010, kiedy podczas bitwy w stolicy przewagę zdobyły siły AMISOM, rebelianci z Al-Shabaab zamknęli kontrolowaną granicę z Kenią[65]. Mimo to 20 tys. cywilów uciekło do Kenii przed toczącymi się w pobliżu granicy walkami. 29 października Szebabowie zdobyli kontrolę nad miastem Bulo Hawo[66].
Ponowne zjednoczenie rebeliantów[edytuj]
23 grudnia 2010 Szebabowie przejęli kontrolę nad głównym miastem pirackim Harardhere, które Hizbul Islam zajęli 2 maja 2010. Po tym wydarzeniu, wieczorem 23 grudnia rebelianci z Hizbul Islam zdecydowali się na fuzję z ekstremistami z Al-Shabaab, wspieranych przez Al-Kaidę. Po połączeniu się z Al-Shabaab, rebelianci walczy;i w imieniu Islamskiego Emiratu Somalii. Wznowienie sojuszu na celu miało obalenie prezydenta Ahmeda i ustanowienie islamskiego kalifatu w Somalii. Tym samym zakończył się rozłam wśród somalijskich fundamentalistów islamskich[67].
14 lutego 2011 w Mogadiszu rozpoczęły się protesty cywilów zainspirowane rewolucjami w Tunezji i Egipcie oraz protestami antyrządowymi w innych krajach arabskich, przeciwko fatalnej sytuacji bytowej i ciągnącej się nieustannie wojnie domowej.
Ofensywa AMISOM w Mogadiszu (2011)[edytuj]
Po zakończeniu protestów w Mogadiszu rozpoczęła się ofensywa międzynarodowych sił AMISOM w której zginęło kilkaset osób. W walkach z 19 lutego zginęło ponad 20 osób[68]. 20 lutego w ciężkich walkach AMISOM zniszczyły umocnienia rebeliantów, zabijając przy tym sześciu dowódców Al-Shabaab. Zginęło także dwóch żołnierzy[69].
21 lutego miał miejsce zamach terrorystyczny. W wyniku wybuchu samochodu-pułapki zginęło co najmniej 20 osób[70].
Ciężkie walki trwały nadal. 23 lutego siły sprzymierzone o liczbie 2 tys. żołnierzy, lojalne prezydentowi Ahmedowi i żołnierze misji AMISOM zdobyły w dzielnicy Hodon budynek Ministerstwa Sprawiedliwości, fabrykę mleka oraz drogę prowadzącą do dzielnicy przemysłowej. Straty walk były bardzo duże – poległo 86 somalijskich żołnierzy, 8 żołnierzy AMISOM, 70 rebeliantów Al-Shabaab oraz 45 cywilów, czyli ponad 200 osób. Były to najbardziej mordercze walki w historii Mogadiszu, pomijając interwencje ONZ z 1993[71][72][73][74].
25 lutego zginęło co najmniej 10 osób. Koalicja zdobyła kolejne obiekty i sektory miasta i zatrzymała się 500 metrów od rynku Bakaara[75].
Wg raportu z 5 marca w walkach zginęło łącznie 82 żołnierzy AMISOM, w tym co najmniej 43 żołnierzy Burundi i 10 z Ugandy. To największe straty burundyjskich żołnierzy od czas wojny domowej w Burundi[76][77]. 12 marca władze Burundi zarządziły wysłanie dodatkowych 1000 żołnierzy. Ich kontyngent po tym wynosił 4400 żołnierzy[78].
5 marca w Mogadiszu wybuchły dwa samochody-pułapki. Wg rebeliantów w ataku zginęło 70 somalijskich żołnierzy, a 160 zostało rannych. Władze somalijskie uznały te liczby za zawyżone[79]. 8 marca 10 cywili poległo w starciach[80]. 9 marca pięciu rządowych żołnierzy zginęło, a czterech odniosło rany, po wybuchu bomby w bazie wojskowej Kuliyada w Mogadiszu[81]. 10 marca 51 cywili zginęło w ulicznych walkach w Mogadiszu. 90 osób odniosło rany. Ciężkie walki trwały w dzielnicach Bondhere, Dayniile, Shibis Hawlwadig i Hodan[82]. 17 marca 13 osób zginęło w walkach. Wśród zabitych jest sześciu żołnierzy AMISOM oraz siedmiu cywili[83].
24 rebeliantów zginęło, a 27 zostało rannych po ostrzale artyleryjskim w wykonaniu AMISOM, co miało miejsce 20 marca[84]. 23 marca 61 osób zginęło w tym 11 żołnierzy rządowych w intensywnych starciach[85]. 25 marca zabito 12 cywili[86]. Zaciekłe walki uliczne kontynuowano 28 marca, kiedy to poległy 152 osoby: 58 żołnierzy rządowych, 51 rebeliantów i 43 cywili[87].
1 kwietnia zginęło 21 Szebabów i 17 żołnierzy somalijskich[88]. 8 kwietnia 45 rebeliantów, 9 cywili i 6 wojskowych AMISOM poległo w walkach w stolicy[89].
12 maja wojska somalijskie wspomagane przez AMISOM i siły sufickie rozpoczęły ofensywę w Mogadiszu na rynku Bakara. Już dwa dni później siły sojusznicze odniosły ważny sukces. Zabito Abdifataha Mahameda, dowódcę rebeliantów w Mogadiszu oraz oficera wywiadu Abdiwahaba Sheik Dole[90]. 25 maja rebelianci otwarli w stolicy drugi front, by odciążyć broniących się Szebabów na rynku. 300 islamistów atakowało wrogów w bazach Bonder, Shingani i Scibis. W atakach zginęło sześciu radykałów. Z powodu intensywnych walk ewakuowano kupców z bazaru Bakaara[91]. 8 czerwca na ulicach Mogadiszu zginął Fazul Abdullah Mohammed, dowódca Al-Kaidy w Afryce Wschodniej[92]. Ofensywę w Mogadiszu przerwała katastrofalna susza, podczas której dochodziło do sporadycznych ataków.
Walki na prowincji (2011)[edytuj]
Walki w 2011 zarówno na prowincji jak i w stolicy charakteryzowały się niespotykaną dotąd brutalizacją i były najbardziej krwawe w historii somalijskiego konfliktu.
5 marca siły rządowe wspierane przez wojska etiopskie i AMISOM zdobyły kontrolę nad Bulo Hawe, którym przez pół roku administrowali Szebabowie[93]. 10 marca 20 bojowników zginęło w walkach w wioskach Ceel-lahelay oraz God-durwa w Galgadud. Rannych zostało także 28 cywili[94]. 7 marca siły rządowe odbiły miasto Luuq i Elwak w regionie Gedo nie napotykając większego oporu. Wobec tego ruch Raskamboni wystąpił przeciwko radykalnym rebeliantom[95]. 12 marca 44 osoby poległy w bitwie w mieście Diif przy granicy z Kenią[96]. 13 marca 23 osoby, przeważnie rebelianci zginęli w bitwie z siłami rządowymi w Beledweyne[97].
14 marca 62 żołnierzy somalijskich zginęło, a 33 zostało rannych podczas bitwy o miasto w regionie Gedo. Nieznane są straty po stronie rebeliantów[98]. 18 marca kontynuowano walki w regionie Luuq. Tym razem w mieście Luuq poległo 29 sufickich milicjantów, a 50 zostało rannych[99].
20 marca 42 osoby poległy w walkach między siłami rządowymi, a rebeliantami w podczas bitwy o miasto Dobley[100]. 3 kwietnia zginęło 178 osób w bitwach o Dobley i Liboi. Wśród zabitych jest 77 żołnierzy rządowych, 57 cywili, 44 Szebabów. Ostatecznie siły lojalne władzy centralnej odbiły miasta. Były to najbardziej mordercze walki na somalijskiej prowincji w historii tego konfliktu[101]. 9 kwietnia 15 somalijskich żołnierzy oraz 13 cywili i nieznana liczba rebeliantów poległo w zajadłych walkach o Beledweyne[102].
27 kwietnia wybuchły walki między Szebabami, a milicją Al-Sunna Wal Jamaaca wspieraną przez siły rządowe w dystrykcie Gedo. Rebelianci tracili kolejne miasta i wioski. Szczególnie ciężkie walki trwały w stolicy regionu – Garbaharey, gdzie ginęły setki ludzi. Garbaharey został odbity przez sprzymierzonych 30 kwietnia. Od początku maja rebelianci atakowali utracone miasto[103].
11 maja Szebabowie odbili z rąk administracji Puntlandu dystrykt Galgala. W walkach zginęło 14 osób. Walki między Szebabami, a sufitami toczyły się w Galgudud, a pod Dobley z Szebabami walczyły grupy Ras Kamboni[104].
19 czerwca, po rezygnacji z urzędu premiera Mohameda Abdullahiego Mohameda w wyniku podpisanego 10 dni wcześniej porozumienia w Kampali, Abdiweli Mohamed Ali przejął obowiązki premiera do czasu powołania przez prezydenta nowego szefa rządu. Porozumienie przewidywało przedłużenie mandatu somalijskich władz o rok, do sierpnia 2012, a także powołanie nowego gabinetu w ciągu 30 dni. Mohamed Ali na premiera przez parlament został zatwierdzony 28 czerwca[105][106].
Katastrofalna susza i klęska głodu (2011)[edytuj]
Latem 2011 Somalię nawiedziła najgorsza od 60 lat susza, która dotknęła przeszło 10 mln osób, z czego 2,5 mln potrzebowało natychmiastowej pomocy humanitarnej. Szczególnie dramatyczna sytuacja dotyczyła cywili przebywających w obozach dla uchodźców, gdzie brakowało wody oraz pożywienia. Cywile ci z powodu głodu uciekali z nich do pogrążonej w walkach stolicy co tylko potęgowało kryzys. Ponadto rządy islamistów na południu kraju uniemożliwiało doprowadzenie pomocy humanitarnej do stolicy i centralnej Somalii[107]. Początkowo Szebabowie twierdzili, że w Somalii panuje zwyczajna susza i nie ma głodu, a wszelką pomoc z zewnątrz trwonili. Jednak po pewnym czasie anulowali zakaz operowania organizacjom humanitarnym na terenie kraju[108].
W dwóch prowincjach na południu tego kraju, kontrolowanych przez islamskie bojówki, ONZ ogłosiła oficjalnie klęskę głodu. Do stolicy Somalii w poszukiwaniu żywności przybyło 85 tys. ludzi z regionów dotkniętych suszą. Tymczasem premier Somalii Abdiweli Mohamed Ali oskarżył 28 lipca ONZ o opóźnianie pomocy dla głodujących w państwach Rogu Afryki, w momencie kiedy na ulicach z głodu ginęły setki osób. Organizacja odparła, zarzut, gdyż zbierane były na ten cel pieniądze[109].
6 sierpnia 2011 kontrolujący większą część Mogadiszu Szebabowie, wycofali się na południe do swoich baz w mieście Baydhabo. Rebelianci powiedzieli, że zmienili taktykę, więc dlatego cofnęli się z stolicy, jednak w rzeczywistości ich też dotknęła tragiczna susza i co za tym idzie głód[110]. 9 sierpnia 2011 somalijski rząd wykorzystując klęskę żywiołową, zaoferował amnestię dla bojowników Al-Shabaab, którzy porzucą broń, wyrzekną się przemocy i zaaprobują rząd w Mogadiszu[111].
Klęska głodu w Somalii według organizacji pomocowych spowodowała śmierć aż 260 tys. ludzi z czego połowę stanowiły dzieci poniżej piątego roku życia[112].
Aktywność Al-Shabaab pod koniec 2011[edytuj]
W nocy z 2 na 3 września bojówki islamistyczne dokonały rajdu na Puntland. Doszło do krwawych potyczek w których życie straciło 60 osób, w tym 40 rebeliantów i 6 żołnierzy separatystycznego Puntlandu, a 18 zostało pojmanych. Atak został ostatecznie odparty. Z kolei 7 września do walk doszło na południu Somalii przy granicy z Kenią. Rebelianci pojmali znajdujących się na granicy dwóch żołnierzy kenijskich[113][114].
10 września rebelianci zaatakowali miasto Elwaq na południu kraju. W walkach zginęło 12 rebeliantów i żołnierzy[115]. Dzień później armia somalijska przeprowadziła kontratak i pokonała rebeliantów, zabijając przy tym 30 bojowników[116].
W myśl nowej taktyki rebeliantów, mieli przeprowadzać zamachy bombowe. Taki zuchwały akt terroru miał miejsce 4 października, kiedy w Mogadiszu przy budynkach rządowych czterech ministerstw eksplodował samochód-pułapka. Aż 139 osób poniosło śmierć, a 93 zostały ranne. Był to najbardziej krwawy zamach terrorystyczny w somalijskiej stolicy od czasu rozpoczęcia wojny domowej[117][118][119].
W dniach 20-21 października dokonali szturmu na stołeczną dzielnicę Daynile, zabijając 10 żołnierzy AMISOM[120].
Interwencja wojsk kenijskich (2011)[edytuj]
16 października 2011 granicę z Somalią przekroczyły transportery z kenijskimi żołnierzami. Liczyły one dwa bataliony po 800 żołnierzy każdy. Bezpośrednią przyczyną interwencji pod kryptonimem Linda Nchi było porwanie 13 października przez Al-Shabaab na terytorium Kenii dwóch hiszpańskich działaczek humanitarnych organizacji Lekarze Bez Granic. Już wcześniej somalijscy rebelianci porywali w Kenii obcokrajowców. 11 września na archipelagu Lamu w ręce porywaczy trafiła 56-letnia Brytyjka, a 1 października w tym samym regionie uprowadzona została 66-letnia Francuzka. Po rozpoczęciu interwencji nad terenem przygranicznym krążyły samoloty i śmigłowce, które zbombardowały dwie bazy rebeliantów. Rebelianci ogłosili, że Kenia pogwałciła prawa terytorialne Somalii i wezwali Somalijczyków do obrony kraju[121][122].
17 października wojsko somalijskie przy wsparciu kenijskim z powietrza odbiło miasto Qoqani ok. 100 km od granicy z Kenią[123]. Podczas misji z powodów technicznych spadł na ziemię helikopter Harbin Z-9. Zginęło pięciu żołnierzy kenijskich[124]. 18 października do Mogadiszu przybyli kenijscy ministrowie. Eksplodował tam wówczas samochód-pułapka. Zginęły cztery osoby, 15 odniosło obrażenia[125].
24 października Szebabowie zorganizowali dwa zamachy w kenijskiej stolicy – Nairobi. W miejscowej dyskotece odpalono granat F-1. Wieczorem na przystanku autobusowym wybuchła bomba – zginęła jedna osoba, osiem odniosło rany. Tymczasem wojsko somalijsko-kenijskie zmierzało ku miastu Afmadow, z głównym celem przejęcia miasta Kismaju – bastionu rebeliantów. Miasto to zostało zbombardowane z powietrza[126].
Kenijskie dowództwo za pomocą Twittera ogłosiło 1 listopada plany ataku na 9 somalijskich miast – Baydhabo, Baadheere, Dinsur, Afgoye, Bwale, Barawe, Jilib, Kismaju i Afmadow. Wszystkie te miasta były kontrolowane przez Szebabów[127]. Na początku listopada władze Dżibuti oraz Sierra Leone zadeklarowały wysłać po 850 żołnierzy, którzy zasilą kontyngent AMISOM w Mogadiszu. Dołączenie do kontyngentu AMISOM rozważała Etiopia, jednak później zdecydowała się na powtórną interwencję w Somalii. Dotychczas stacjonowało tam 9 tys. żołnierzy z Ugandy oraz Burundi[128].
19 listopada 2011 na trójstyku Somalii, Kenii i Etiopii w Manderze granicę przekroczyło 28 ciężarówek i pojazdów opancerzonych z etiopskimi żołnierzami. Etiopczycy wjechali także w głąb Somalii oprócz regionu Gedo w Galgududzie i Hiraan. Tego samego dnia policja kenijska aresztowała 60 podejrzanych o współpracę z Al-Shabaab osób[129].
W listopadzie i grudniu 2011, kenijskie siły powietrzne wielokrotnie bombardowały pozycje Szebabów w południowej Somalii, zadając im duże straty. Największą akcją Kenijczyków był nalot z 24 grudnia 2011 na miasto Badhadhe i Kolbio w północnej Kenii, kiedy to zginęło nawet 200 Szebabów[130].
Transformacja polityczna w Somalii (2012)[edytuj]
19 lutego 2012, w Garoowe na obszarze Puntlandu, prezydent Sharif Ahmed w podpisał razem prezydentem tego terytorium Abdirahmanem Mohamudem Farole, przywódcą Galmudugu Mohamedem Ahmedem Alinem oraz liderem organizacji zbrojnej Al-Sunna Wal Jamaaca porozumienie polityczne w sprawie wyboru nowych władz po zakończeniu 20 sierpnia 2012 mandatu przejściowej administracji. W porozumieniu nie uczestniczyli jednakże przedstawiciele dwóch innych największych sił politycznych, Somalilandu oraz Al-Shabaab. Porozumienie przewidywało powołanie do 20 sierpnia 2012 w miejsce Tymczasowego Parlamentu Federalnego nowego mniejszego o połowę Federalnego Parlamentu Somalii, złożonego z dwóch izb: 225-ososbowej izby niższej i 54-osobowej izby wyższej. Nowy parlament dokonać miał wyboru nowego prezydenta, który z kolei uprawniony był do mianowania szefa rządu. Równocześnie, wyłonione w podobne sposób co parlament, Narodowe Zgromadzenie Konstytucyjne miało przyjąć nową konstytucję kraju[131].
W lutym 2012 prezydent uczestniczył również w międzynarodowej konferencji w Londynie poświęconej sprawom Somalii, na której 55 państw przyjęło wspólny plan, w którym zobowiązało się do zwiększenia wysiłków na rzecz walki z terroryzmem w Somalii i wspierania w tym zakresie Unii Afrykańskiej, wzmożonej walki z piractwem, a także poparło porozumienie z Garoowe i plan powołania nowych, stałych władz w Somalii do sierpnia 2012[132]. Z kolei 28 czerwca 2012 prezydent spotkał się z w Dubaju z prezydentem Somalilandu Ahmedem Mohamoudem Silanyo. Było to pierwsze spotkanie przywódców dwóch krajów od czasu ogłoszenia przez Somaliland niepodległości w 1991. Prezydenci podpisali wówczas porozumienie o współpracy (tzw. Karta Dubajska), zakładające wzmocnienie wzajemnych stosunków oraz podjęcie wysiłków na rzecz osiągnięcia porozumienia w kwestiach spornych i dążenia do stabilizacji w regionie[133][134].
23 czerwca 2012 przedstawiciele najwyższych władz Somalii, a wśród nich prezydent, premier i przewodniczący parlamentu, przyjęli projekt nowej konstytucji. 1 sierpnia 2012 tego samego dokonało Narodowe Zgromadzenie Konstytucyjne, wybrane przez starszyznę, która dokonała również wyboru deputowanych do nowego parlamentu[135][136]. 20 sierpnia 2012, zgodnie z harmonogramem porozumienia prezydent Sharif Ahmed ustąpił ze stanowiska. Tego samego dnia zaprzysiężony został nowy Federalny Parlament Somalii, a obowiązki szefa rządu przejął jego tymczasowy przewodniczący Muse Hassan Abdulle[137], który 28 sierpnia 2012 przekazał je nowemu przewodniczącemu Mohamedowi Osmanowi Jawariemu. Sharif Ahmed został jednym z kandydatów na urząd prezydenta, którego wybór należał do prerogatyw parlamentu[138].
10 września 2012 odbyły się wybory prezydenckie. Do drugiej tury głosowania przeszedł Sheikh Sharif Ahmed, Hassan Sheikh Mohamud, premier Abdiwelim Mohamedem Alim oraz Abdulkadirem Osoble. W drugiej turze głosowania, po wycofaniu się z niej dwóch ostatnich kandydatów, wygrał Hassan Sheikh Mohamud, który 16 września 2012 został zaprzysiężony na nowego prezydenta Somalii[139][140].
Wobec klęsk Szebabów, 24 września 2012 Mohamed Moallin ogłosił wydzielenie się ugrupowania Hizbul Islam z Al-Shabaab. Decyzję motywował zmianami na somalijskiej scenie politycznej. Dodał, że ugrupowanie nie zgadzało się z filozofią polityczną, a bojownicy zostali zdominowani przez swojego sojusznika. Lider Hizbul Islam, Szejk Hassan Dahir Awejs, krytykował islamistów z Al-Shabaab za zabijanie cywilów i powiązania z Al-Kaidą. Ponadto padła deklaracja otwarcia na rozmowy z wszelkimi podmiotami politycznymi w celu osiągnięcia dobra wspólnego[141].
17 stycznia 2013 Stany Zjednoczone uznały rząd Somalii jako reprezentatywne władze kraju. To pierwszy tego typu krok po 1991. Uznanie ogłosiła sekretarz stanu USA Hillary Clinton podczas spotkania z prezydentem Hassanem Sheikhiem Mahamudem. Clinton powiedziała, że "pierwszy raz od ponad 20 lat" Somalia posiada "reprezentatywny rząd" oraz instytucje polityczne. Dodała, że przemiany w Somalii otworzyły nowy etap w stosunkach amerykańsko-somalijskich[142].
Kampanie wojsk zagranicznych (2012–2013)[edytuj]
Na początku lutego 2012 lider Al-Ka’idy Ajman az-Zawahiri otwarcie przyznał, iż Al-Shabaab weszło w ścisły sojusz z światowym ugrupowaniem terrorystycznym. Od 2009 somalijscy radykałowie byli oskarżani o współpracę z Al-Kadią, jednak po tym oświadczeniu uznano ją oficjalnie za siatkę Al-Kaidy w Somalii[143].
22 lutego 2012 siły somalijskie i wspierający je żołnierze etiopscy przejęli kontrolę nad miastem Baydhabo. Do miasta wjechało 50 pojazdów opancerzonych i 20 czołgów. Miasto to było kontrolowane od 2008 przez rebeliantów, a w latach 2008-2009 oblegane przez Etiopczyków[4]. 26 marca 2012 siły wojskowe Etiopii, wspierane przez somalijskie bojówki, odbiły z rąk Al-Shabaab jedną z głównych baz organizacji, El Bur, położone około 350 km na północ od Mogadiszu[144].
W marcu 2012 kenijski pułkownik Cyrus Oguna orzekł, iż operacja Linda Nchi dobiegała końca. Od rozpoczęcia interwencji armia kenijska spacyfikowała południe Somalii i przejęła kontrolę nad 20 miastami[145]. 31 maja 2012 wojska zagraniczne wraz z somalijskim zajęło miasto Afmadow na południu kraju[146]. 2 czerwca 2012 wojska kenijskie weszły w skład sił AMISOM na mocy porozumienia Unii Afrykańskiej z kenijskim Ministerstwem Obrony. Tym samym zakończyła się operacja Linda Nchi[147].
27 sierpnia 2012 siły aliancie zajęły port Marka. Islamiści bez podjęcia walki ewakuowali się do Kismaju, która była ostatnią główną twierdzą rebeliantów[148]. Na początku września 2012 wojsko kenijskie oraz somalijskie przystąpiło do oblężenia Kismaju. Od południa nadciągały wojska kenijskie, od zachodu etiopskie, z kolei od północy ugandyjsko-burundyjskie. Kenijczycy stanęli u bram miasta i czekali na nadciągnięcie taborów[149]. Tymczasem islamiści, przewidujący porażkę w konfrontacji z aliantami, pakowali i przerzucali broń w góry Galagi w Putlandzie. Al-Shabaab namawiało cywilów do obrony miasta, z kolei władze centralne nawoływały do ucieczki z Kismaju[150].
W czasie oblężenia miasto było bombardowane z powietrza oraz morza. Najważniejszymi celami było lotnisko oraz magazyny broni używane przez rebeliantów. W czasie trwania operacji śmierć poniosło wielu cywilów o co oskarżono armię kenijską. Po długotrwałym ostrzale miasta, w czasie którego miasto opuściło łącznie 12 tys. cywilów, w nocy z 27 na 28 września 2012 doszło do ataku lądowego i desantu morskiego. Armia kenijska i somalijska zaatakowała miasto od północy oraz strony portu i plaży miejskiej. Rebelianci przeciwko kolumnie wojsk sprzymierzonych używali improwizowanych ładunków wybuchowych (IED) oraz granatników przeciwpancernych (RPG)[151]. Islamiści z miasta zostali wyparci 29 września 2012 i tym samym po czterech latach zakończyły się tam rządy radykałów. Po zdobyciu miasta siły zbrojne plądrowały budynki administracji w mieście[152].
9 grudnia 2012 wojsko somalijskie wspierane przez siły AMISOM odbiły z rąk islamistów miasto Johwar, będące pod kontrolą radykałów od 17 maja 2009[153].
W nocy z 11 na 12 stycznia 2013 w Bulo Marer doszło do operacji francuskich komandosów tajnych służb (DGSE), mających na celu uwolnienie francuskiego zakładnika Dennisa Allexa, agenta DGSE, porwanego przez Szebabów 14 lipca 2009. O godz. 2. czasu lokalnego nad miasto nadleciała znaczna ilość śmigłowców francuskich[154] oraz amerykańskie śmigłowce USAF, które wylądowały opodal posterunku i zabudowań zajmowanych przez Al-Shabaab. Do walki na lądzie z rebeliantami przystąpili francuscy komandosi, wspierani przez lotnictwo. Intensywne walki trwały kilka godzin, lecz komandosi wycofali się nad ranem. W walkach zginął jeden francuski komandos, drugi był zaginiony. Według rebeliantów, którzy stracili 17 ludzi, drugi komandos zmarł z powodu obrażeń. Akcja zakończyła się porażką, gdyż według władz francuskich bojownicy zastrzelili zakładnika. Ci zaś poformowali, iż Allex żyje[155]. Jednak w odwecie za nieudany rajd na kryjówkę rebeliantów, przeprowadzono jego egzekucję 16 stycznia 2013 o godz. 17:30[156].
27 lutego 2013 siły somalijskie i AMISOM odbiły strategiczne miasto Buur Hakaba w regionie Bay, łączące Mogadiszu i Baydhabo oraz dalej etiopską granicę[157]. 21 marca 2013 wojska etiopskie wycofały się z miasta Hudur w regionie Bakool, dzięki czemu weszli do niego rebelianci czekający w okopach pod miastem. Jednak trzy dni później miasto zostało odpite przez wojsko narodowe[158].
Przypisy
- ↑ Somalia:Report on Al-Shabaab military force (ang.). sunatimes.com.
- ↑ Somalia: Ideologial Differences Split Somalia's Al-Shabaab (ang.). allafrica.com.
- ↑ EU to provide 100 troops for training Somali force (ang.). Reuters.
- ↑ 4,0 4,1 Somalia al-Shabab militant base of Baidoa captured. BBC World News, 12 lutego 2012. [dostęp 12 września 2012].
- ↑ Hizbul Islam deklaruje wojnę rządowi Sharifa Ahmeda (ang.). [dostęp 2009-04-20].
- ↑ Heavy fighting erupts in southern Mogadishu (ang.). presstv.ir. [dostęp 2009-02-08].
- ↑ Somalia: President Ready to Practice Sharia Law (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-02-08].
- ↑ The Most Dangerous Place in the World (ang.). foreignpolicy.com. [dostęp 2009-02-16].
- ↑ Somalia: Tensions in Southwest Between Govt Forces, Al Shabaab (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-02-10].
- ↑ Somalia: Five Killed in Fighting Between Clan and Islamist Militias (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-02-11].
- ↑ Al-Shabaab reiterates opposition to new Somali leader (ang.). hiiraan.com. [dostęp 2009-02-12].
- ↑ Al-Shabaab reiterates opposition to new Somali leader (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-02-12].
- ↑ Deaths in Mogadishu AU camp attack (ang.). english.aljazeera.net. [dostęp 2009-02-22].
- ↑ Maciej Konarski: Gwałtowne walki w Somalii (pol.). 25.02.2009. [dostęp 2009-04-20].
- ↑ Somalia in truce with rebel group (ang.). english.aljazeera.net. [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Somali rebels reject ceasefire (ang.). english.aljazeera.net. [dostęp 2009-03-01].
- ↑ Parlament Somalii wprowadził szariat w całym kraju (pol.). gazeta.pl. [dostęp 2009-04-18].
- ↑ Somalia: Al Shabaab to 'Continue War' Even If African Union Withdraws (ang.). allaafrica.com. [dostęp 2009-05-06].
- ↑ Somalia blocks air, sea ports to curb rebels (ang.). presstv.com. [dostęp 2009-05-26].
- ↑ Displacement Update – Growing Insecurity Cuts Off Aid Access (ang.). allafrrica. [dostęp 2009-07-21].
- ↑ Somalia: Al-Shabab forces took control of Bula-Barde district (ang.). somaliweyn.org. [dostęp 2009-05-11].
- ↑ Somalia: Calm Returns to Central Town After Fighting That Killed Seven People (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-13].
- ↑ Somalia: Fighting Kills Four in Central Region (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-15].
- ↑ Somalia: Calm Returns to Central Town (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-16].
- ↑ 25,0 25,1 Militants take key Somali town, warlord defects (ang.). Reuters. [dostęp 2009-05-17].
- ↑ Somalia: Fighting Among Islamists Spreads, Al Shabaab Take Jowhar (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-17].
- ↑ Somalia: Islamists Capture Another Strategic Town (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-18].
- ↑ Somalia: Four Killed in Fighting Between Islamistsl Region – Report (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-21].
- ↑ 7 killed in violence, Awejs crowned Hizbul Islam chief (ang.). Garowe Online, 2009-05-26. [dostęp 2012-07-03].
- ↑ Somalia: Ethiopian Troops Enter Central Region – Report (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-19].
- ↑ Somalia: Somalia: Ethiopian Troops Make Search Operations in Hiraan Region (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-05-31].
- ↑ Somalia: Pro Government Islamists Capture Mahaday Town (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-06-04].
- ↑ Somali battle kills 123, rebels deny leader Awejs dead (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-06-06].
- ↑ Somalia: 50 Killed in Central Somalia Clashes, Awejs 'Wounded' (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-06-07].
- ↑ Somalia: Ahlu Sunna Wajama'a Claims They Have Injured Sheik Awejs (ang.). allAfrica, 2009-06-07. [dostęp 2009-06-09].
- ↑ Somalia: Ethiopian Troops Reach in Balanbal Town in Central Somalia (ang.). allafrica.com. [dostęp 2009-06-13].
- ↑ Somalia: Suicide bomber kills Somali security minister (ang.). Reuters. [dostęp 2009-06-18].
- ↑ SStan wyjątkowy w Somalii (pol.). Reuters. [dostęp 2009-06-21].
- ↑ Somalia: Ethiopian Troops Start Searching Activities in Central Region (ang.). Reuters. [dostęp 2009-06-22].
- ↑ Somalia: Fresh Fighting Starts in Mahaday Town (ang.). allafrica. [dostęp 2009-06-28].
- ↑ Somalia: Govt Forces Capture Town From Militia (ang.). allafrica. [dostęp 2009-07-26].
- ↑ Somalia: Government Soldiers Impose Night Curfew in Beledweyn Town (ang.). allafrica. [dostęp 2009-07-28].
- ↑ Somalia: Ahlu Sunnah Take District in Central Somalia, Shabaab Withdraw (ang.). allafrica. [dostęp 2009-08-11].
- ↑ Somalia: 30 Killed in Central Somalia Clashes Among Islamists (ang.). allafrica. [dostęp 2009-08-14].
- ↑ Fighting kills 22 in Somali capital Mogadishu (ang.). Reuters. [dostęp 2009-08-21].
- ↑ Senior al Qaeda leader killed in Somalia (ang.). longwarjournal.org. [dostęp 2009-09-01].
- ↑ 21 Killed in Suicide Bomb Attacks on AU Forces in Mogadishu (ang.). voanews.com. [dostęp 2009-09-18].
- ↑ Etiopscy rebelianci zaprzeczają związkom z islamistami z Somalii (pol.). psz.pl. [dostęp 2009-09-22].
- ↑ Somali factions battle in Kismayo (ang.). aljazeera. [dostęp 2009-10-01].
- ↑ 50,0 50,1 Somalia: 17 killed in renewed clashes near Kismayo (ang.). garoweonline. [dostęp 2009-10-03].
- ↑ Islamists seize southern Somali town, 12 killed (ang.). Reuters. [dostęp 2009-11-22].
- ↑ Hardline rebels take Somali border town near Kenya (ang.). Reuters. [dostęp 2009-11-28].
- ↑ 4th minister dies of wounds (ang.). straitstimes.com. [dostęp 2009-12-06].
- ↑ Somali clashes kill 24, thousands flee capital (ang.). Reuters. [dostęp 2010-02-10].
- ↑ Gunmen kill senior Somali rebel leader – witnesses (ang.). Reuters. [dostęp 2010-03-09].
- ↑ At least 10 killed in Somali capital violence (ang.). Reuters. [dostęp 2010-03-10].
- ↑ Somali Sufi militia joins government to fight rebels (ang.). Reuters. [dostęp 2010-03-15].
- ↑ Somali al Shabaab rebel commander shot dead (ang.). Reuters. [dostęp 2010-03-20].
- ↑ Somalia insurgents take over radio stations (ang.). Reuters. [dostęp 2010-03-25].
- ↑ Somali insurgents seize pirate haven. Reuters. [dostęp 5 lipca 2010].
- ↑ 'Somali link' as 74 World Cup fans die in Uganda blasts. BBC News, 12 lipca 2010. [dostęp 15 lipca 2010].
- ↑ African Union adds 4,000 troops to Somalia peace force. Reuters, 28 lipca 2010. [dostęp 28 lipca 2010].
- ↑ Zamachowcy zabili 6 posłów. tvn24.pl, 24 sierpnia 2010. [dostęp 24 sierpnia 2010].
- ↑ Somali group quits government. Al Jazeera.
- ↑ AU peacekeepers gaining ground in Somali capital. Reuters.
- ↑ SOMALIA: Border town emptied by fighting. Reuters.
- ↑ Somalia's Islamist militia join forces. nation.co.ke.
- ↑ More 20 toll (ang.). itallafrica, 19 lutego 2011.
- ↑ AMISOM Smashes Extremist's Urban Trench System (ang.). garoweonline.com.
- ↑ Suicide car bomb killed 20 people in Mogadishu (ang.). garoweonline.com.
- ↑ Somali anti-insurgent push leaves 50 dead. AFP.
- ↑ New clashes kill 130 in Mogadishu. presstv.ir.
- ↑ 36 people slain in Somalia conflict. presstv.ir.
- ↑ Dozens killed in Mogadishu clashes. presstv.ir.
- ↑ AMISOM captures al-Shabaab bases. newvision.co.ug.
- ↑ Somalia's al-Shabab 'holds 18 Burundian bodies'. BBC News.
- ↑ Somali clashes leave 82 AU troops dead. presstv.ir.
- ↑ Burundi sends 1,000 extra AU troops to Somalia. Reuters.
- ↑ 70 die in Mogadishu car bombing: report. presstv.ir.
- ↑ Clashes kill 10 in Somali capital. presstv.ir.
- ↑ Mine blast kills 5 soldiers in Mogadishu. presstv.ir.
- ↑ Clashes kill 51 in Somalia's capital. presstv.ir.
- ↑ Somalia clashes leave 13 dead. presstv.ir.
- ↑ Somali shelling kills 24. presstv.ir.
- ↑ Scores killed in fresh Somali clashes. presstv.ir.
- ↑ Clashes leave 12 dead in Mogadishu. presstv.ir.
- ↑ Bloody clashes kill over 150 in Somalia. presstv.ir.
- ↑ Clashes kill 38 people in Mogadishu. presstv.ir.
- ↑ 68 die in battle for Mogadishu. presstv.ir.
- ↑ AMISOM gains ground in Mogadishu. bar-kulan.com.
- ↑ Heavy battle rocks parts of Mogadishu. shabelle.net.
- ↑ 'US Africa embassy bomber Fazul Abdullah Mohammed dead'. BBC News.
- ↑ Somalia: Government captures al-Shabab militia bases. BBC News.
- ↑ 20 killed, 40 injured in Somalia clashes. BBC News.
- ↑ Somali troops, militia take two towns from rebels. Reuters.
- ↑ 44 killed in clashes in southern Somalia. BBC News.
- ↑ 23 killed in fresh clashes in Somalia. BBC News.
- ↑ Clashes kill over 60 in southern Somalia. presstv.ir.
- ↑ 29 die in southern Somalia clashes. presstv.ir.
- ↑ 42 die in southern Somalia clashes. presstv.ir.
- ↑ 178 killed in Somalia clashes. presstv.ir.
- ↑ 28 die in central Somalia clashes. presstv.ir.
- ↑ Somali govt, Al shabaab receiving reinforcements in south after shak. shabelle.net.
- ↑ SOMALIA: Islamist forces capture Galgala district after overnight gun battle. raxanreeb.com.
- ↑ Somali Prime Minister Resigns as Part of a Political Deal (ang.). nytimes.com, 19 czerwca 2011. [dostęp 2011-06-20].
- ↑ Somali PM resigns after Kampala agreement (ang.). Reuters, 19 czerwca 2011. [dostęp 2011-06-20].
- ↑ Susza w Somalii – katastrofa humanitarna. wolnemedia.net.
- ↑ Aid effort for drought-hit Horn of Africa must include long-term measures – UN. ONZ.
- ↑ "Zbierają pieniądze na ratowanie ludzi – ci umierają z głodu"UN. wp.pl.
- ↑ UPDATE 3-Somali government declares Islamist rebellion defeated. Reuters.
- ↑ Somalia offers al-Shabab amnesty. Al Jazeera.
- ↑ Przerażający bilans klęski głodu w Somalii – 260 tys. zmarłych, połowa to małe dzieci. wp.pl.
- ↑ Fighting in Somalia's Puntland kills at least 27. Reuters.
- ↑ Heavy fighting in central Somalia claims 30 lives. channel6newsonline.com.
- ↑ Somali troops retake town after rebel raid. Reuters.
- ↑ Somali troops retake town after rebel raid. Reuters.
- ↑ 139 killed in huge Mogadishu blast. PreesTV.
- ↑ Islamic militants launch their deadliest bombing in Somalia’s capital, killing at least 70. washingtonpost.com.
- ↑ Al-Shabab claims deadly Mogadishu blast. Al Jazeera.
- ↑ Kenya sends more troops to Somalia, 10 AU soldiers killed (ang.). Reuters. [dostęp 5 listopada 2011].
- ↑ Kenya sends troops to attack al-Shabab. Al Jazeera.
- ↑ Somali militants threaten suicide attacks in Kenya. usatoday.com.
- ↑ Kenya: Army Hit Somali Terror Base. allafrica.
- ↑ Kenyan army in for ‘mother of all battles’. allafrica.
- ↑ Deadly blast hits Somali capital. Al Jazeera.
- ↑ Somalie: pas de coup de main français pour corriger les islamistes somaliens?. lignesdedefense.blogs.ouest-france.fr.
- ↑ Kenya issues attack warning over Twitter. Al Jazeera.
- ↑ Somalia: Sierra Leone to Send Troops. NYT.
- ↑ Somalia Confirms Ethiopian Troop Presence (ang.). voanews.com, 19 listopada 2011. [dostęp 22 listopada 2011].
- ↑ Gulf of Aden Security Review – December 27, 2011 (ang.). criticalthreats.org, 27 grudnia 2011. [dostęp 2012-09-14].
- ↑ Somalia leaders reach agreement on re-shaping politics (ang.). BBC News, 19 lutego 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ London conference backs Somalia terror fight (ang.). BBC News, 23 lutego 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Mogadishu, Somaliland sign cooperation deal: report (ang.). AFP, 28 czerwca 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Somali and Somaliland presidents meet in Dubai (ang.). BBC News, 28 czerwca 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Somali leaders adopt draft constitution (ang.). rnw.nl, 23 czerwca 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Somali leaders back new constitution (ang.). BBC News, 1 sierpnia 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Somali: MPs sworn in to historic parliament (ang.). BBC News, 20 sierpnia 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Somali MPs choose Mohamed Osman Jawari as speaker (ang.). BBC News, 28 sierpnia 2012. [dostęp 2012-09-05].
- ↑ Somali election: Hassan Sheikh elected as president (ang.). BBC News, 10 września 2012. [dostęp 2012-09-10].
- ↑ Somalia elects new president in rare vote (ang.). Reuters, 10 września 2012. [dostęp 2012-09-10].
- ↑ Hizbul Islam splits with al-Shabaab. sabahionline.com, 26 września 2012. [dostęp 28 września 2012].
- ↑ Hizbul Islam splits with al-Shabaab. sabahionline.com, 26 września 2012. [dostęp 28 września 2012].
- ↑ Al-Shabaab joining al Qaeda, monitor group says. CNN. [dostęp 12 września 2012].
- ↑ Al-Shabab forces lose Somali base of El Bur. BBC World News. [dostęp 26 marca 2012].
- ↑ Operation Linda Nchi ends as African Union takes over. the-star.co.ke. [dostęp 12 września 2012].
- ↑ Somalia forces capture key al-Shabab town of Afmadow. BBC News. [dostęp 12 września 2012].
- ↑ Kenya troops integrated into AU Somalia mission. hiiraan.com. [dostęp 12 września 2012].
- ↑ Al Shabab flees Somali port of Merca ahead of African Union troops. thenewstribune.co, 4 września 2012. [dostęp 21 września 2012].
- ↑ Kenya's navy shells Kismayo in Somalia. BBC News, 4 września 2012. [dostęp 12 września 2012].
- ↑ Port Kismaju – ostatnia reduta somalijskich talibów. wp.pl, 21 września 2012.
- ↑ Somali militants hold Kismayo under Kenyan force attack. BBC News, 28 września 2012.
- ↑ Al-Shabab rebels pull out of key Somali town. BBC News, 28 września 2012. [dostęp 28 września 2012].
- ↑ Jowhar town captured by Somali forces. PressTV, 12 stycznia 2013. [dostęp 12 stycznia 2013].
- ↑ French soldier killed and hostage feared dead in Somalia. BBC News, 12 stycznia 2013. [dostęp 12 stycznia 2013].
- ↑ Zmarł francuski komandos. Islamiści chcą wystawić na widok jego ciało. tvn24.pl, 14 stycznia 2013. [dostęp 14 stycznia 2013].
- ↑ Somalia: Al-Szabaab zabiło francuskiego zakładnika. wp.pl, 17 stycznia 2013. [dostęp 17 stycznia 2013].
- ↑ Somali forces, AMISOM capture Bur hakaba. somaliamediamonitoring.org, 27 lutego 2013. [dostęp 29 marca 2013].
- ↑ AMISOM Reassures the Citizens of Somalia on the Security Situation in Bay and Bakool. somaliamediamonitoring.org, 25 marca 2013. [dostęp 29 marca 2013].
|
||||||||||||||||||||||||||
