Wojsko Czechosłowacji (1918-1938)

Emblemat Armii Czechosłowackiej (przed 1961)

Wojsko Czechosłowacji (czes. Československá armáda) - siły zbrojne państwa czechosłowackiego w latach 1918-1938.

Służba wojskowa

Piechota czechosłowacka z karabinami vz.24

Polowy mundur zimowy żołnierza piechoty z lat 30.

• regularne stałe wojsko, którego skład uzupełniano przez powszechny obowiązek służby wojskowe;
• służba wojskowa zaczynała się dla poborowego z początkiem roku, w którym kończył 20 lat;
• okres służby wojskowej wynosił 14 miesięcy, zaś 19 grudnia 1934 został wydłużony do 24 miesięcy (2 lat);
• w wypadku mobilizacji:
  • przydział rezerwistów do 40. roku życia do jednostek liniowych;
  • przydział rezerwistów do 60. roku życia do formacji tyłowych (w czasie wojny możliwość przydziału do jednostek liniowych);
  • obowiązek pomocniczej służby wojskowej dla mężczyzn między 17. a 60. rokiem życia, którzy z różnych powodów nie odbyli zasadniczej służby wojskowej.

Ministerstwo Obrony Narodowej

Władzę nad całą armią w okresie pokoju sprawował minister Obrony Narodowej. Ministerstwo Obrony Narodowej (Ministerstwo Národni Obrany, MNO) dzieliło się na następujące departamenty:

• I Departament (piechota, kawaleria, broń pancerna, weterynaria, sądownictwo, służba zdrowia i duszpasterstwo);
• II Departament (artyleria i uzbrojenie);
• III Departament (lotnictwo i obrona przeciwlotnicza);
• IV Departament (wojska saperskie i łączności);
• V Departament (kwatermistrzostwo);
• VI Departament (polityczno-prawny).
• VII Departament (polityczno-prawny-ludzki).

Sztab Generalny

Żołnierze czechosłowaccy z karabinem maszynowym ZB vz. 26

Zadaniem Sztabu Generalnego było przygotowanie sił zbrojnych do ewentualnego konfliktu zbrojnego. W 1938 Sztab Generalny dzielił się na następujące oddziały:

• I Oddział Organizacyjny
• II Oddział Informacyjny
• III Oddział Operacyjny
• IV Oddział Materiałowy
• V Oddział Wyszkolenia

Szef Sztabu Generalnego (od 31 grudnia 1933 gen. armii Ludwik Krejči) był przewidziany na stanowisko Naczelnego Wodza w czasie wojny.

Okręgi wojskowe i korpusy

Każdy z okręgów wojskowych obejmował swoim zasięgiem terytorialnym jedną z czterech prowincji Czechosłowacji:

• ZVV I Czechy - Praga
  • I Korpus Praga
  • II Korpus Hradec Králové
• ZVV II Morawy i Śląsk – Brno
  • III Korpus Brno
  • IV Korpus Ołomuniec
• ZVV III Zachodnia Słowacja – Bratysława
  • V Korpus Trenczyn
• ZVV IV Wschodnia Słowacja i Ruś Podkarpacka – Koszyce
  • VI Korpus Koszyce
  • VI Korpus Bańska Bystrzyca

Wspomniane korpusy zostały powołane dopiero 1 stycznia 1937. Wcześniej samodzielne związki taktyczne podlegały bezpośrednio dowódcom okręgów wojskowych.

Dyrekcja Prac Fortyfikacyjnych

Dyrekcja Prac Fortyfikacyjnych (Ředitelství opevňovacích prací) została utworzona 20 marca 1935 a w jej skład wchodziły 3 oddziały:

• Oddział I Taktyczny
• Oddział IIa Stadiów Konstrukcyjnych
• Oddział IIb Sztabowo-Administracyjny

Uzbrojenie

Broń Strzelecka

1. Pistolety

• vz.22 - Pistolet kalibru 9mm
• vz.24 - Pistolet kalibru 7.65mm
• vz.27 - Pistolet kalibru 7.65mm
• vz.38

2. Pistolety maszynowe

• Pistolet maszynowy ZK-383

3. Karabiny i karabinki

• vz.24 - Karabin i karabinek powtarzalny kalibru 7.92mm
• vz.33 - Karabinek powtarzalny kalibru 7.92mm
• ZH-29 - Karabin samopowtarzalny kalibru 7.92mm

4. Karabiny maszynowe

• ZB vz.26 - Ręczny karabin maszynowy kalibru 7.92mm
• ZB vz.30 - Ręczny karabin maszynowy kalibru 7.92mm
• ZB vz.37 - Ciężki karabin maszynowy kalibru 7.92mm

Artyleria

• Moździerz 8 cm minomet vz. 36

Samochody pancerne i czołgi

• OA vz.27
• OA vz.30
• Tančik vz.33
• Lehky Tank vz. 35
• Lehky Tank vz. 38

Bibliografia, literatura

• Wiesław Balcerak, Powstanie państw narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej, Warszawa 1974.
• Marian Zgórniak, Wojskowe aspekty kryzysu czechosłowackiego 1938 roku, Uniwersytet Jagielloński, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1966.
• Marian Zgórniak, Europa w przededniu wojny. Kraków 1993, ISBN 83-900882-5-8