Wojskowa Składnica Tranzytowa (Westerplatte)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Westerplatte (składnica). Zobacz też: inne znaczenie tej nazwy.
Brama wjazdowa do Wojskowej Składnicy Tranzytowej
Wejście do Gdańskiego portu, po lewej półwysep Westerplatte i mur otaczający WST, po prawej Nowy Port, ok. 1937
Schemat obrony WST
Rekonstrukcja bramy kolejowej

Wojskowa Składnica Tranzytowa – polska składnica amunicyjna z oddziałem wartowniczym, funkcjonująca w latach 1926-1939 na półwyspie Westerplatte, miejsce obrony polskiej przed wojskami niemieckimi we wrześniu 1939 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Decyzją Rady Ligi Narodów z 1924 roku od roku 1926 półwysep Westerplatte został przekazany Polsce na bazę przeładunku broni i amunicji. 18 stycznia 1926 roku o godzinie 14.00 na trałowcu ORP „Mewa” przybył oddział pod dowództwem por. Stefana Koniecznego[1]. Oddział w składzie dwóch oficerów, czterech podoficerów i 16 szeregowców wystawiony został przez 4 Dywizję Piechoty. Dwa dni później rozpoczął pełnienie służby wartowniczej.

Kapitulacja załogi Westerplatte
Wciągnięcie flagi wojennej III Rzeszy nad gruzami placówki Westerplatte
Ruiny budynku koszar
Ruiny budynku koszar
Ruiny wartowni nr 3
Fundamenty jednego z budynków WST, odsłonięte podczas wykopalisk archeologicznych w 2007 r.
Westerplatte - nadbrzeżny fort z 1911 r.

Zabezpieczeniem magazynów, jak i całego terenu Wojskowej Składnicy Tranzytowej, zajmował się 88-osobowy oddział polskich żołnierzy. Jego skład osobowy zmieniany był co pół roku. W celu lepszego zabezpieczenia terenu składnicy, w latach 1933 i 1934 zbudowano cztery żelbetowe wartownie, a w dwa lata później budynek koszar będący jednocześnie siedzibą dowództwa składnicy. Latem 1939 r. wobec wzrostu napięcia w stosunkach niemiecko-polskich załoga placówki wzmocniona została do około 210 żołnierzy i rezerwistów spośród pracowników cywilnych.

Komendantem składnicy od 1938 roku był major Henryk Sucharski, a dowódcą załogi wartowniczej – kapitan Franciszek Dąbrowski. Na uzbrojenie placówki składały się karabiny Mausera, około 40 ciężkich i ręcznych karabinów maszynowych, dwa działka przeciwpancerne kalibru 37 mm, armata polowa wz. 1902/26 kalibru 75 mm oraz cztery moździerze kalibru 81 mm. Komendant składnicy podlegał szefowi Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsku.

1 września 1939 roku o godz. 4.45, salwa 280-milimetrowych dział przybyłego do Gdańska z rzekomo pokojową wizytą niemieckiego pancernikaSchleswig-Holstein” rozpoczęła szturm piechoty na polską placówkę na Westerplatte. Przez siedem dni załoga odpierała liczne ataki od strony nasady półwyspu, bombardowana z powietrza i ostrzeliwana przez niemieckie działa i moździerze. 7 września wobec zdecydowanej przewagi nieprzyjaciela i wyczerpania załogi major Henryk Sucharski podjął decyzję o kapitulacji. W czasie tych walk poległo co najmniej piętnastu polskich żołnierzy, wielu było rannych. Straty niemieckie do dziś są nieznane.

Po kapitulacji polscy żołnierze trafili do niemieckich obozów jenieckich, gdzie przebywali do 1945 roku.

Stan liczebny załogi[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ostatnia załoga Westerplatte.

1 września 1939 r. załoga WST liczyła 205 żołnierzy, w tym:

  • 5 oficerów
  • 3 chorążych
  • 1 zbrojmistrz
  • 7 urzędników cywilnych
  • 18 pracowników kontraktowych
  • 14 podoficerów zawodowych
  • 27 podoficerów służby zasadniczej
  • 7 podoficerów nadterminowych
  • 2 matów zawodowych
  • 1 mat nadterminowy
  • 17 starszych legionistów i strzelców
  • 102 legionistów i strzelców
  • 1 zawiadowca stacji handlowej PKP Westerplatte

Komendanci:

  • kmdr ppor. Ignacy Szaniawski (18 I 1926 – 21 VI 1926)
  • kmdr ppor. Borys Mohuczy (21 VI 1926 – 1 V 1927)
  • kmdr ppor. Józef Czechowicz (10 VI 1927 – 21 I 1931)
  • kpt. Jan Lityński (21 I 1931 – 16 VII 1934)
  • mjr Stefan Fabiszewski (16 VII 1934 – 3 XII 1938)
  • mjr Henryk Sucharski (3 XII 1938 – 7 IX 1939)

Dowódcy oddziału wartowniczego:

Uzbrojenie Westerplatte[edytuj | edytuj kod]

W chwili wybuchu walk na uzbrojenie załogi składały się następujące ilości broni:

W chwili kapitulacji pozostało tylko ok. 10 000 naboi do karabinów maszynowych i karabinów.

Kontynuatorzy tradycji[edytuj | edytuj kod]

Nazwę Obrońców Westerplatte lub Bohaterów Westerplatte noszą lub nosiły:

  • Hufiec ZHP Gdańsk-Portowa im. Obrońców Westerplatte – organizator Zlotu Westerplatte i współorganizator corocznych uroczystości w dniu 1 września
  • Hufiec ZHP Kielce-miasto im. Obrońców Westerplatte
  • 24 Szczep Harcerski im. Obrońców Westerplatte w Toruniu
  • Szczep ZHP Drużyn Kolejowych im. Bohaterów Westerplatte w Jabłonowie Pomorskim
  • 29 Krakowska Drużyna Harcerska szczep "HURAGAN" im. Obrońców Westerplatte
  • 58 Łódzka Wodna Drużyna Harcerska "RZEKA" im. Obrońców Westerplatte
  • 41 Łódzka Drużyna Wędrownicza im. Obrońców Westerplatte
  • 307 szczep Warszawskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych im. Obrońców Westerplatte
  • 77 Rudzka Drużyna Harcerska im. Bohaterów Westerplatte
  • Zespół Szkół Elektronicznych im. Bohaterów Westerplatte w Radomiu
  • Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni im. Bohaterów Westerplatte
  • 1 Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte
  • Polski drobnicowiec
  • III Liceum Ogólnokształcące w Gdańsku (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Gimnazjum nr 2 w Wyszkowie (im. Obrońców Westerplatte)
  • Gimnazjum nr 11 w Gdańsku (im. Obrońców Westerplatte)
  • III Liceum Ogólnokształcące w Głogowie (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 149 w Łodzi (im. Obrońców Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Bielsku-Białej (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Kępnie (im.Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Prudniku (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 45 w Gdańsku (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 2 w Myślenicach (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 2 w Paczkowie (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 6 w Leńczach (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 9 w Koninie (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Gimnazjum nr 126 w Warszawie (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Gimnazjum nr 2 w Lęborku (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Gimnazjum nr 5 w Kielcach (im. Bohaterów Westerplatte)
  • I LO w Mrągowie (im. Obrońców Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 5 w Dzierżoniowie (im. Bohaterów Westerplatte) z oddziałami integracyjnymi
  • Imię nosi kilkadziesiąt szkół. Część jest zrzeszonych w Klubie Szkół Westerplatte.
  • Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte
  • Obrońców Westerplatte, Westerplatte – wiele ulic w miastach Polski
  • XIII Liceum Ogólnokształcące w Krakowie im. Bohaterów Westerplatte
  • Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Chobieni
  • Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Torzymiu
  • Szkoła Podstawowa im. Obrońców Westerplatte w Dąbrówkach
  • Szkoła Podstawowa im. Obrońców Westerplatte w Elblągu
  • Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Kończycach Wielkich
  • Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Karczewie
  • Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Szczepanowie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących-Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Westerplatte w Michowie
  • Zespół Szkolno- Gimnazjalny nr 3 w Kętach Podlesiu (im. Bohaterów Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa nr 17 w Zabrzu im. Bohaterów Westerplatte
  • Szkoła Podstawowa W Prabutach im. Obrońców Westerplatte
  • Zespół Szkół nr 6 w Leńczach im. Bohaterów Westerplatte
  • Szczep Ostoja im. Bohaterów Westerplatte
  • Szkoła Podstawowa w Prabutach (im. Obrońców Westerplatte)
  • Publiczne Gimnazjum nr 1 w Barlinku im. Bohaterów Westerplatte
  • Szkoła Podstawowa nr 18 im. Bohaterów Westerplatte w Grudziądzu
  • Szkoła podstawowa nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie
  • Szkoła Podstawowa nr 61 im. Bohaterów Westerplatte w Bydgoszczy
  • Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej im. Bohaterów Westerplatte w Kędzierzynie-Koźlu
  • Zespół Szkół Techniczno-Weterynaryjnych im. Bohaterów Westerplatte w Trzcianie
  • Szkoła Podstawowa w Koźmicach Wielkich (im. Obrońców Westerplatte)
  • Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Czempiniu
  • Sportowa Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi im. Bohaterów Westerplatte w Tczewie
  • Szkoła Podstawowa nr 8 im. Bohaterów Westerplatte w Kaliszu

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons