Wojskowy Order za Odwagę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojskowy Order za Odwagę
Орден За храброст
Awers
Awers Krzyża Wielkiego i gwiazdy
Awers
Awers Orderu II klasy
Baretka
Baretka
Ustanowiono 29 kwietnia 1879 (Monarchia)
13 czerwca 2003[1] (Republika)
Kruszec złoto, srebro
Znak lotnictwa bułgarskiego z lat 1937–1941, wzorowany na Wojskowym Orderze za Odwagę

Wojskowy Order za Odwagę (buł. Орден За храброст) – pierwsze z odznaczeń państwowych Księstwa i Królestwa Bułgarii, ustanowione w 1879.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wojskowy Order za Odwagę został ustanowiony w styczniu 1880 przez księcia Bułgarii Aleksandra I tuż przed jego wyjazdem do Rosji na uroczystości 25-lecia panowania cara Aleksandra II[2]. Dokonano jednak antydatowania i przyjęto dzień 29 kwietnia 1879 jako datę ustanowienia odznaczenia na pamiątkę elekcji księcia Aleksandra na tron Księstwa Bułgarii dokonanej w Tyrnowie przez parlament Bułgarii. Order został zniesiony przez komunistów po upadku monarchii w 1946, jednak na emigracji nadal nadawał go król Symeon II. Obecnie order jest nadawany przez króla Bułgarów Symeona II, który jest jego wielkim mistrzem[3]. W Republice Bułgarii order został odnowiony w 2003.

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Wojskowy Order za Odwagę jest przyznawany obywatelom bułgarskim i obcokrajowcom za wyjątkowe bohaterstwo na polu walki. Wyjątkowo był nadawany głowom obcych państw i obywatelom bułgarskim za szczególne zasługi dla spraw narodowych[2]. Order dzieli się na pięć klas (w wersji republikańskiej jedynie na trzy: Krzyż Złoty, Srebrny i Brązowy):

  • Krzyż Wielki (biała emalia z koroną)
  • Order I klasy (biała emalia z koroną)
  • Order II klasy (biała emalia z koroną)
  • Order III klasy (biała emalia bez korony)
  • Order IV klasy (czerwona emalia bez korony).

Podczas II wojny światowej dodano jeszcze order V klasy. Był nim krzyż o identycznym rysunku jak ordery klas III i IV jednak wykonany był całkowicie z brązu[4].

Opis odznaki[edytuj | edytuj kod]

Odznaką Wojskowego Orderu za Odwagę (przyznawanego przez monarchię bułgarską i króla Symeona II) jest pozłacany srebrny krzyż maltański z białej emalii. Pośrodku krzyża umieszczony jest medalion z czerwonej emalii ze złotym lwem bułgarskim i otoczką z zielonej emalii, na której znajduje się złoty napis po bułgarsku: „ЗА ХРАБРОСТ" (Za odwagę) i rok 1915 lub 1941. Pomiędzy ramionami krzyża znajdują się skrzyżowane dwa złote miecze, a nad odznakami Krzyża Wielkiego oraz I i II klasy znajduje się złota korona[5]. Na rewersie odznaki widnieje napis „КНЯЗЬ НА БЪЛГАРИЯ 1879" (Książę Bułgarii 1879) i ukoronowany inicjał fundatora – „A".

Wersja orderu przyznawanego przez prezydenta Bułgarii różni się nieznacznie od wersji królewskiej. Na awersie nie ma żadnej daty, a na rewersie, zamiast daty fundacji i inicjałów księcia Aleksandra, znajduje się przepaska w bułgarskich barwach narodowych i napis „РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ” (Republika Bułgarii). Krzyż orderu I klasy jest koloru białego, II klasy koloru czerwonego, a III klasy koloru brązu. Wszystkie krzyże zwieńczone są koroną, nieco różniącą się od tej sprzed 1946[6].

Gwiazda orderu przysługuje odznaczonym Krzyżem Wielkim oraz orderem I klasy. Jest nią srebrna ośmiokątna figura z bardzo słabo zarysowanymi ramionami. W niektórych odmianach gwiazda przypomina niemal romb lub kwadrat, w innych ma mocniej zarysowane ramiona. Pośrodku gwiazdy znajduje się medalion z odznaki orderu ze czerwonej emalii z bułgarskim lwem, w zielonej otoczce, na której umieszczono napis po bułgarsku: „ЗА ХРАБРОСТ" (Za odwagę). Wstążka orderu ma kolor błękitny z dwoma srebrnymi bordiurami wzdłuż obu brzegów.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Wśród odznaczonych Wojskowym Orderem za Odwagę znaleźli się m.in.[7]:

Przypisy

  1. Закон за ордените и медалите на Република България (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
  2. 2,0 2,1 Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, str. 57.
  3. Portal króla Symeona II (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
  4. Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, str. 69.
  5. Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, str. 76.
  6. Odznaczenia Republiki Bułgarii (bułg.) [dostęp 20 lipca 2010]
  7. Lista odznaczonych (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, Balkan Heritage, Rungsted Kyst 1982. ISBN 87-981267-0-9
  • Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, Waszyngton 1965

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]