Wojtek (niedźwiedź)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojtek
Wojtek z polskim żołnierzem.
Wojtek z polskim żołnierzem.
Szeregowy Szeregowy
Data i miejsce urodzenia 1941
Hamadan, Persja
Data i miejsce śmierci 2 grudnia 1963
Edynburg, Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1941–1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg 2 Korpus Polski
Jednostki Wojtek soldier bear.png 22 Kompania Zaopatrywania Artylerii
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Bitwa o Monte Cassino
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wojtek (ur. w 1941 w pobliżu Hamadan w Persji, zm. 2 grudnia 1963 w Edynburgu) – syryjski niedźwiedź brunatny adoptowany przez żołnierzy 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii w 2 Korpusie Polskim dowodzonym przez gen. Andersa. Niedźwiedź brał udział w bitwie o Monte Cassino.

Spis treści

Historia Wojtka[edytuj]

Polski żołnierz z Wojtkiem w Iranie w 1942 roku.
Wojtek zapoznaje się w Iranie z psem jednego z oficerów 2 Korpusu.
Ulubionym sportem Wojtka były zapasy z żołnierzami 22 Kompanii.

W kwietniu 1942 roku Polacy w drodze z Pahlevi w Iranie do Palestyny za parę puszek konserw odkupili małego niedźwiadka brunatnego od przygodnie napotkanego arabskiego chłopca. Niedźwiadek nie umiał jeszcze jeść i żołnierze karmili go rozcieńczonym skondensowanym mlekiem z butelki po wódce i skręconego ze szmat smoczka. Podobno z tego powodu Wojtkowi na zawsze pozostało upodobanie do napojów z takiej butelki. Miś został oficjalnie wciągnięty na stan ewidencyjny 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii, z którą to jednostką przeszedł cały szlak bojowy: z Iranu przez Irak, Syrię, Palestynę, Egipt do Włoch, a po demobilizacji do Wielkiej Brytanii.

Niedźwiadkiem opiekowano się troskliwie. Rósł i „mężniał” na żołnierskim wikcie, a jego ulubionymi przysmakami były owoce, słodkie syropy, marmolada, miód oraz piwo, które dostawał za dobre zachowanie. Jadał razem z żołnierzami i spał z nimi w namiocie. Kiedy urósł, dostał własną sypialnię w dużej drewnianej skrzyni, nie lubił jednak samotności i często w nocy chodził przytulać się do śpiących w namiocie żołnierzy. Był łagodnym zwierzęciem mającym pełne zaufanie do ludzi. Stwarzało to często zabawne sytuacje z udziałem obcych żołnierzy lub ludności cywilnej.

Żołnierze wspominają, że Wojtek uwielbiał jazdę wojskowymi ciężarówkami – w szoferce, a czasami na pace, czym wzbudzał sporą sensację na drodze. Lubił też zapasy z żołnierzami, które na ogół kończyły się jego zwycięstwem: pokonany leżał „na łopatkach” a Wojtek lizał go jęzorem po twarzy. W opowieściach o Wojtku jest również taka, jak to podczas działań pod Monte Cassino niedźwiedź pomagał w noszeniu ciężkich skrzyń z amunicją artyleryjską i nigdy nie zdarzyło mu się żadnej upuścić. Od tamtej pory symbolem 22 Kompanii stał się niedźwiedź z pociskiem w łapach. Odznaka taka pojawiła się na samochodach wojskowych, proporczykach i mundurach żołnierzy.

Information icon.svg Osobny artykuł: Bitwa o Monte Cassino.
Chorągiewka z wizerunkiem Wojtka 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii.

Po wojnie 22 Kompania jako część 2 Korpusu Polskiego została przetransportowana do Glasgow w Szkocji, a razem z nią Wojtek. Kompania stacjonowała w Winfield Park, a wkrótce Wojtek został ulubieńcem całego obozu i okolicznej ludności. Stał się też tematem licznych publikacji prasowych. Miejscowe Towarzystwo Polsko-Szkockie mianowało go nawet swoim członkiem. Na uroczystości przyjęcia do towarzystwa, obdarzono nowego członka jego ulubioną butelką piwa.

Po demobilizacji jednostki, zapadła decyzja oddania niedźwiedzia do ogrodu zoologicznego w Edynburgu. Dyrektor ZOO zgodził się zaopiekować Wojtkiem i nie oddać go nikomu bez zgody dowódcy kompanii majora Antoniego Chełkowskiego. 15 listopada 1947 roku był dniem rozstania z Wojtkiem. Później żołnierze już w cywilu wielokrotnie odwiedzali Wojtka i nie bacząc na obawy pracowników ZOO przekraczali często ogrodzenie.

Wojtek zmarł 2 grudnia 1963 roku w wieku 22 lat[1]. O jego śmierci poinformowały wówczas brytyjskie stacje radiowe. W wieku dojrzałym ważył blisko 500 funtów (ok. 250 kg) i mierzył dobrze ponad 6 stóp (ponad 180 cm).

Upamiętnienia[edytuj]

Wojtek niosący pocisk armatni – logotyp 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii umieszczany na wszystkich pojazdach jednostki
Wojtek po wojnie po demobilizacji na farmie Sunwick w Anglii.

Polskiego niedźwiedzia-żołnierza upamiętniają:

  • tablica pamiątkowa w ZOO w Edynburgu,
  • pomnik w Edynburgu[2],
  • pomnik z drewna Wojtka, który dźwiga artyleryjski pocisk w angielskim miasteczku Grimsby[3].
  • plakiety w Imperial War Museum w Londynie oraz w Kanadyjskim Muzeum Wojny w Ottawie,
  • rzeźba w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.
  • 22 listopada 2011 uczniowie LO o profilu wojskowym przy Zespole Szkół Tekstylno-Handlowych w Żaganiu przejęli tradycje 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii (kompanii, w której służył niedźwiedź Wojtek). Tradycje i symbole 22 Kompanii (proporzec, oznakę i naszywkę z logo przedstawiającym niedźwiedzia niosącego pocisk) przekazał ostatni, żyjący w Polsce świadek historii Wojtka, prof. Wojciech Narębski wraz z przedstawicielami dowództwa spadkobierców tradycji 2 Korpusu Polskiego - 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie[4].
  • Zainspirowany historią niedźwiedzia angielski browar z Conglenton w 2012 r. wprowadził na rynek piwo pod nazwą „Wojtek”[5].
  • W dniu 7 czerwca 2013 na placu Słowiańskim w Żaganiu odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika Niedźwiedzia Wojtka, będącego jednocześnie pierwszym pomnikiem niedźwiedzia w Polsce[6]. Odsłonięcia monumentu, zaprojektowanego przez Wiolettę Sosnowską, dokonał ostatni żyjący żołnierz 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii 2 Grupy Artylerii Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie prof. Wojciech Narębski, nazywany przez towarzyszy broni "małym Wojtkiem". Wykonawcą pomnika jest Stanisław Grzesiowski, a fundatorem - Starostwo Powiatowe w Żaganiu. Uroczystość uświetniła obecność Katy Carr - brytyjskiej piosenkarki polskiego pochodzenia[7][8].

Muzyka[edytuj]

  • Piosenka angielska "VOYTEK THE SOLDIER BEAR" szkolnego zespołu SANGS AND CLATTER GROUP napisana przez Roberta Owena z muzyką Billy Stewarta[9].
  • Piosenka "Wojtek, the bear soldier" polskiej grupy Őszibarack z ich wydanego w 2011 roku albumu "40 surfers waiting for the wave"[10].
  • Piosenka "Wojtek" z albumu "Paszport" brytyjskiej piosenkarki polskiego pochodzenia Katy Carr,[11]

Filmy[edytuj]

  • W 2008 roku powstał polski film dokumentalny p.t. "Piwko dla niedźwiedzia!" w reż. Marii Dłużewskiej[12].
  • W 2011 roku w kooperacji BBC i TVP powstał na podstawie książki Wiesława Lasockiego, pt. "Niedźwiedź Wojtek, polski bohater wojenny" film dokumentalny w reż. Williama Hooda i Adama Lavisa p.t. "The bear that went to war" ("O niedźwiedziu co poszedł na wojnę")[13][14] Polska premiera filmu miała miejsce w 2 programie TVP 22 listopada 2011 roku o godz 22.50.[15]
  • Telewizja BBC w programie dla dzieci Blue Peter nadawała reportaże o Wojtku. Opowiada się również, że gdy książę Karol zwiedzał muzeum w Londynie i zatrzymał się przy rzeźbie Wojtka, zaczęto mu opowiadać jego historię, ale książę przerwał, mówiąc, że zarówno on i jego obydwaj synowie znają dobrze tę historię z programów radiowych i opowiadań.

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. ↑ Tweedsmuir Military Camp. [dostęp 2011-12-04].
  2. ↑ Private Wojtek, the 35-stone 'soldier bear' which drank, smoked and battled the Nazis, remembered with £200,000 statue, Daily Mail, 14th October 2010 – Artykuł ze zdjęciami projektu pomnika Wojtka w Daily Mail
  3. ↑ Niedźwiedź Wojtek uhonorowany, Newsweek, 16 listopada 2011
  4. ↑ Przejecie tradycji 22KZA. W: Strona internetowa Zespołu Szkół Tekstylno-Handlowych w Żaganiu.
  5. ↑ Brytyjski browar wprowadził piwo Wojtek. [dostęp 2012-09-02].
  6. ↑ Pomnik niedźwiedzia Wojtka. polskalokalna.pl. [dostęp 2013-06-11].
  7. ↑ Niedźwiedź Wojtek doczekał się pomnika!. gazetalubuska.pl, 8 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-11].
  8. ↑ Odsłonięcie pomnika niedźwiedzia Wojtka i nadanie Zespołowi Szkół Tekstylno-Handlowych w Żaganiu imienia gen. Władysława Andersa.. powiatzaganski.pl, 23 maja 2013. [dostęp 2013-06-11].
  9. ↑ Angielska piosenka o Wojtku na Youtube – "VOYTEK THE SOLDIER BEAR" – SANGS AND CLATTER GROUP – ROBERT OWEN
  10. ↑ Informacje o albumie "40 surfers waiting for the wave"
  11. ↑ Utwór Katy Carr pt. "Wojtek" na Youtube.
  12. ↑ "PIWKO DLA NIEDŹWIEDZIA!" na filmpolski.pl
  13. ↑ Film o niedźwiedziu Wojtku i żołnierzach gen. Andersa w TVP i BBC
  14. ↑ Wojtek – the Bear that Went to War. Oficjalna strona filmu.
  15. ↑ Świat bez fikcji: Wojtek, niedźwiedź, który poszedł na wojnę
  16. ↑ Oficjalny serwis książki Garry'ego Paulina, dostęp 2008-04-25

Linki zewnętrzne[edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wojtek_(niedźwiedź)&oldid=36688437”