Wolna Wszechnica Polska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wolna Wszechnica Polska
Gmach Wolnej Wszechnicy Polskiej przy ul. Stefana Banacha w Warszawie
Gmach Wolnej Wszechnicy Polskiej przy ul. Stefana Banacha w Warszawie
Data założenia 1918
Data likwidacji 1952
Typ uczelni prywatna szkoła wyższa
Państwo  Polska
Adres Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Wolna Wszechnica Polska
Wolna Wszechnica Polska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wolna Wszechnica Polska
Wolna Wszechnica Polska
Ziemia 52°12′36,9″N 20°58′54,3″E/52,210250 20,981750Na mapach: 52°12′36,9″N 20°58′54,3″E/52,210250 20,981750
Tablica pamiątkowa na gmachu szkoły przy ul. Banacha 2 w Warszawie

Wolna Wszechnica Polska – prywatna szkoła wyższa utworzona w 1918 roku w Warszawie. Placówka powstała z działającego w czasie I wojny światowej na terytorium Królestwa Polskiego Towarzystwa Kursów Naukowych[1]. Szkoła formalnie prowadziła działalność naukowo-dydaktyczną w latach 1918-1952.

Od 1928 roku uczelnia posiadała oddział zamiejscowy w Łodzi, z którego po II wojnie światowej powstał Uniwersytet Łódzki. Od 1929 roku została ustawą sejmową zaliczona do uczelni wyższych. Nadawane przez Wolną Wszechnicę Polską dyplomy ukończenia studiów i tytuły naukowe były równoważne z uniwersyteckimi.


Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wolna Wszechnica Polska miała cztery wydziały: Matematyczno-Przyrodniczy, Humanistyczny, Nauk Politycznych i Społecznych i Pedagogiczny.

Od 1919 roku w ramach Wolnej Wszechnicy Polskiej działało Collegium Publicum prowadzące ogólnodostępne wykłady niedzielne. W skład Wszechnicy wchodziły także: Studium Pracy Społeczno-Oświatowej (od 1925), Studium Skarbowo-Finansowe (od 1926), Studium Administracji Komunalnej (od 1926) i Studium Migracyjno-Kolonialne (od 1936).

Uczelnia specjalizowała się głównie w naukach społecznych. Była również znana jako jednostka dokształcająca organizatorów życia kulturalnego, oświatowego i gospodarczego kraju, w szczególności nauczycieli. Spośród uczelni polskich wyróżniała się dużym odsetkiem studentek (prawie 75% w roku akademickim 1919/20, ze spadkiem do 40% w roku 1928). Około ⅓ stanowili Żydzi[1].

Wszechnica zatrudniała wielu wybitnych uczonych. Do jej kadry należeli m.in. Włodzimierz Antoniewicz, Józef Chałasiński, Witold Doroszewski, Ludwik Hirszfeld, Józefa Joteyko, Ludwik Krzywicki, Helena Radlińska, Bogdan Suchodolski, Ludwik Wertenstein, Edward Szturm de Sztrem, Teodor Vieweger, Marian Grotowski, Janusz Korczak, Stefan Rudniański, Leon Hufnagel, Kazimierz Chodynicki, Maria Skalińska.

W latach 1919-1939 placówka zatrudniała 70-80 naukowców z tytułem profesora, 30-40 docentów, 35-40 asystentów i 5-8 lektorów. W roku akademickim 1938/39 kształciło się we Wszechnicy około 3000 studentów.

Początkowo szkoła mieściła się w budynku Towarzystwa Kursów Naukowych przy ul. Śniadeckich 8, od roku 1929 przeniosła się do nowo wybudowanego gmachu przy ul. Opaczewskiej 2a[1]. Obecnie budynek ten jest zajmowany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (m.in. Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej) i Uniwersytet Warszawski (m.in. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki).

Uczelnia prowadziła tajne nauczanie w czasie okupacji niemieckiej, jednak po wojnie jej działalność nie została wznowiona. W 1945 roku z oddziału łódzkiego powstał Uniwersytet Łódzki. Formalnie Wszechnica została rozwiązana w 1952[2]. Jako kontynuator tradycji Wszechnicy występuje Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej.

Rektorzy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Krzywicki 1919
  2. Stanisław Kalinowski 1919-1924
  3. Teodor Vieweger 1925-1939

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Jarosław Zieliński. Wolna Wszechnica Polska. „Ochotnik”. 13 (4), s. 5, kwiecień 2006. Ośrodek Kultury Ochoty. ISSN 1734-5510 (pol.). 
  2. Andrzej Garlicki et al.: Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej: 1918-1939. Warszawa: Bellona, 1999. ISBN 83-214-1101-0.