Woodrow Wilson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Thomas Woodrow Wilson
Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919.jpg
Data urodzenia 28 grudnia 1856
Staunton (Wirginia)
Data śmierci 3 lutego 1924
Waszyngton
28. prezydent Stanów Zjednoczonych
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Okres urzędowania od 4 marca 1913
do 4 marca 1921
Pierwsza dama Ellen Wilson
Margaret Woodrow Wilson (córka)
Edith Wilson
Poprzednik William Taft
Następca Warren Harding
34. gubernator stanu New Jersey
Okres urzędowania od 17 stycznia 1911
do 1 marca 1913
Poprzednik Horace Baker
Następca James F. Fielder
Rektor Uniwersytetu Princeton
Okres urzędowania od 1902
do 1910
Poprzednik Francis L. Patton
Następca John G. Hibben
Woodrow wilson signature.svg
Odznaczenia
Order Orła Białego
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Thomas Woodrow Wilson (ur. 28 grudnia 1856 w Staunton w stanie Wirginia, zm. 3 lutego 1924 w Waszyngtonie) – dwudziesty ósmy prezydent USA (1913–1921).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wilson, urodzony w rodzinie prezbiteriańskiego pastora i wykładowcy teologii pastoralnej w prezbiteriańskim seminarium, szkockiego pochodzenia Josepha Rugglesa Wilsona i Jessie Janet Woodrow, ukończył Uniwersytet Princeton oraz studiował na Wydziale Prawa na uniwersytecie w Wirginii. Doktoryzował się na Johns Hopkins University i rozpoczął karierę naukową. W 1902 roku został rektorem Uniwersytetu Princeton.

Wilson stawał się coraz bardziej znany, co skłoniło progresywne kręgi wewnątrz Partii Demokratycznej do rozważenia jego kandydatury na prezydenta kraju. Najpierw jednak wystartował w 1910 roku w wyborach na gubernatora New Jersey zdobywając 54% poparcia. W 1912 roku został kandydatem Partii Demokratycznej na prezydenta USA. W kampanii do Białego Domu wystartowali były prezydent T. Roosevelt jako kandydat Partii Postępu, aktualny prezydent Taft, z ramienia GOP oraz Wilson z partii Demokratów.

Mimo iż zdobył jedynie 42% głosów obywateli, o wygranej zadecydowała przewaga głosów elektorskich.

Już na początku swej prezydentury Wilson doprowadził do uchwalenia przez Kongres trzech ważnych ustaw. Jedna z nich – Underwood Act – przewidywała obniżenie stawek celnych, druga – Federal Reserve Act – pozwalała na bardziej elastyczne gospodarowanie skarbem państwa, trzecia z kolei powoływała do życia Federalną Komisję Handlu (Federal Trade Commission), której zadaniem było zwalczanie nieuczciwych praktyk w biznesie. Jego program, znany jako New Freedom, dawał obywatelom prawo do swobodnego zrzeszania się oraz do strajku.

W 1913 roku Wilson wziął udział w pierwszej oficjalnej prezydenckiej konferencji prasowej w historii Stanów Zjednoczonych. Kontakty z prasą traktował jako środek do zdobycia poparcia dla swego programu[1].

4 sierpnia 1914 prezydent ogłosił neutralność USA w I wojnie światowej.

W 1916 roku administracja Wilsona zakazała zatrudniania dzieci oraz ograniczyła czas pracy robotników kolejowych do ośmiu godzin dziennie. Te zmiany oraz hasło „on trzyma nas z dala od wojny” (chodziło o toczącą się wówczas wojnę w Europie) pozwoliły Wilsonowi wygrać kolejne wybory, w których uzyskał 51,67% głosów.

Wkrótce po nich prezydent stwierdził, że Ameryka nie może pozostać neutralna w obliczu wojny światowej. 2 kwietnia 1917 Wilson poprosił Kongres o wypowiedzenie wojny Niemcom.

Pomnik Woodrowa Wilsona postawiony w 1931 roku w Poznaniu.

Przyłączenie się USA z wolna przeważało losy wojny na korzyść aliantów. W styczniu 1918 prezydent przedstawił przed Kongresem cele, które USA chcą osiągnąć w tej wojnie. Są one znane jako 14 punktów Wilsona i stały się podstawą traktatu wersalskiego.

Po podpisaniu przez Niemcy kapitulacji Wilson wyjechał do Paryża, gdzie pracował na rzecz zapewnienia światu stałego pokoju. Następnie prezentował traktat wersalski przed Kongresem. Jednak po wyborach w 1918 demokraci utracili większość i Kongres, przewagą siedmiu głosów, traktat odrzucił.

Wilson, wbrew ostrzeżeniom lekarzy, zaczął podróżować po kraju i przekonywać współobywateli do traktatu.

W 1919 roku przyczynił się do założenia Ligi Narodów, za co otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.

Prezydent zmarł w 1924 roku. Był żonaty dwukrotnie: najpierw z Ellen Wilson, a po jej śmierci z Edith Wilson.

Wilson był reformatorem. Jego prezydentura przypadała na okres tzw. ery postępowej w historii Stanów Zjednoczonych.

Po jego śmierci w Polsce ogłoszono żałobę narodową.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Honorowe obywatelstwa[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. The President and the Press. (ang.). [dostęp 2010-06-08].
  2. Citrag.it: Boys' Towns of Italy, Inc. (ang.). [dostęp 2 kwietnia 2010].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Francis L. Patton
Rektor Uniwersytetu Princeton
1902-1910
Następca
John G. Hibben
Poprzednik
John Franklin Fort
Gubernator stanu New Jersey
1911-1913
Następca
James F. Fielder
tymczasowo
Poprzednik
William Jennings Bryan
Kandydat demokratów na urząd prezydenta USA, 1912 (zwycięstwo) Następca
James M. Cox
Poprzednik
William Howard Taft
Prezydent USA
1913-1921
Następca
Warren Harding
Poprzednik
Grover Cleveland
Demokratyczny prezydent USA Następca
Franklin Delano Roosevelt