Wosk pszczeli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wosk pszczeli
Plaster wykonany z wosku
Świece i figurki z wosku pszczelego

Wosk pszczeli (wosk żółty, (łac. Cera flava), – wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca im do budowania plastrów w ulu.

Gruczoły woskowe pszczół znajdują się na spodniej części odwłoka pszczoły robotnicy. Produkcja wosku zależy od jej wieku. Największa jest w trzecim tygodniu życia pszczoły.

W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 62-72 °C (w zależności od składu). Wydzielony na powierzchni odwłoka pszczoły ma barwę białawą i jest nieco przezroczysty. Ciemniejsze zabarwienie wosku plastra spowodowane jest domieszką kitu pszczelego oraz zanieczyszczeniami. W miarę upływu czasu wosk w plastrze zmienia barwę na ciemnożółtą a nawet ciemnobrązową.

W przemyśle spożywczym posiada oznaczenie E-901.

Syntetyczny wosk pszczeli jest wysoce rafinowanym produktem ropy naftowej.

Skład chemiczny[edytuj | edytuj kod]

Jest to mieszanina kwasów organicznych, hydroksykwasów, alkoholi jednohydroksylowych i dwuhydroksylowych, estrów i węglowodorów (alkan hentriakontan stanowi ok. 8-9% wosku pszczelego). W zależności od uwarunkowań genetycznych rodziny pszczelej oraz czynników środowiskowych skład może się nieco zmieniać. W wosku występują między innymi kwas palmitynowy, cerotynowy, melisowy, cerylowy, mirycylowy oraz estry kwasu octowego i walerianowego. W niektórych krajach szczególnie ceniony jest wosk z zasklepin komórek plastrów (ros. i ukr. Забрус), któremu przypisuje się właściwości antyseptyczne.[1]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pytanie o pochodzenie wosku w siedzibach pszczoły miodnej zajmowało filozofów i naukowców od tysiącleci. Arystoteles przypuszczał, że wosk pochodzi z kwiatów. To przekonanie przetrwało aż do renesansu. W roku 1744 pojawiła się wzmianka o tym, że pszczoły same produkują wosk (H. C. Hornbostel). Dopiero po upływie prawie 50 lat informacje te zostały potwierdzone (J. Hinter), a w roku 1812 szwajcarski pszczelarz François Huber opublikował swoje spostrzeżenia na ten temat. Sposób, w jaki pszczoły wydzielają wosk, został dokładniej opisany w roku 1912 (L. Dreyling).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wosk pszczeli stosowany jest:

  • do produkcji węzy pszczelej,
  • do produkcji świec, które zapalone pachną miodem; świece woskowe są ważnym elementem liturgii kościołów wielu wyznań,
  • do produkcji środków czystości typu pasty, nabłyszczacze,
  • do pielęgnacji dredów,
  • jako środek polerski w produkcji cukierniczej i farmaceutycznej,
  • wybielony na słońcu lub za pomocą substancji chemicznych wosk pszczeli nosi nazwę wosku białego (łac. Cera alba) i jest stosowany np. do produkcji kosmetyków.

Przypisy

  1. Ch. N. Abrikosow i in., Sprawocznik Pczełowoda, wyd. Sielchozgiz, 1955

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bornus L. (red.) Encyklopedia pszczelarska, PWRiL, Warszawa 1989.