Wsiewołod Mierkułow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wsiewołod Mierkułow
Merkulov Vsevolod Nikolaevich.jpg
Data i miejsce urodzenia 7 listopada/25 października 1895
Zaqatala
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1953
Moskwa
Minister Kontroli Państwowej ZSRR
Przynależność polityczna Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)
Okres urzędowania od 27 października 1950
do 22 maja 1953
Minister Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR
Okres urzędowania od 19 marca 1946
do 7 maja 1946
Ludowy Komisarz Bezpieczeństwa Państwowego
Okres urzędowania od 3 lutego 1941
14 kwietnia 1943
do 20 czerwca 1941
15 marca 1946
Naczelnik GUGB
Okres urzędowania od 17 grudnia 1938
do 3 lutego 1941
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Kutuzowa Odznaka Honorowego Czekisty
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Wsiewołod Nikołajewicz Mierkułow, ps. Teoretyk (ros. Всеволод Николаевич Меркулов, ur. 7 listopada/25 października 1895 w Zakatale, zm. 23 grudnia 1953 w Moskwie) – generał armii, wieloletni funkcjonariusz policji politycznej (CzeKa, GPU, OGPU), naczelnik Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD, ludowy komisarz (tj. minister; zob. narkomat) Ludowego Komisariatu Bezpieczeństwa Państwowego (NKGB), jeden z realizatorów zbrodni katyńskiej, pierwszy zastępca szefa NKWD Ławrentija Berii. Został aresztowany po upadku Berii, a następnie rozstrzelany.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny oficerskiej i wychował się w Tbilisi. Po maturze zdanej z wyróżnieniem podjął studia fizyki i matematyki na Uniwersytecie Petersburskim, które jednak musiał przerwać w związku z poborem do wojska po wybuchu I wojny światowej. Służył w różnych jednostkach. W 1918 roku powrócił do rodzinnego Tbilisi, gdzie przez trzy lata pracował jako pracownik administracyjny w tamtejszej szkole dla niewidomych.

Karierę w aparacie bezpieczeństwa Mierkułow rozpoczął w 1921 roku w gruzińskiej CzeKa. Po przekształceniu CzeKa w GPU, a następnie w OGPU przez 7 lat pracował w OGPU w kilku miejscowościach w Gruzji.

Od grudnia 1938 roku Mierkułow był pierwszym zastępcą ludowego komisarza spraw wewnętrznych Ławrientija Berii i naczelnikiem Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD (GUGB). W czasie agresji ZSRR na Polskę w 1939 nadzorował z Ukrainy koordynację działań grup operacyjno-czekistowskich na terytorium państwa polskiego. Wraz z Leonidem Basztakowem i Bogdanem Kobułowem wchodził w skład Kolegium Specjalnego NKWD, tzw. trójki NKWD (Osoboje Sowieszczanije). Był faktycznym kierownikiem operacji "rozładowania" obozów jenieckich i więzień w kwietniu i maju 1940 roku. Ponosi odpowiedzialność za masowy mord na polskich oficerach w Katyniu.

W lutym 1942 roku w Mceńsku Wsiewołod Mierkułow jako specjalny wysłannik Stalina odbył serię spotkań z SS-Obergruppenführerem Karlem Wolffem w ramach rokowań na temat zawieszenia broni na froncie wschodnim. Strony nie doszły jednak do porozumienia[1][2].

Od 3 lutego 1941 do 20 lipca 1941 roku Mierkułow zajmował stanowisko ludowego komisarza bezpieczeństwa państwowego w NKGB, następnie od lipca 1941 do 1943 roku był ponownie naczelnikiem Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego (GUGB) przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych (NKWD).

Po ponownej reorganizacji aparatu bezpieczeństwa ZSRR w 1943 – likwidacji GUGB i ponownym utworzeniu NKGB Mierkułow stanął na jego czele i kierował nim do czasu przekształcenia komisariatu w Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (MGB), czyli do 1946 roku.

Zwolniony ze służby bezpieczeństwa w maju 1946 roku, został zastępcą szefa, a następnie szefem głównego zarządu dóbr zagranicznych przy Radzie Ministrów ZSRR. W 1950 roku został ministrem kontroli państwowej.

Po śmierci Stalina i ponownym przejęciu kontroli nad resortem przez Berię Mierkułow został mianowany jego zastępcą w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (MWD). Po aresztowaniu Berii w 1953 Mierkułow jako jego pierwszy zastępca został także aresztowany w sierpniu 1953 i stracony 23 grudnia 1953.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Wsiewołoda Mierkułowa

Przypisy

  1. Tadeusz Kisielewski, Zabójcy. Widma wychodzą z cienia, s. 69, Wyd. "Rebis", Poznań 2006, ISBN 83-7301-961-8
  2. Tadeusz Konecki, Labirynt dezinformacji w Drugiej Wojnie Światowej, s. 362-364, Wyd. "Książka i Wiedza", Warszawa 2007, ISBN 978-83-05-13506-1

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]