Wstężnice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wstężnice
Nemertea[1]
Parborlasia corrugatus
Parborlasia corrugatus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ wstężnice
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wstężnice (Nemertea), wstężniaki (Nemertini lub Nemertina) – typ zwierząt bezkręgowych o bardzo długim, robakokształtnym, obłym lub płaskim, nieczłonowanym ciele, w większości wodnych, przeważnie morskich. Charakterystyczną cechą (synapomorficzną) wstężnic jest obecność długiego, wysuwanego, chwytnego ryjka (proboscis), oddzielonego od jelita, uzbrojonego lub nie. Typ obejmuje co najmniej 900[2] szeroko rozprzestrzenionych gatunków.

Polska nazwa "wstężnice" nawiązuje do długiego, wstęgowatego kształtu tych zwierząt. Jeden z przedstawicieli typu wstężnic (Lineus longissimus) osiąga 30 metrów[3] długości – jest najdłuższym zwierzęciem na Ziemi.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Większość z nich jest morska, występuje w przybrzeżnych płytkich wodach przydennie lub zagrzebana w mule czy piasku. Formy planktonowe, pelagiczne i głębinowe są nieliczne. Głębinowe nie występują poniżej 2000 m. Kilkanaście gatunków żyje w wodach słodkich, kilka na lądzie w wilgotnej ziemi okolic tropikalnych i subtropikalnych. Jeden gatunek występuje na liściach pandanusa. Gatunki morskie występują głównie w wodach arktycznych oraz w wodach o temperaturze umiarkowanej, słodkowodne są szeroko rozprzestrzenione. Wszystkie gatunki występują rzadko i przez to nie mają większego znaczenia ekologicznego.

W Polsce odnotowano występowanie 4 gatunków[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Zwierzęta trójwarstwowe. Jama typu schizocelu, ciało nieczłonowane (brak metamerii), zdolne do rozciągania się, dobrze wykształcony wór skórno-mięśniowy, brak twardego szkieletu. Narządy zmysłów położone są na przodzie ciała. Układ nerwowy złożony z prostego mózgu, włókien i słabo wyspecjalizowanych komórek nerwowych. Wymiana gazowa odbywa się poprzez powierzchnię ciała. Układ krwionośny zamknięty[4].

Rozwój prosty lub złożony z wieloma typami larw:

  • pilidium,
  • larwa Ivaty,
  • larwa Desora,
  • larwa Schmidta.

Większość wstężnic wykazuje zabarwienie mleczne albo szarawe. Spotyka się także formy zabarwione brązowo, pomarańczowo, czerwono i zielono. Gatunki tropikalne wykazują zabarwienie żywe, błyszczące. Barwniki zdeponowane są w komórkach naskórka, niekiedy ułożonych we wzory w postaci podłużnych lub poprzecznych pasów. U wielu gatunków czerwony barwnik występuje w zwojach mózgowych i pniach nerwowych. Niektóre wstężnice świecą. Bioluminescencja jest własna, związana z występowaniem w naskórku gruczołów produkujących substancje świecące.

Kilkanaście gatunków morskich jest ektosymbiontami, komensalami lub pasożytami ukwiałów, krabów, małży i osłonic.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Początkowo Nemertea dzielono na 3 gromady (Palaeonemertini, Schizonemertini i Hoplonemertini)[5]. W miarę rozwoju nauki przeprowadzano kolejne rewizje taksonomiczne, w wyniku których – na podstawie kilku cech morfologicznych – typ dzielony jest na dwie gromady oraz cztery niższe taksony (w randze podgromad lub rzędów[5]):

Podział taki nie został potwierdzony badaniami molekularnymi[5][6][7] i nie przedstawia filogenezy tej grupy zwierząt.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nemertea w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. III. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2008, s. 481–482. ISBN 978-83-88147-09-8.
  3. Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 246. ISBN 978-83-01-16108-8.
  4. 4,0 4,1 4,2 Janet Moore: Wprowadzenie do zoologii bezkręgowców. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. ISBN 978-83-235-0503-7.
  5. 5,0 5,1 5,2 Sundberg et al. Phylogenetic Relationships among Higher Nemertean (Nemertea) Taxa Inferred from 18S rDNA Sequences. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 20 (3), s. 327–334, 2001. doi:10.1006/mpev.2001.0982 (ang.).  (pdf)
  6. M. Tholleson, J. Norenburg. Ribbon worm relationships: a phylogeny of the phylum Nemertea. „Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences”. 270, s. 407–415, 2002. doi:10.1098/rspb.2002.2254 (ang.). 
  7. Per Sundberg, Malin Strand. Annulonemertes (phylum Nemertea): when segments do not count. „Biology Letters”. 3 (5), s. 570-573, 2007. doi:10.1098/rsbl.2007.0306 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]