Wurmbea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wurmbea
Wurmbea inusta
Wurmbea inusta
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd liliowce
Rodzina zimowitowate
Rodzaj Wurmbea
Nazwa systematyczna
Wurmbea Thunb.
Nov. Gen. Pl. 1: 18 (1781)
Typ nomenklatoryczny
Wurmbea capensis Thunb[2]..
Synonimy

Anguillaria R.Br.
Onixotis Raf.
Skizima Raf.
Dipidax Lawson ex Salisb.
Neodregea C.H.Wright[3]

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Wurmbea inusta
Kwiatostan Wurmbea stricta
Kwiat Wurmbea dioica

Wurmbea Thunb. – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny zimowitowatych, obejmujący 49 gatunków występujących w tropikalnej i południowej Afryce oraz Australii[3]. Rośliny te zawierają silnie toksyczny alkaloid kolchicynę, flawon luteloinę oraz kwas wanilinowy i kwas salicylowy[4]

Nazwa rodzaju została nadana na cześć Friedricha van Wurmba, osiemnastowiecznego duńskiego przyrodnika, sekretarza Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen w Holenderskich Indiach Wschodnich[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drobne rośliny zielne, osiągające wysokość od 2–5 cm (Wurmbea minima) do 10–30 cm (Wurmbea dolichantha)[6].
Łodyga
Jajowata do niemal kulistej bulwa pędowa okryta ciemną, skórzastą lub papierowatą tuniką[6]. Pęd naziemny wzniesiony[7].
Liście
Rośliny tworzą od dwóch do czterech liści łodygowych, nitkowatych do jajowatych, siedzących, okalających pęd tworząc pochwę liściową[6].
Kwiaty
Kwiaty obupłciowe lub jednopłciowe[8], pojedyncze lub zebrane w kłosowaty skrętek. Okwiat promienisty, trwały. Listki okwiatu zrośnięte u nasady i tworzące rurkę[7], białe, kremowe lub żółtawe do czerwonych lub brązowych, niekiedy z ciemniejszymi brzegami lub wierzchołkami, często z ciemnymi miodnikami. Pręciki wyrastające do poziomu ujścia gardzieli okwiatu lub powyżej. Zalążnia cylindryczna, głęboko trójklapowana. Trzy szyjki słupka długie i smukłe lub krótkie i haczykowate[6].
Owoce
Jajowate do podługowatych torebki. Nasiona kuliste lub niemal kuliste, brązowe lub czarne[6].
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 10, 14, 20, 22, 40[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj zaliczany jest do plemienia Anguillarieae w rodzinie zimowitowatych (Colchicaceae), należącej do rzędu liliowców (Liliales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots)[1].
Gatunki[3]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiele gatunków tych roślin jest uprawianych w ogrodach jako rośliny ozdobne[9].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-03-27].
  2. Tropicos. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2011-03-27].
  3. 3,0 3,1 3,2 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-03-27].
  4. H. Potesilová, T.D. Macfarlane, D. Guénard i V. Šimánek. Alkaloids and phenolics of Wurmbea and Burchardia species. „Phytochemistry”. 26 (4), s. 1031-1032, 1987. doi:10.1016/S0031-9422(00)82343-2 (ang.). 
  5. D. Gledhill: The names of plants. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 408. ISBN 978-0-521-86645-3.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 John Manning, Peter Goldblatt, D. A. Snijman: The color encyclopedia of cape bulbs. Portland: Timber Press, 2002, s. 409-411. ISBN 978-0-88192-547-0.
  7. 7,0 7,1 7,2 B. Nordenstam: Colchicaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 182. ISBN 3-540-64060-6. (ang.)
  8. Gwen J. Harden: Flora of New South Wales. Kensington, NSW, Australia: New South Wales University Press, 1990, s. 110. ISBN 978-0-86840-188-1.
  9. John E. Bryan: Bulbs. Portland, Or.: Timber Press, 2002, s. 474. ISBN 978-0-88192-529-6.