Wybory parlamentarne w Polsce w 1997 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Wyniki listy Ruchu Odbudowy Polski w wyborach do Sejmu w 1997 roku

Wybory parlamentarne w Polsce w 1997 r. odbyły się 21 września 1997 roku. Walka o wszystkie mandaty poselskie (460) i senatorskie (100) miała charakter otwarty i demokratyczny. Wybory te zakończyły się zwycięstwem Akcji Wyborczej Solidarność. W wyniku wyborów do sejmu weszło 5 komitetów oraz posłowie mniejszości niemieckiej. Po wyborach AWS zawarła koalicję z Unią Wolności[1]. Premierem został popierany przez AWS Jerzy Buzek. Stanowisko wicepremiera i ministra finansów Leszkowi Balcerowiczowi (Unia Wolności)[2].

Ustawa o partiach politycznych[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze przed wyborami parlamentarnymi sejm uchwalił ustawę o partiach politycznych. Ustawa nakazywała ponowną rejestrację wszystkich istniejących ugrupowań politycznych oraz zebranie 1 tysiąca podpisów poparcia. Ustawa ograniczała finansowanie partii politycznych i zwrot kosztów kampanii wyborczej[3].

Ordynacja wyborcza[edytuj | edytuj kod]

W wyborach do Sejmu w okręgach wg ordynacji proporcjonalnej wybierano 391 posłów. Mandaty dzielono metodą d'Hondta pomiędzy komitety, które uzyskały co najmniej 5%, a w przypadku koalicyjnych komitetów wyborczych (KKW) – 8% głosów. Z progu tego zwolnione były komitety mniejszości narodowych. Pozostałe 69 mandatów obsadzano z list krajowych, na których kolejność ustalały same komitety. Mandaty z list krajowych przydzielano proporcjonalnie metodą d'Hondta; mogły je uzyskać komitety, które uzyskały co najmniej 7% głosów.

Kampania wyborcza i sondaże[edytuj | edytuj kod]

Marian Krzaklewski – lider AWS
Leszek Balcerowicz – lider Unii Wolności
Jan Olszewski - lider Ruchu Odbudowy Polski
Józef Oleksy – lider koalicji SLD
Waldemar Pawlak - lider Polskiego Stronnictwa Ludowego
Ryszard Bugaj - lider Unii Pracy

Kampania wyborcza była skupiona wokół dwóch rywalizujących ze sobą obozów AWS i SLD. przedwyborcze sondaże dawały obu ugrupowaniom 25-30% poparcia. Natomiast formacje cieszące się mniejszym poparciem od 7 do 15% Unia Wolności i Polskie Stronnictwo Ludowe rywalizowały o trzecie miejsce[3]. Poza partiami mającymi według sondaży realne szanse na wprowadzenie do parlamentu swoich przedstawicieli ogólnopolskie komitety zarejestrowały Unia Pracy, UPR (występujący jako Unia Prawicy Rzeczypospolitej), Ruch Odbudowy Polski oraz Narodowo-Chrześcijańsko-Demokratyczny Blok dla Polski będący sojuszem ROP, Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform ze Stronnictwem Narodowym Macieja Giertycha, Krajowa Partia Emerytów i Rencistów i Krajowe Porozumienie Emerytów i Rencistów Rzeczypospolitej Polskiej (inspirowane przez działaczy AWS). W więcej niż jednym okręgu wyborczym zarejestrowały się 4 komitety (m.in. mniejszość niemiecka) [4]. W jednym okręgu zarejestrowało się 8 innych komitetów.

Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD)[edytuj | edytuj kod]

Lewicowa koalicja skupiona wokół SdRP w Sojusz Lewicy Demokratycznej składająca się z 33 ugrupowań politycznych, związków zawodowych i organizacji społecznych przez dłuższy czas pozostawała liderem przedwyborczych sondaży[4]. Kampania SLD realizowana była pod hasłami „Dobre dziś lepsze jutro” i „Dotrzymaliśmy słowa”. skupiła się na prezentacji własnych osiągnięć ostatnich 4 lat rządów, utrwaleniu dobrych trendów w przyszłości, i zestawieniu ich z kryzysem z początku lat 90 tych. Takie same zestawienia danych przedstawiło SLD w stosunku do stóp bezrobocia, inflacji, i plac realnych[4]. Zestawiając je z krytyką opozycji z początku okresu obejmowania rządów. Hasło kampanii SLD "Lepsze Jutro" odnosiło się grup społecznych ważnych dla Sojuszu grup zawodowych. 7 września podczas prawyborów w Wieruszowie SLD zdobył niecałe 36% głosów, drugie miejsce zajął AWS z wynikiem 29%[5]. Wizerunkowi SLD zaszkodziła powódź oraz powściągliwa reakcja prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, który nie zaangażował się w kampanię wyborczą ugrupowania. Konsekwencją działań SLD był wzrost negatywnego elektoratu do poziomu 40%[5].Wydarzenia te spowodowały zmianę hasła wyborczego „Polska wierzy w swoją przyszłość” . Jednak ostatni sondaż dawał przewagę konkurencyjnego AWS o 4%[5].

Akcja Wyborcza Solidarność (AWS)[edytuj | edytuj kod]

Koalicja Akcji Wyborczej Solidarność zgrupowała większość skłóconych ugrupowań prawicowych. Poza AWS jedyną partią mającą szansę wejścia do parlamentu był Ruch Odbudowy Polski, który 5 lipca zdecydował się na samodzielny start w wyborach[5].Ugrupowania doszły do porozumienia jedynie w sprawie wystawienia wspólnych kandydatów do senatu w kilku okręgach. AWS prowadziło kampanię pod hasłem „zAWSze Polska, Wolność, Rodzina”. Hasło o patriotycznym charakterze trafiło do starszych wyborców. Młodszych wyborców AWS pozyskał dynamicznymi programami telewizyjnymi zapowiadającymi przyspieszenie reform[6]. Kampania AWS skupiła się na atakowaniu SLD za zaniechanie zasadniczych reform (przemysłu, służby zdrowia) powiększanie deficytu w handlu zagranicznym i brak powszechnego uwłaszczenia [5]. AWS proponowało przeprowadzenie reform zdrowia, ubezpieczeń społecznych, oświaty i administracji państwowej [6].Głosów AWS dostarczali zarówno kandydaci popierani przez katolickie Radio Maryja jak i umiarkowanych polityków. W ostatnim okresie kampanii AWS wycofała większość agresywnych gestów i sformułowań co okazało się dobrym posunięciem w walce o głosy ludzi niezdecydowanych i umiarkowanych[7].

Unia Wolności (UW)[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do poprzednich kampanii wyborczych środowisk liberalnych, kampania wyborcza powstałej z połączenia Kongresu Liberalno-Demokratycznego i Unii Demokratycznej w 1994 Unii Wolności skupiona była na osobie lidera Leszka Balcerowicza. Pojawiał się zarówno w spotach telewizyjnych jak i na ulotkach i billboardach. Kampania partii obarczona ryzykiem istnienia dużej liczby wyborców negatywnie nastawionych do osoby lidera. Główne hasło kampanii brzmiało ”w lewo? w prawo? Zawsze do przodu!” Głównym punktem programu UW był tzw. II plan Balcerowicza[7]. Plan zakładał trzykrotnie szybszy wzrost gospodarczy niż w Europie Zachodniej,uproszczenie i obniżka podatków oraz spadek inflacji i bezrobocia. Partia zapewniała że „UW ma Kompetentnych i uczciwych ludzi, którzy umieją zrealizować II Plan Balcerowicza". Frekwencja w wyborach do Sejmu wyniosła 47,93%.

Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL)[edytuj | edytuj kod]

Kampania wyborcza PSL była prowadzona pod hasłem „Łączy nas Polska” polegała na zrzucaniu odpowiedzialności na koalicjanta SLD. Jeszcze w sierpniu grupa posłów zgłosiła wniosek o wotum nieufności wobec rządu Włodzimierza Cimoszewicza[8].

Unia Pracy[edytuj | edytuj kod]

Kampania wyborcza Unii Pracy była prowadzona była prowadzona pod hasłem „Zasługujesz na więcej” głównie przez Lidera ugrupowania Ryszarda Bugaja. Skupiająca środowiska postsolidarnościowe oraz ludzi o korzeniach PZPR-owskich, partia była areną ciągłej walki miedzy tymi środowiskami[8]. Partia nie dysponowała środkami organizacyjnymi podobnymi do rywalizującego o ten sam elektorat SLD[8]. Kampania prowadzona przez partię będącą w opozycji do lewicowej koalicji miała charakter populistyczny i była niewiarygodna[8].

Ruch Odbudowy Polski (ROP)[edytuj | edytuj kod]

Kampania wyborcza Ruchu Odbudowy Polski była prowadzona była prowadzona pod hasłem „Nie będziesz Sam razem odbudujemy Polskę”. Była to jedyna prawicowa formacja, która nie weszła w skład koalicji AWS. Partia starała się ukazać AWS jako formację skompromitowaną. ukazując własnych kandydatów jako wiarygodnych. Na kampanii zaważyły konflikty personalne pomiędzy szefem kampanii Andrzejem Kieryłą odpowiedzialnym za reklamę Jackiem Kurskim. Spowodowały one dostarczanie pierwszych materiałów z opóźnieniem grożącym odrzuceniem materiałów ROP[9]. Drugim konfliktem wewnętrznym był konflikt Jana Olszewskiego i Antoniego Macierewicza, który dokonał arbitralnych zmian na pierwszych miejscach list wyborczych. Wydarzenie to spowodowało osobiste przejęcie przez Jana Olszewskiego reprezentowania partii przed krajową komisją wyborczą[9].

Wyniki głosowania i wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

W wyborach wzięło udział 13,6 mln Polaków.Frekwencja w wyborach do Sejmu wyniosła 47,93%. Zdecydowanym zwycięzcą została Akcja Wyborcza Solidarność która zdobyła 33,83% głosów i 202 mandaty poselskie. Drugie miejsce przypadło Sojusz Lewicy Demokratycznej 27,13% głosów i 164 mandaty.Pomimo zdobycia ponad 7% głosów więcej SLD straciło pozycje najsilniejszej partii parlamentarnej. Trzecie miejsce zdobyła Unia Wolności 13,37% i 60 mandatów, PSL 7,31% i 27 mandatów i ROP 5,56% 6 mandatów. Do sejmu dostali się także 2 przedstawiciele mniejszości niemieckiej. Spośród partii które znalazły się poza parlamentem najwięcej głosów uzyskała Unia Pracy 4,74%. Spadek poparcia dotknął również komitet UPR który zdobył 2,03% głosów. Podobny wynik uzyskały partie reprezentujące interesy emerytów, które wzajemnie się zwalczały i w konsekwencji zniechęciły Polaków do głosowania[9].


Wyniki komitetów, które uzyskały powyżej 1%[edytuj | edytuj kod]

Komitet Wyborczy Głosy  % głosów Mandaty  % mandatów
Akcja Wyborcza Solidarność 4 427 373 33,83% 201 43,7%
Sojusz Lewicy Demokratycznej 3 551 224 27,13% 164 35,7%
Unia Wolności 1 749 518 13,37% 60 13,0%
Polskie Stronnictwo Ludowe 956 184 7,31% 27 5,9%
Ruch Odbudowy Polski 727 072 5,56% 6 1,3%
Unia Pracy 620 611 4,74%
Krajowa Partia Emerytów i Rencistów 284 826 2,18%
Unia Prawicy Rzeczypospolitej 266 317 2,03%
Krajowe Porozumienie Emerytów i Rencistów Rzeczypospolitej Polskiej 212 826 1,63%
Blok dla Polski 178 395 1,36%

Do Sejmu dostał się również komitet Mniejszość Niemiecka, który uzyskał 0,39% głosów i 2 mandaty poselskie.

Wybory do Senatu IV kadencji[edytuj | edytuj kod]

Wybory do Senatu odbyły się według systemu większościowego. W województwach wybierano 2-3 senatorów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. Senatorowie IV kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

Frekwencja w wyborach do Senatu wyniosła 47,92%.

Komitety, których kandydaci dostali się do Senatu[edytuj | edytuj kod]

Komitet Wyborczy Mandaty
Akcja Wyborcza Solidarność 51
Sojusz Lewicy Demokratycznej 28
Unia Wolności 8
Ruch Odbudowy Polski 5
Polskie Stronnictwo Ludowe 3
Kandydaci niezależni 5

Skutki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Na skutek wyborów do opozycji przeszły ugrupowania dotychczasowej koalicji SLD i PSL. Centrolewicowa koalicja została zastąpiona przez koalicyjny centroprawicowy rząd AWS-UW. Na stanowisko premiera został powołany działacz Solidarności Jerzy Buzek.

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Dudek 2013 ↓, s. 376.
  2. Dudek 2013 ↓, s. 378.
  3. 3,0 3,1 Dudek 2013 ↓, s. 368.
  4. 4,0 4,1 4,2 Dudek 2013 ↓, s. 369.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Dudek 2013 ↓, s. 370.
  6. 6,0 6,1 Dudek 2013 ↓, s. 371.
  7. 7,0 7,1 Dudek 2013 ↓, s. 372.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Dudek 2013 ↓, s. 373.
  9. 9,0 9,1 9,2 Dudek 2013 ↓, s. 374.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]