Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1972 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozkład głosów w kraju

Amerykańskie wybory prezydenckie 1972 zostały rozstrzygnięte ogromną przewagą głosów, w przeciwieństwie do poprzedniej poprzedniej elekcji z 1968.

Wyniki wyborów 7 listopada 1972 roku Partia Kandydat

na prezydenta USA

Kandydat na wiceprezydenta USA
47 168 710 głosów powszechnych (60,7%) i 520 elektorskich Partia Republikańska Location dot red.svg
Richard M. Nixon, ca. 1935 - 1982 - NARA - 530679.jpg
urzędujący prezydent Richard Nixon (1913–1994) z Kalifornii
Spiro Agnew.jpg
urzędujący wiceprezydent Spiro T. Agnew (1918–1996)
29 173 222 głosów powszechnych (37,5%) i 17 elektorskich Partia Demokratyczna Location dot blue.svg
GeorgeStanleyMcGovern.png
Senator z Dakoty Południowej George McGovern (1922–2012)
Sargent Shriver 1961.jpg
były ambasador we Francji Sargent Shriver (1915–2011)

Nominacje[edytuj | edytuj kod]

Partia Demokratyczna[edytuj | edytuj kod]

Kandydaci[edytuj | edytuj kod]

Chęć stanięcia w wyborcze szranki zgłosiło wielu kandydatów. Ponieważ demokraci nie znajdowali się wówczas u władzy, a ich kandydat z poprzednich wyborów przegrał walkę o Biały Dom, w partii panowało bezkrólewie. Oto ci, którzy chcieli sięgnąć po porzucone berło:

Walka o nominacje[edytuj | edytuj kod]

Początkowo za faworyta do zdobycia prezydenckiej kandydatury w tych wyborach uważano Edwarda Kennedy’ego z Massachusetts, zastępcę przywódcy większości w Senacie. Ale jego szanse pogrzebał spowodowany przezeń wypadek w roku 1970, w którym śmierć poniosła jego młoda sekretarka. Kennedy stracił stanowisko wicelidera frakcji i postanowił nie kandydować. Sprawował stanowisko senatora ze stanu Massachusetts do śmierci 25 sierpnia 2009.

Establishment wyraźnie faworyzował umiarkowanego polityka, jakim był Edmund Muskie. Lecz również i ten dokonał samoeliminacji. Stało się to, kiedy na jednym z wieców został wprost zapytany o zarzuty (nigdy zresztą nie potwierdzone), jakie republikanie stawiali jego żonie, Jane. Muskie tak się zdenerwował, że, broniąc małżonki, uronił łezkę, co zostało poczytane, jako brak odporności potrzebnej prezydentowi USA.

Sporym poparciem, zwłaszcza na południu kraju, cieszył się George Wallace. Przypomnijmy, że ten prawicowy polityk, przeciwnik swobód obywatelskich dla ludności czarnej, kandydował jako niezależny w poprzednik wyborach i zdobył kilka południowych stanów, co (w opinii wielu) poważnie przyczyniło się do pokonania Humphreya przez Nixona.

Tym razem Wallace starał się (jego hasło brzmiało mniej więcej: prawo i porządek!) o nominację całej partii. Prawybory na Florydzie przyniosły mu spory sukces (wygrał we wszystkich jej hrabstwach. Jednakże jego kampania utraciła impet, kiedy w maju został postrzelony przez niejakiego Arthura Bremera, co spowodowało jego kalectwo. Wygrał co prawda jeszcze kilka prawyborów, m.in. w Maryland (gdzie dokonano zamachu) i tradycyjnie liberalnym północnym stanie, jakim jest Michigan, ale faktycznie przygoda się skończyła.

Sam prezydent Nixon obawiał się kandydatury Wallace’a i popierał podczas wyborów gubernatorskich w roku 1970 jego przeciwnika i obecnego gubernatora Alberta Brewera, lecz bez skutku.

Nominacja[edytuj | edytuj kod]

Ostatecznie nominację zdobył, co dla wielu było niemałym zaskoczeniem, senator George McGovern z Dakoty Południowej, który reprezentował najbardziej liberalne i antywojenne skrzydło swej partii. Sukces zawdzięczał tak właśnie nastawionym prawowiernym demokratom, którzy zwykle biorą udział w prawyborach.

Wyniki głosowania nad prezydencką kandydaturą:

Kłopoty z wiceprezydenturą[edytuj | edytuj kod]

Początkowo jego wiceprezydenckim partnerem miał został senator Thomas Eagleton z Missouri, ale po ujawnieniu faktu, iż ten kilka lat temu odbył kurację psychiatryczną, którą zataił, McGovern (choć wcześniej mówił, iż Eagleton zostaje na „1000 procent”) rozstał się z nim, decydując się ostatecznie na Sargenta Shrivera z Maryland. Zięcia zabitego prezydenta Johna F. Kennedy’ego, byłego ambasadora we Francji i szefa Korpusu Pokoju, który został mianowany podczas specjalnej sesji Krajowego Komitetu Partii. Innymi poważnymi kandydatami do nominacji byli gubernator Florydy Reubin Askew (McGovern osobiście mu to proponował, ale ten wolał nie przystępować do wyborów), czy senator Mike Gravel z Alaski.

Głosowanie nad kandydaturą na wiceprezydenta:

Jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, iż niektórzy sfrustrowani wynikiem konwencji delegaci jako swoich „kandydatów” do wiceprezydentury wpisywali m.in. Mao Zedonga czy prezentera telewizyjnego Rogera Mudda.

Partia Republikańska[edytuj | edytuj kod]

Urzędujący prezydent Richard Nixon zdobył nominację bez większego trudu, pokonując dwóch rywali w prawyborach: liberalnego kongresmena Pete’a McCloskeya z Kalifornii oraz konserwatywnego kongresmena Johna Ashbrooka z Ohio. Na konwencji nominacyjnej zdobył wszystkie głosy poza jednym, który przypadł McCloskeyowi

Kandydatem na wiceprezydenta został ponownie Spiro T. Agnew.

Inne nominacje[edytuj | edytuj kod]

Sformowana na potrzeby poprzednich wyborów przez Wallace’a, który teraz ubiegał się o nominację demokratów, Amerykańska Partia Niezależnych desygnowała swoim kandydatem ultrakonserwatywnego republikańskiego kongresmena z Kalifornii Johna G. Schmitza, który wystartował w 32 stanach. Na liście partnerował mu Thomas J. Anderson.

Świeżo sformowana Partia Libertariańska, która zdołała zarejestrował się tylko w Kolorado, mianowała swoim kandydatem Johna Hospersa z Kalifornii, któremu partnerowała Theodora Nathan z Oregonu.

Sytuacja przedwyborcza[edytuj | edytuj kod]

Nixon, przez wzgląd na swoją politykę wycofywania się z Wietnamu i polepszania stosunków z ZSRR oraz otwarciu na ChRL był dość popularny w społeczeństwie. Chwiejność poglądów nie pomagała bynajmniej jego głównemu rywalowi McGovernowi.

W czasie kampanii wykryto Aferę Watergate, ale administracji Nixona udało się w porę zlokalizować ją i nie uczyniono z niej, mimo starać demokratów, nośnego tematu wyborczego.

Wynik[edytuj | edytuj kod]

McGovernowi udało się zwyciężyć tylko w stanie Massachusetts i Dystrykcie Columbia (w którym zawsze notabene wygrywała jego partia). Tak więc zwycięstwo Nixona było, jeżeli idzie o wynik w Kolegium Elektorów przygniatający. Niespodziewanie elektor republikański z Wirginii oddał głos na libertariana Hospersa.

Na prezydenta Partia Stan Liczba głosów Glosy elektorskie Odsetek
Richard Nixon republikanin Kalifornia 47 169 911 520 60,7%
George McGovern demokrata Dakota Południowa 29 170 383 17 37,5%
John Hospers libertarianin Kalifornia 3674 1 0%
John G. Schmitz Amer. Partia Niezależnych Kalifornia 1 100 868 0 1,4%
Linda Jenness socjalistka Georgia 83 380 0 0,1%
Benjamin Spock Partia Ludowa Connecticut 78 759 0 0,1%
Pozostali 135 414 0 0,2%
Na wiceprezydenta Partia Stan Głosy elektorskie
Spiro T. Agnew republikanin Maryland 520
Sargent Shriver demokrata Maryland 17
Theodora Nathan libertarianka Oregon 1
Thomas J. Anderson Amer. Partia Niezależnych Teksas/Tennessee 0
Andrew Pulley socjalista  ? 0
Julius Hobson Partia Ludowa Waszyngton D.C. 0
Pozostali 0

Mimo to demokraci utrzymali przewagę w obu izbach Kongresu.