Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1992 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozkład głosów

Wybory prezydenckie w USA w 1992 roku zaznaczyły się pokonaniem urzędującego prezydenta, który jeszcze do niedawna był bardzo popularnym, uznanym wręcz za niepokonanego, przywódcą, a także uzyskaniem przez niezależnego kandydata bardzo dużego odsetku głosów.

19883 XI 19921996
Mapa z wynikami wyborów według stanów
  • Kandydat na prezydenta
  • Partia polityczna
  • Stan macierzysty
  • Kand. na wiceprezydenta
  • Głosy elektorskie
  • Stany
  • Głosy powszechne
  • Wyniki procentowe
44 Bill Clinton 3x4.jpg
43 George H.W. Bush 3x4.jpg
RossPerotColor.jpg

Sytuacja[edytuj | edytuj kod]

Początkowo urzędujący od roku 1989 republikański prezydent i przez dwie poprzednie kadencje wiceprezydent George H. W. Bush uchodził za niemalże niezwyciężonego. Za jego kadencji miał miejsce kres zimnej wojny (choć, według wielu, nie była to jego, ile wcześniejszych wydarzeń, bezpośrednia zasługa), upadł Mur Berliński oraz Stany Zjednoczone zadały klęskę Irakowi w czasie I wojny w Zatoce Perskiej, po tym, jak iracki dyktator (i, znamienne, do niedawna jeden z najbliższych sojuszników USA w regionie) Saddam Husajn, napadł i zajął Kuwejt, wyzwolony potem przez US Army.

Ale gospodarka i sprawy wewnętrzne znajdowały się w wyraźnym zastoju, co teraz było głównym przedmiotem zainteresowania Amerykanów, niż polityka zagraniczna. Generalnie Bush uznawany jest za lepszego prezydenta „polityki zagranicznej” niż wewnętrznej, choć i w tym pierwszym przypadku nie brakuje pewnych ocen krytycznych.

Nominacje[edytuj | edytuj kod]

Partia Republikańska[edytuj | edytuj kod]

Urzędujący prezydent Bush i wiceprezydent Dan Quayle zostali łatwo nominowani ponownie. Jednym z ich bardzo nielicznych oponentów był Pat Buchanan, który w pierwszych prawyborach w stanie New Hampshire uzyskał znaczny odsetek głosów.

Wśród wielu działaczy rządzącej partii silna była tendencja do wymiany kandydata na wiceprezydenta, gdyż, według nich, Quayle był dla Busha bardziej obciążeniem, niż atutem (wypominano mu słynne gafy i uchylanie się od służby wojskowej w czasie wojny w Wietnamie). Ale Bush osobiście bronił Quayle’a choć potem nazwał decyzję o wybraniu go swym partnerem największym błędem swojego życia.

Partia Demokratyczna[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ kampania zaczynała się na dobrą sprawę już w roku 1991, kiedy Bush był politykiem bardzo popularnym, przeto wielu znanych pretendentów, jak lider większości Izbie Reprezentantów Dick Gephardt, gubernator stanu Nowy Jork Mario Cuomo czy senatorowie Al Gore z Tennessee i Jay Rockefeller z Wirginii Zachodniej ogłosiło, że nie będą stawać przeciwko Bushowi. Otworzyło to drogę innym.

Kandydaci do nominacji[edytuj | edytuj kod]

Wynik prawyborów[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze prawybory w New Hampshire wygrał były senator Tsongas, Clinton znalazł się na drugim miejscu, zaś Cuomo, mimo że oficjalnie nie kandydował, na trzecim.

Jednakże to Clinton, mimo że podczas kampanii stawiano mu zarzutów o niewierność małżeńską i unikanie służby wojskowej (jak Quayle) w czasie wojny wietnamskiej, zdobył nominację po serii spektakularnych zwycięstw w prawyborach, gdzie musiał wciąż mierzyć się z wizerunkiem miękkiego, stereotypowego demokraty (zobacz: Ricky Ray Rector). Clinton zaprezentował się ostatecznie jako przedstawiciel nowej generacji demokratów i polityk trzeciej drogi, choć pozostawał w większym stopniu liberałem.

Nominacja na wiceprezydenta[edytuj | edytuj kod]

Clinton rozważał różne kandydatury na swego wiceprezydenckiego partnera na liście. Jedni doradzali mu, w tym George Stephanopoulos, aby wybrał Gephardta lub Cuomo, ale ten zdecydował się na Ala Gore’a.

Gore, były kongresmen, a wtedy senator z Tennessee, kandydował do nominacji w roku 1988, ale jej nie uzyskał (kandydatem został wtedy Michael Dukakis). W kongresie zasłynął jako krytyk polityki zbrojeniowej Reagana (choć, jako jeden z nielicznych demokratów, popierał interwencję w Zatoce Perskiej) i zwolennik ochrony środowiska.

Ciekawym jest fakt, iż własną kampanię o nominację na wiceprezydenta u boku Clintona prowadził też były gubernator Massachusetts (1963-1965) Endicott Peabody, w owym czasie człowiek 72-letni. Nikt jednak nie potraktował tego, chyba poza nim samym, poważnie.

Clinton miał w owym czasie 46 lat, a Gore 44. Ich łączny wiek jako listy, czyli 90 lat, jest najmłodszym tandetem wyborczym w historii dwóch głównych partii.

„Ten trzeci”[edytuj | edytuj kod]

Udział w wyborach zadeklarował też miliarder z Teksasu Ross Perot, który, wedle słów Stephanopoulosa, był tubą wszelkiego niezadowolenia wyborców. Jego kandydatem na wiceprezydenta był emerytowany admirał James Stockdale z Kalifornii.

Mniejsze partie popierają[edytuj | edytuj kod]

Partia Liberalna z Nowego Jorku udzieliła nominacji demokracie Clintonowi, zaś Partia Konserwatywna z tego samego stanu Bushowi, podobnie jak ruch Right to Life.

Przebieg kampanii[edytuj | edytuj kod]

Bush, który odczuwał coraz większe zniecierpliwienie wyborców swoją pasywną i nijaką polityką wewnętrzną, atakował Clintona za brak charakteru, a niektórzy przeciwni mu konserwatyści rozpuszczali plotki o jego romansach. Wypominano mu też sprzeciw wobec wojny wietnamskiej.

Clinton ze swej strony atakował Busha za ową pasywność, jaką wykazywał w sprawach domestic issues. Na jego korzyść działała też znaczna różnica wieku (Bush zbliżał się do siedemdziesiątki) oraz wzorowanie się na Johnie F. Kennedym, którego Clinton, jeszcze jako uczeń, poznał w czasie wizyty w Białym Domu.

Perot zaś we wszystkich sondażach był wyraźnie trzeci i zanosiło się na to, że zdobędzie bardzo dużo, jak na kandydata niezależnego, głosów, co mogłoby przeważyć na szansach któregoś z głównych kandydatów.

Rezultat[edytuj | edytuj kod]

Wyglądało na to, że Perot odebrał więcej głosów Bushowi, niż Clintonowi. Ale to nie była jedyna z przyczyn porażki urzędującego prezydenta. Wyborcy wybrali zmianę pokoleniową, zmęczeni też 12-letnimi rządami republikanów, nieudanymi w oczach wielu z nich z puntu widzenia polityki wewnętrznej i gospodarczej (teraz ich zdaniem bardziej istotnej) i jego lekceważącym stosunkiem do rywali w czasie kampanii i debat telewizyjnych.

Szczegółowe wyniki[edytuj | edytuj kod]

Na prezydenta Partia Stan % głosów Głosy powszechne Głosy elektorskie
Bill Clinton demokrata Arkansas 43,0% 44 909 806 370
George H. W. Bush republikanin Teksas 37,4% 39 104 550 168
Ross Perot niezależny Teksas 18,9% 19 743 821 0
Andre V. Marrou libertarianin Alaska 0,3% 290 087 0
Bo Gritz populista Oklahoma 0,1% 106 152 0
Pozostali 0,3% 269 507 0
Na wiceprezydenta Partia Stan Głosy elektorskie
Al Gore demokrata Tennessee 370
Dan Quayle republikanin Indiana 168
James Stockdale (Z Perotem) Kalifornia 0
Nancy Lord libertarianka  ? 0
Cy Minnet populista  ? 0
Pozostali 0

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Choć południe USA głosowało od 1980 roku na republikanów, to Clinton, południowiec, zdobył znaczną ich liczbę, co nie udało się Gore’owi, kiedy samodzielnie kandydował w roku 2000
  • Wynik uzyskany przez Perota był najlepszym wynikiem kandydata spoza dwóch głównych partii od czasów kandydatury byłego prezydenta Theodore’a Roosevelta w roku 1912 z ramienia progresywistów (był wtedy lepszy od republikanina Williama Tafta)
  • Demokraci powiększyli też stan posiadania w Kongresie, gdzie i tak mieli większość

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Trzej główni (Bush, Clinton i Perot) kandydaci w tych wyborach są leworęczni.