Wyciąg (farmacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Laboratoryjny ekstraktor do sporządzania wyciągów

Wyciąg, ekstrakt to zagęszczony preparat roślinny, otrzymywany poprzez wytrawienie roślinnego surowca rozpuszczalnikiem, na przykład wodą bądź etanolem i ich mieszaninami, a następnie odpowiednie zagęszczenie. Jest to rodzaj leku galenowego.

Wyciągi dzielą się na suche, gęste i płynne. Stężenie substancji czynnych w wyciągu płynnym jest takie samo jak w surowcu. Wyciągi gęste i suche zawierają mniej wody, a więc ich stężenie jest wyższe.

  • wyciągi płynne – są podobne do nalewek. Zawartość substancji leczniczej jest wyższa, taka sama jak w surowcu (1:1).
    • wyciągi olejowe – jest to rodzaj wyciągów płynnych w których rozpuszczalnikiem jest olej roślinny.
  • wyciągi gęste – mają postać gęstej, plastycznej lub półplastycznej masy o zawartości wody do 30%.
  • wyciągi suche – mają konsystencję sypkiego proszku, dopuszczalna zawartość wody wynosi nie więcej niż 5%.
  • wyciągi rzadkie – przygotowywane ex tempore (bezpośrednio przed użyciem) do sporządzania granulatu lub tabletek w warunkach przemysłowych; zawartość wody 50-60%.

Wyciągi uzyskuje się metodą perkolacji lub maceracji[1] głównie w przemyśle farmaceutycznym.

Wyciągi płynne otrzymuje się metodą dwustopniowej perkolacji. W pierwszym etapie zbiera się płyn wyciągowy w ilości 85% masy wytrawianego surowca i odstawia. W drugim etapie prowadzi się perkolację do zupełnego wyczerpania surowca, stosując taką ilość rozpuszczalnika jak okaże się niezbędna. Płyn wyciągowy otrzymany w drugim etapie perkolacji zagęszcza się do objętości odpowiadającej 15 częściom wagowym zastosowanej masy surowca roślinnego i miesza z pierwszą częścią perkolatu tak, aby została zachowana proporcja surowca do wyciągu jak 1:1. Proces zagęszczania prowadzi się w odpowiednich wyparkach. Dalsze zagęszczanie lub suszenie wyciągów płynnych prowadzi do uzyskiwania wyciągów gęstych i suchych.

Wyciągi płynne powinny być klarowne, o barwie i zapachu charakterystycznym dla surowca, z którego uzyskano wyciąg.

Wyciągi uzyskiwane za pomocą wody zimnej lub letniej określane są mianem zimnych[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło wyciąg w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Fiebig (Stanisław Janicki, Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska, Teresa Achmatowicz: Farmacja stosowana : podręcznik dla studentów farmacji. Warszawa: Wydaw. Lekarskie PZWL, 2003, s. 375. ISBN 83-200-2847-7.) podaje macerację jako jedną z metod uzyskiwania wyciągów, pisząc jednocześnie, że maceracja nie pozwala na całkowite wytrawienie surowca i że proces maceracji kończy się z chwilą osiągnięcia w roztworze tego samego stężenia substancji czynnej co w surowcu.
  2. Danuta Tyszyńska - Kownacka: Zioła w domu. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne, s. 6. ISBN brak.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Janicki, Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska, Teresa Achmatowicz: Farmacja stosowana : podręcznik dla studentów farmacji. Warszawa: Wydaw. Lekarskie PZWL, 2003. ISBN 83-200-2847-7.