Wypędzony (prawo niemieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wysiedleni Niemcy sudeccy

Wypędzeni (niem. Vertriebenen) – według niemieckiego prawa osoby, które jako obywatele niemieccy lub deklarujące niemiecką narodowość (potwierdzoną np. przez posługiwanie się językiem), wskutek prześladowań przez reżim narodowosocjalistyczny lub zastosowania przymusu podczas II wojny światowej i później (np. przymusowych wysiedleń dokonanych na podstawie umów międzynarodowych) utraciły w wyniku wojny miejsce zamieszkania, pobytu lub stałego wykonywania zawodu na terenach utraconych przez Niemcy na wschodzie lub położonych poza granicami Niemiec (ustalonymi według stanu na 31 grudnia 1937)[1].

Status „wypędzonego” uprawnia m.in. do odszkodowania za utracone mienie i przywileje podatkowe.

W latach 1949–1969 sprawami wypędzonych zajmowało się specjalne Federalne Ministerstwo do spraw Wypędzonych, Uchodźców i Ofiar Wojny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza regulacja prawna dotycząca statusu osób wypędzonych pochodziła z 19 maja 1953 r.

Pierwsi wypędzeni pochodzili przeważnie z terenów utraconych przez Niemcy po II wojnie światowej i innych obszarów Europy wschodniej i południowo-wschodniej, jak np. Kraj Sudecki (Niemcy sudeccy), Siedmiogród (Niemcy karpaccy) i to oni do początku lat 1990. stanowili większość tej grupy migracyjnej.

Od lat 1990. większość przesiedleńców przybywa do Niemiec z krajów byłego ZSRR (Niemcy kaukascy, reszta Niemców bałtyckich, Niemcy nadwołżańscy, Niemcy krymscy, Niemcy z Kazachstanu).

Przepisy prawne w tym zakresie zmieniały się od ich powstania wielokrotnie, np. ostatnie zmiany z 1990 i 1997 roku dotyczyły procedury uzyskania statusu przesiedleńca. Status ten mogą uzyskać obecnie jedynie osoby przybyłe do Niemiec po wcześniejszym sprawdzeniu ich pochodzenia i wydaniu przez niemieckie placówki dyplomatyczne za granicą stosownego zaświadczenia (Aufnahmebescheid). Dodatkowo od 1997 r. sprawdzana jest znajomość języka niemieckiego.

Heimatvertriebenen[edytuj | edytuj kod]

Heimatvertriebenen to obywatele niemieccy lub osoby deklarujące niemiecką narodowość, które opuścili miejsce zamieszkania przed 1 stycznia 1993 na terenach utraconych przez Niemcy po wojnie na wschodzie (na dzień 1 stycznia 1914 znajdujące się w granicach Cesarstwa Niemieckiego lub Monarchii Austro-Węgierskej)[2].

Zgodnie z powyższym status „wypędzonego” obejmuje również osoby narodowości niemieckiej, wysiedlone z terenów anektowanych w 1939 roku przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. pakt o granicach i przyjaźni pomiędzy III Rzeszą a Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich z 28.09.1939 r. przewidywał prawo repatriacji ludności pochodzenia niemieckiego z terenów okupowanych i anektowanych przez ZSRR. Obejmowało to zarówno wschodnie tereny II Rzeczypospolitej, jak i anektowane przez ZSRR latem 1940 Litwę, Łotwę, Estonię i rumuńską Besarabię w konsekwencji ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow.

Były prezydent Niemiec Horst Köhler zalicza się również do tej kategorii wypędzonych, choć sam zdystansował się publicznie od statusu „wypędzonego”[3]. Jego rodzina została repatriowana do Rzeszy w roku 1940 z anektowanej przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich rumuńskiej Besarabii[4].

Spätaussiedler[edytuj | edytuj kod]

Przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 31 grudnia 1992 nieotrzymujący już statusu wypędzonych nazywani są Spätaussiedler (późnymi przesiedleńcami)[5].

Organizacje wypędzonych[edytuj | edytuj kod]

Südmähren Warte - pomnik-wieża widokowa w Dolnej Austrii, w pobliżu granicy czeskiej, upamiętniający wypędzonych z powiatu Znaim

W Niemczech wypędzeni zorganizowani są w różnego typu ziomkostwach, ze Związkiem Wypędzonych stanowiącym dla nich organizację dachową. Okres wzrostu organizacje te mają od ok. końca lat 1970. za sobą, a wielu ich obecnych członków urodziło się już na terenie obecnych Niemiec.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Zarówno w Niemczech jak i w Austrii liczne są pomniki upamiętniające wypędzonych. Duża ich ilość znajduje się zwłaszcza na pogranicznych terenach z Czechami, w bliskości dawnych rodzinnych stron.

Przypisy

  1. Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge. BGBl. I S. 201.
  2. Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge. BGBl. I S. 201 (niem.).
  3. Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 30 grudnia 2007.
  4. Artykuł: Prezydent wszystkich wypędzonych w „Wprost” nr 35, 2006 r., s. 6. W 1942 zostali osiedleni przez Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle w Skierbieszowie koło Zamościa skąd dwa lata później, razem z matką i trojgiem rodzeństwa, uciekli przed Armią Czerwoną.
  5. Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge. BGBl. I S. 201.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]