Wypędzony (prawo niemieckie)
Wypędzeni (niem. Vertriebenen) – według niemieckiego prawa osoby, które jako obywatele niemieccy lub deklarujące niemiecką narodowość (potwierdzoną np. przez posługiwanie się językiem), wskutek prześladowań przez reżim narodowosocjalistyczny lub zastosowania przymusu podczas II wojny światowej i później (np. przymusowych wysiedleń dokonanych na podst. umów międzynarodowych) utraciły miejsce zamieszkania, pobytu lub stałego wykonywania zawodu na terenach utraconych przez Niemcy po wojnie na wschodzie lub położonych poza granicami Niemiec (ustalonymi według stanu na 31 grudnia 1937)[1].
Status „wypędzonego” uprawnia m.in. do odszkodowania za utracone mienie i przywileje podatkowe.
W latach 1949–1969 sprawami wypędzonych zajmowało się specjalne Federalne Ministerstwo do spraw Wypędzonych, Uchodźców i Ofiar Wojny.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Pierwsza regulacja prawna dotycząca statusu osób wypędzonych pochodziła z 19 maja 1953 r. Przepisy prawne w tym zakresie zmieniały się od ich powstania wielokrotnie, np. ostatnie zmiany z 1990 i 1997 roku dotyczyły procedury uzyskania statusu przesiedleńca. Status ten mogą uzyskać teraz jedynie osoby przybyłe do Niemiec po sprawdzeniu ich pochodzenia i wydaniu przez niemieckie placówki dyplomatyczne za granicą stosownego zaświadczenia (Aufnahmebescheid). Dodatkowo od 1997 r. sprawdzana jest znajomość języka niemieckiego.
Heimatvertriebenen [edytuj]
Heimatvertriebenen to obywatele niemieccy lub osoby deklarujące niemiecką narodowość, które opuścili miejsce zamieszkania przed 1 stycznia 1993 na terenach utraconych przez Niemcy po wojnie na wschodzie (na dzień 1 stycznia 1914 znajdujące się w granicach Cesarstwa Niemieckiego lub Monarchii Austro-Węgierskej)[2].
Pochodzenie wypędzonych [edytuj]
Pierwsi wypędzeni pochodzili przeważnie z terenów utraconych przez Niemcy po II wojnie światowej i innych obszarów Europy wschodniej i południowo-wschodniej, jak np. Kraj Sudecki (Niemcy sudeccy), Siedmiogród (Niemcy karpaccy) itd. i to oni do początku lat 1990. stanowili większość tej grupy migracyjnej. Od lat 1990. większość przesiedleńców przybywa do Niemiec z krajów byłego ZSRR (Niemcy kaukascy, reszta Niemców bałtyckich, Niemcy nadwołżańscy, Niemcy krymscy, Niemcy z Kazachstanu).
„Wypędzeni” kolonizatorzy i przesiedleńcy z okresu II wojny światowej [edytuj]
Zgodnie z powyższym prawem status „wypędzonego” przyznany został także przesiedleńcom narodowości niemieckiej, wysiedlonych z terenów anektowanych w roku 1939 przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich i osiedlanym w latach 1939–1945 na okupowanych przez III Rzeszę terytoriach Rzeczypospolitej Polskiej.
W pakcie o granicach i przyjaźni pomiędzy III Rzeszą a Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich z 28.09.1939 r. strona niemiecka zastrzegła prawo repatriacji ludności pochodzenia niemieckiego z terenów okupowanych i anektowanych przez ZSRR. Obejmowało to zarówno wschodnie tereny II Rzeczypospolitej jak i anektowane przez ZSRR latem 1940 Litwę, Łotwę, Estonię i rumuńską Besarabię w konsekwencji ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow.
Były prezydent Niemiec Horst Köhler zalicza się również do tej kategorii wypędzonych, choć sam zdystansował się publicznie od statusu „wypędzonego”[3]. Jego rodzina została repatriowana do Rzeszy w roku 1940 z anektowanej przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich rumuńskiej Besarabii[4].
Podobna jest sytuacja Eriki Steinbach[5].
Spätaussiedler [edytuj]
Przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 31 grudnia 1992 nieotrzymujący już statusu wypędzonych nazywani są Spätaussiedler (późnymi przesiedleńcami)[6].
Organizacje przesiedleńców [edytuj]
W Niemczech przesiedleńcy, zorganizowani są w organizacjach jak Związek Wypędzonych lub różnego typu ziomkostwach. Okres wzrostu organizacje te mają od ok. końca lat 1970. za sobą, a wielu ich członków urodziło się już w Niemczech.
Zobacz też [edytuj]
- przesiedleniec
- wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej
- wysiedlenia Niemców podczas II wojny światowej
Przypisy
- ↑ Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge. BGBl. I S. 201.
- ↑ Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge. BGBl. I S. 201 (niem.)
- ↑ „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 30 grudnia 2007.
- ↑ Artykuł: Prezydent wszystkich wypędzonych w „Wprost” nr 35, 2006 r., s. 6. W 1942 niemiecka organizacja VoMi osiedliła ich w Skierbieszowie koło Zamościa skąd dwa lata później, razem z matką i trojgiem rodzeństwa, uciekli przed Armią Czerwoną.
- ↑ Erika Steinbach, urodzona w Rumi jest córką urzędniczki z Bremy i żołnierza Luftwaffe z Hanau koło Frankfurtu nad Menem. Ojciec jako technik Luftwaffe w randze podoficera służył na lotnisku w okupowanej Rumi, matka była tam urzędniczką oddelegowaną z Berlina w 1943. Rodzice wynajmowali mieszkanie od Kaszuba, gdyż zajmowali zbyt niską pozycję społeczną, żeby kwalifikować się do otrzymania lokalu po Polakach wypędzonych z Rumi przez niemieckie władze okupacyjne. Matka w tym czasie przeważnie mieszkała w Berlinie, a Erikę urodziła w czasie jednego z krótkotrwałych pobytów u męża w Rumi.
- ↑ Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge. BGBl. I S. 201.
