Wysłouchowie herbu Odyniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Odyniec, herb rodziny.
Pirkowicze, 1938.

Wysłouch (Wisłouch, Visłavuch i inne) herbu Odyniec – nazwisko polsko-litewskiego rodu szlacheckiego. Pierwsze wzmianki o antenatach rodziny pochodzą z roku 1385, kiedy to wraz z innymi przedstawicielami wielkich rodów litewskich zostali przyjęci w szeregi szlachty polskiej. Nazwisko Wysłouch zostało jednak po raz pierwszy zanotowane w pierwszej połowie XVI wieku[1].

Wielu Wysłouchów angażowało się w politykę oraz życie publiczne. Zenon Kazimierz Wysłouch był posłem na Sejm Czteroletni, zwolennikiem Stronnictwa Demokratycznego i współtwórcą Konstytucji 3 Maja. Jego potomek Antoni Wysłouch wraz z żoną Teofilą z Andrzeykowiczów promowali emancypację oraz edukację wśród niższych warstw społecznych, zaś ich bratanek Bolesław Wysłouch był senatorem i współtwórcą PSL "Piast" (poprzedniczki dzisiejszego Polskiego Stronnictwa Ludowego). Kuzyn Bolesława, Antoni Izydor, również był politykiem i posłem na Sejm w latach 30 XX wieku.

Liczni Wysłouchowie brali również udział w ruchu niepodległościowym podczas zaborów. W latach 1796-1798 Emmanuel Wysłouch, brat Zenona Kazimierza, walczył jako oficer w Legionach Polskich służących Napoleonowi Bonaparte podczas jego kampanii w Italii. Ponad pół wieku później Feliks, Antoni i Teofila Wysłouchowie brali udział w powstaniu styczniowym blisko współpracując z jego dowódcą, Romualdem Trauguttem[2]. Podczas I wojny światowej Bolesław oraz Antoni Izydor Wysłouchowie walczyli w Legionach Piłsudskiego.

Do posiadłości Wysłouchów należały m.in. dwory Pirkowicze, Sacha i Leżajka, dziś przeważnie opuszczone i popadłe w ruinę. Wyjątek stanowią Pirkowicze, obecnie na Białorusi, służące jako szkoła.

Najważniejsi członkowie rodziny[edytuj | edytuj kod]

  • Zenon Kazimierz Wysłouch (1727 - 1805), podkomorzy Brzeski, poseł na Sejm Wielki i współtwórca drugiej najstarszej konstytucji na świecie.
  • Emanuel Wysłouch (1757 - 1798), oficer w Legionach Polskich związanych z Napoleonem, zginął w bitwie pod Terraciną[3].
  • Bolesław Wysłouch (1855 - 1937), polski senator, socjalista i współtwórca PSL "Piast"[4].
  • Antoni Izydor Wysłouch (1864 - 1940), poseł na Sejm w dwudziestoleciu międzywojennym oraz historyk.
  • Seweryna Wysłouch z domu Skarżyńska h. Bończa (1869-1918), pisarka, poetka i znawczyni języka polskiego. Najlepiej znana z serii podręczników języka polskiego oraz z grafik przedstawiających polskich bohaterów narodowych.
  • Seweryn Wysłouch (1900 - 1968), prawnik, intelektualista, prorektor oraz dziekan wydziału prawa Uniwersytetu Wrocławskiego.
  • Karol Wisłouch (1897 - 19??), porucznik 14 regimentu Ułanów Jaznowieckich, udekorowany orderem Virtuti Militari za odwagę podczas wojny polsko-bolszewickiej[5].
  • Stanisław Wisłouch (1875 - 1929), hydrobiolog odpowiedzialny za modernizację Warszawskich Filtrów[6].
  • Zygmunt Wisłouch ("Zarewicz") (? - 2005), oficer w powstaniu warszawskim udekorowany orderem Virtuti Militari[5].

Przypisy

  1. Pociecha, "Królowa Bona: czasy i ludzie Odrodzenia". Poznań, 1949.
  2. „Anna Ostrowska nee Wysłouch: Antoni Wysłouch, Radzima.org“
  3. Jan Pachoński, "Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich 1796-1807"
  4. Mazurek, "Kraj a emigracja". Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich, Warsaw, 2006, p 169
  5. 5,0 5,1 "List of the Virtuti Militari recipients, Polish Army Museum"
  6. "Encyklopedia WIEM"

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wysłouchowa, "Echa Polesia (introduction)". London, Polska Fundacja Kulturalna, 1979.
  • Jonca, Seweryn Wysłouch, in: Uczeni wrocławscy (1945-1979) (edited by Jan Trzynadlowski), Ossolineum, Wrocław, 1980
  • Bartoszewicz "Konstytucja 3go Maja", Warszawa 1989.