Wysocice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wysocice
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat miechowski
Gmina Gołcza
Liczba ludności (2006) 437
Strefa numeracyjna (+48) 12
Tablice rejestracyjne KMI
SIMC 0319629
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wysocice
Wysocice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wysocice
Wysocice
Ziemia 50°17′02″N 19°55′17″E/50,283889 19,921389Na mapach: 50°17′02″N 19°55′17″E/50,283889 19,921389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wysocicewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Gołcza, nad rz. Dłubnią. Po raz pierwszy nazwa Wysocice jest wymieniana w dokumencie Bolesława Wstydliwego z roku 1262 jako "Wissenesice".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od I połowy XII w. ziemie te zostały nadane przez króla z dynastii Piastów Bolesława Krzywoustego na własność możnemu rodowi rycerskiemu Odrowążów. W zabytkowym wyposażeniu wnętrza kościoła znajduje się ławka pojedyncza dla kolatorów - najokazalsza i malowana. Wzmiankowana w 1790.

  • Dziedzicami Wysocic i kolatorami kościoła św. Mikołaja w Wysocicach byli :
    • ród Odrowążów herbu Odrowąż XII wiek - XV wieku
    • Jan Pieniążek Iwanowski z rodu Odrowążów herbu Odrowąż 1474-1480
    • Jan Płaza z Mstyczowa herbu Topór ok. 1565 roku
    • Elżbieta Wołłowiczowa podskarbina litewska 1613 roku
    • Władysław Woyna syn Elżbiety Wołłowiczowej z pierwszego małżeństwa
    • Ludwik Dębiński kasztelan wojnicki ok. 1727 roku
    • Krystyna Łętowska córka Ludwika Dębińskiego podkomorzyna krakowska
    • rodzina Bierzyńskich 1786 roku - (Tomasz Bierzyński starosta tuczępski - † 1820)
    • Jan Lenczowski mąż Wiktorii z Bierzyńskich 1817 roku
    • Szymon Milieski herbu własnego - † 1858 roku i jego żona Apolonia ok. 1840 roku
    • Franciszek Ksawery Milieski syn Szymona herbu własnego - † 1878 roku
    • Adolf Milieski syn Franciszka Ksawerego herbu własnego, poseł na sejm galicyjski - † 1931 roku
    • Ksawery Milieski syn Adolfa herbu własnego, † 1941 roku, odsprzedał "Dobra ziemskie Wysocice" swojej kuzynce I stopnia w 1932 roku
    • Apolonia hr. Romer herbu Jelita córka Eustachego i Joanny Milieskiej herbu własnego córka Franciszka Ksawerego 1932 rok - 1946 roku. Nie podpadające pod działania dekretu "Dobra ziemskie Wysocice" zostały przejęte na cele reformy rolnej.

Apolonia hr. Romer herbu Jelita przekazała testamentem "Dobra Ziemskie Wysocice" swojej siostrze Marii z hr. Romerów herbu Jelita zamężnej Tytusowej Dunin herbu Łabędź.

(Wojewoda Małopolski Decyzją RR.X.EZ 7716-1-28-06 Kraków, dnia 30 sierpnia 2006 roku stwierdza, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie administracyjne o przejęcie DZ Wysocice wbrew prawu na cele reformy rolnej toczyło się przed Wojewodą Małopolskim. Wniosek złożyła w 1989 roku Maria Elżbieta z Duninów zamężna Adamowa Bisping córka Tytusa i Marii z hr. Romerów, wraz z Tytusem Bisping synem Adama i Marii Elżbiety z Duninów.)

W Królestwie Polskim istniała gmina Wysocice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

We wsi znajduje się zabytkowy kościół romański o charakterze obronnym (z końca XII, lub I ćw. XIII w.) pw. św. Mikołaja. Prawdopodobnie fundacja Iwona Odrowąża. W poł. XVI w. kościół stał się zborem protestanckim. W 1610 roku ponownie został świątynią katolicką.

Zbudowany jest on z dużych ciosów wapiennych, o różnej wielkości (najwięcej z nich zbliża się do wymiarów 30x60 cm). Usytuowany jest na wzniesieniu i zorientowany na wschód. Pierwotna bryła kościoła zachowała się praktycznie w niezmienionym stanie (dobudowano jedynie kruchtę od południa i zakrystię po przeciwnej stronie). Składa się on z zachodniej wieży z biforiami skierowanymi na cztery strony świata, pojedynczej nawy na rzucie kwadratu, chóru oraz łukiem zakreślonej absydy od wschodu. W wieży kościoła znajduje się empora zachodnia, sprawiająca wrażenie bunkra, a na górze dzwon z 1525. Nad wejściem, w południowej ścianie kościoła, znajduje się "grubo" rzeźbiony tympanon z przedstawieniem tronującego Chrystusa, depczącego schematycznie potraktowane bestie. Po lewej stronie widnieją sylwetki dwóch świętych: św. Norberta w biskupich szatach, oraz świętego bez atrybutów pozwalających na jego identyfikację. Po prawej natomiast wyobrażona została scena Narodzin Chrystusa. Najprawdopodobniej tympanon wysocicki przeznaczony był pierwotnie dla opactwa norbertanek w pobliskich Imbramowicach. Wewnątrz kościoła na szczególną uwagę zasługuje gotycka ambona drewniana, prawdopodobnie z początku XVI wieku. W barokowym ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Bożej Wysocickiej. Natomiast na wschodnim frontonie prezbiterium, w kwadratowej ramie kamiennej ustawionej na kant - monumentalna statua Matki Bożej z Dzieciątkiem z XIII wieku - tzw. "Madonna z Wysocic". W roku 1956, w absydzie kościoła odkryto niewyraźną romańską lub gotycką polichromię, a we framudze okna - palmetę romańską.

W odległości ok. 1 km za kościołem znajduje się cmentarz parafialny.

Przysiółek Wiktórka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wiktórka.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, Praca zbiorowa pod red. M. Walickiego, Warszawa 1971.
  2. A. Tomaszewski: Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier'”, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław - Warszawa - Gdańsk 1974.
  3. T. Chrzanowski: Sztuka w Polsce Piastów i Jagiellonów, wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1993.
  4. T. Mroczko: Polska sztuka przedromańska i romańska, Warszawa 1978.
  5. Z. Świechowski: Sztuka romańska w Polsce, Warszawa 1982.
  6. W. Krassowski: Dzieje budownictwa i architektury na ziemiach Polski, t. 1, Warszawa 1989.
  7. Płatek, Aleksander: Opowieści o dziejach kościoła i parafii Wysocickiej / Aleksander Płatek, oprac. Ryszard Płatek.
  8. Niesiecki Kasper: Herbarz Polski, Lipsk, 1841. T VII, s.327-328.
  9. Adam Bisping: Nasze Massalany. Wspomnienia - wydały z rękopisu Dzieci Adama Bispinga z Massalan. Druk Oficyna Wydawnicza "Adiutor". Warszawa, 1993.
  10. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
  11. Jan Długosz: Liber Beneficiorum, 1470.
  12. Decyzja Wojewody Małopolskiego RR.X.EZ 7716-1-28-06 Kraków, dnia 30 sierpnia 2006 roku wraz z aktami przedmiotowego postępowania administracyjnego.
  13. M. Kornecki: Sztuka sakralna. Natura i kultura w krajobrazie Jury, Wydawnictwo Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]