Wysoka Górka w Chełmie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wysoka Górka
Kopiec Niepodległości

Wysoka Górka - wczesnośredniowieczne grodzisko znajdujące się na Górze Zamkowej, stanowiącej centralne wzniesienie w obrębie miasta Chełma, później zamek kniazia Daniela Halickiego, księcia halicko-wołyńskiego, zbudowany w XIII wieku. Od średniowiecza (XII-XVI wiek) miejsce kultu chrześcijańskiego.

Sztucznie usypane wzniesienie ma ok. 15 m wysokości (ponad szczyt Góry Zamkowej), cylindryczny kopiec o średnicy platformy szczytowej 45-60 m[1], powierzchnia majdanu ok. 60 na 40 m. Badania archeologiczne przeprowadzone w latach 1964-1966 wykazały istnienie w tym miejscu grodziska drewniano-kamiennego z X wieku wchodzącego w skład systemu obronnego, utworzonego przez związek plemienny Lędzian sandomierskich (jego funkcją była osłona wschodniej granicy ich terytorium). Wjazd do niego znajdował się od strony północnej.

W 1240 r. wzniósł tu zamek książę Daniel Halicki, zwany także Danielem Romanowiczem. Powstało kamienne palatium i cerkiew poświęcona św. Janowi Złotoustemu. Budowla, jaką odsłonięto podczas badań archeologicznych, była zbudowana z zielonego wapienia oraz ciosanych bloków kładzionych na zaprawie wapiennej; miała długość 57 m, szerokość 22,5 m i grubość ścian 2 m[1].

W 1349 r. Kazimierz Wielki wniósł tu kamienną wieżę obronną (5 na 5 m).

Według niektórych źródeł w 1789 r. dawny zamek księcia Daniela Halickiego stał jeszcze w całości; był konstrukcją w większej części drewnianą, wzniesioną na wysokim podmurowaniu; miał jedną wieżę wysoką, drewnianą; drugą niższą, murowaną; obok znajdował się murowany budynek. Pod koniec XIX wieku z zamku pozostały jedynie fundamenty[2].

Nasyp był początkowo wyższy, jednak w 1876 r. władze carskie splantowały go. Utworzono wówczas od południowej strony wejście w postaci pochylni. Na placu zbudowano kaplicę Świętych Cyryla i Metodego (1884 r.), która w 1921 r. została rozebrana do fundamentów. Na pozostałym po niej cokole w 1928 r. młodzież szkolna usypała kopiec X-lecia Odzyskania Niepodległości (ok. 3 m wysokości) - znajdujący się na środku Wysokiej Górki.

W latach 1964-1966 prowadzono tu badania archeologiczne w wyniku których odkryto m.in.:

  • części drewniano-kamiennego wału o konstrukcji skrzyniowej;
  • pięć rzędów częstokołu z pni dębowych - znajdujących się na obrzeżu wału;
  • fundamenty zamku księcia Daniela;
  • fundament Wieży Kazimierzowskiej[3].

W 1983 r. wzniesienie uznano za pomnik przyrody. U podnóża nasypu rośnie jesion wyniosły odmiany jednolistnej będący również pomnikiem przyrody.

7 września 1998 r. ks. abp Józef Życiński dokonał poświęcenia Krzyża Jubileuszowego na Kopcu Niepodległości.

Od 2010 roku trwają na terenie grodziska prace archeologiczne[4][5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Prożogo Konstanty: Chełm i okolice. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1981, s. 35. ISBN 8321723357.
  2. Chełm w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  3. Wysoka górka, www.bazylika.net [dostęp: 15 kwietnia 2009]
  4. „Wysoka Górka pełna niespodzianek”
  5. „Tajemnice książęcej rezydencji z XIII wieku”