Wyspy Marshalla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aolepān Aorōkin M̧ajeļ
Republic of the Marshall Islands

Republika Wysp Marshalla
Flaga Wysp Marshalla
Godło Wysp Marshalla
Flaga Wysp Marshalla Godło Wysp Marshalla
Dewiza: (język marszalski) "Jepilpilin ke ejukaan"
(Osiągnąć sukces poprzez wspólny wysiłek)
Hymn: Forever Marshall Islands
Położenie Wysp Marshalla
Język urzędowy marszalski, angielski
Stolica Majuro
Ustrój polityczny Demokracja parlamentarna
Głowa państwa prezydent Christopher Loeak
Szef rządu prezydent Christopher Loeak
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
189. na świecie
181 km²
0%
Liczba ludności (2012)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
186. na świecie
68 480[1]
326 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

0,175 mld[2] USD
3234[2] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

0,487 mld[2] USD
8990[2] USD
Jednostka monetarna dolar amerykański (USD)
Niepodległość od Stanów Zjednoczonych
21 października 1986
Religia dominująca protestantyzm
Strefa czasowa UTC +12
Kod ISO 3166 MH
Domena internetowa mh
Kod samochodowy MH
Kod samolotowy V7
Kod telefoniczny +692
Mapa Wysp Marshalla
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Wyspy Marshalla w Wikipodróżach
Omelek – jedna z wysp atolu Kwajalein

Wyspy Marshalla (Republika Wysp Marshalla, mah Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, ang. Republic of the Marshall Islands) – państwo wyspiarskie na Oceanie Spokojnym, położone na północ od Nauru i Kiribati, na wschód od Mikronezji oraz na południe od amerykańskiej wyspy Wake.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Wysp Marshalla jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Jest on wybierany spośród członków marszalskiego parlamentu Nitijela przez członków tegoż parlamentu. Po wyborze na stanowisko wyznacza swój gabinet.

Wybory do parlamentu, w którym zasiada 33 parlamentarzystów, odbywają się co cztery lata.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chociaż wyspy Mikronezji zasiedlone były już w 2 tysiącleciu p.n.e., to mało wiadomo o ich wczesnej historii. Pierwszym Europejczykiem, który przybył na Wyspy Marshalla, był hiszpański odkrywca Álvaro de Saavedra Cerón w roku 1529. Później wyspy uległy zapomnieniu na kilka kolejnych wieków. W 1788 wylądował tu angielski kapitan John Marshall, od którego nazwiska wzięły nazwę wyspy.

W 1885 otwarto niemiecką placówkę handlową na wyspach. Tym samym stały się one częścią protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej. Japonia zajęła je podczas I wojny światowej i administrowała nimi jako terytorium mandatowym Ligi Narodów.

Podczas II wojny światowej wyspy, w ramach Operacji Flintlock (Walki o Wyspy Marshalla) zostały zajęte w 1944 przez Stany Zjednoczone i włączone do Powierniczych Wysp Pacyfiku. USA zaraz po wojnie rozpoczęły na atolach Bikini i Enewetak próby z bronią jądrową, które trwały aż do lat 60. XX wieku. Wielu mieszkańców Wysp Marshalla cierpi dzisiaj z powodu choroby popromiennej. Problem rekompensat za szkody wywołane przez Amerykanów jest nadal przedmiotem rozmów dwustronnych.

W 1979 Republika Wysp Marshalla podpisała z rządem amerykańskim układ o wolnym stowarzyszeniu, które weszło w życie w 1986. Od tej pory Wyspy Marshalla są niezależnym państwem stowarzyszonym z USA. Od 1991 r. stały się członkiem ONZ, w 2008 po raz pierwszy uczestniczyły w igrzyskach olimpijskich.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Wysp Marshalla.

Republika Wysp Marshalla to 1225 wysepek rozrzuconych na zachodnim Pacyfiku (w Mikronezji), na terenie o powierzchni ponad miliona kilometrów kwadratowych. W skład państwa wchodzi 29 atoli oraz 5 izolowanych wysp, a łączna powierzchnia lądu wynosi 181 km². Najważniejsze atole i wyspy tworzą dwie główne grupy: Ratak i Ralik, które znaczą odpowiednio „wschód słońca” i „zachód słońca”.

Klimat wysp jest gorący i wilgotny z porą deszczową między majem a listopadem. Wyspy nawiedzają niekiedy tajfuny.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Pomoc rządowa Stanów Zjednoczonych stanowi podstawę gospodarki tej wyspiarskiej republiki. Produkcja rolnicza skupia się w małych gospodarstwach. Główne uprawy to palma kokosowa, pomidory, melony oraz drzewo chlebowe. Przemysł jest słabo rozwinięty i reprezentuje go rękodzielnictwo, przetwórstwo ryb oraz kopry. Turystyka, w której zatrudnione jest obecnie 10% siły roboczej, stanowić może ważny dział gospodarki w przyszłości. Wyspy nie posiadają znaczących zasobów naturalnych (niewielka ilość fosforytów), stąd import znacznie przewyższa eksport.

Jako że Wyspy Marshalla pozostają w wolnym stowarzyszeniu z USA, rząd tego kraju udziela im corocznej pomocy w wysokości około 65 mln dolarów. W 1999 toczyły się negocjacje nad zwiększeniem tej pomocy, bowiem w poprzedzających latach 1996-98 nastąpił znaczący spadek PKB kraju, który był m.in. następstwem kryzysu azjatyckiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność złożona jest głównie z Marszalezów (96,6%). Mieszkańcy Wysp Marshalla są pochodzenia mikronezyjskiego, którzy przybyli w te rejony Oceanii kilka tysięcy lat temu z Azji oraz z napływowej ludności pochodzenia japońskiego.

Język angielski jest w powszechnym użyciu i ma status języka urzędowego, ale mieszkańcy, rząd i parlament używają na co dzień języka marszalskiego.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][4]:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Wysp Marshalla znani byli w przeszłości ze swego kunsztu w budowaniu łodzi. Na wysokim poziomie stała także sztuka nawigacji, która jednak obecnie ulega zapomnieniu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Wyspy Marshalla w Wikisłowniku

Przypisy

  1. CIA - The World Factbook
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  5. U.S. Department of State Annual Report on International Religious Freedom for 2006 - Marshall Islands. United States Department of State. [dostęp 2014-08-10].