Wyspy Zielonego Przylądka (kolonia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cabo Verde
Wyspy Zielonego Przylądka
1462–1975 Republika Zielonego Przylądka
Flaga Wysp Zielonego Przylądka
Herb Wysp Zielonego Przylądka
Flaga Wysp Zielonego Przylądka Herb Wysp Zielonego Przylądka
Położenie Wysp Zielonego Przylądka
Państwo Portugalia Portugalia
Język urzędowy portugalski
Stolica  • Ribeira Grande (1462–1770)
 • Praia (1770–1975)
Pierwszy władca król Alfons V
Ostatni władca prezydent Francisco da Costa Gomes
Status terytorium  • kolonia (1462–1951)
 • prowincja zamorska (1951–1975)
Ostatnia głowa terytorium Wysoki Komisarz Vicente Almeida d'Eça
Powierzchnia
 • całkowita

4033 km²
Liczba ludności (1975)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

312 000[1]
77,3 osób/km²
Jednostka monetarna  • real (1865–1914)
 • escudo (1914–1975, Cifrão symbol.svg, CVE)
Założenie kolonii 1462
Niepodległość od Portugalii
5 lipca 1975
Mapa Wysp Zielonego Przylądka
Zaprezentowana flaga była jedynie propozycją przedstawioną w 1965 roku przez Almeidę Langhansa[2].

Wyspy Zielonego Przylądka[3] (port. Cabo Verde) – portugalska kolonia założona w XV wieku na archipelagu o tej samej nazwie. Zlikwidowana w 1975 roku wraz z ogłoszeniem przez nią niepodległości.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Panowanie portugalskie[edytuj | edytuj kod]

Niezamieszkały archipelag Wysp Zielonego Przylądka został odkryty przez żeglarzy portugalskich w latach 1456–1462[4]. Wówczas też rozpoczęło się europejskie osadnictwo na Wyspach. Pierwszą siedzibą władz kolonialnych została osada Cidade Velha na wyspie Santiago. Było to również pierwsze „europejskie miasto w tropikach”[5][6]. Osadnicy w roku 1466 otrzymali wyłączne prawo handlu z portugalską Afryką Zachodnią (obowiązywało do 1560 roku)[7]. Kolonia była centrum handlu zachodnioafrykańskimi niewolnikami[6][7].

XVIII-wieczny widok Cidade Velha

Utrata przywileju oraz nałożenie na kolonię obostrzeń handlowych (np. zakaz handlu tkaniną) doprowadziło do powolnego upadku gospodarki Wysp[7]. W 1712 roku, na skutek zaangażowania portugalskiego w wojnę o sukcesję hiszpańską, stolicę kolonii, miasto Ribeira Grande zniszczył oddział francuskiego kapitana marynarki Jacques’a Cassarda[5]. Blisko dziesięć lat później metropolia zniosła ograniczenia handlowe, dając tym samym kolonii szansę na odbudowę[7]. W 1770 roku portugalską administrację przeniesiono do nieodległej Prai, która tym samym uzyskała miano stolicy kolonii[6]. W XIX wieku do rangi istotnego portu rozwinęło się miasto Mindelo na wyspie São Vicente[6]. W 1878 roku na Wyspach ostatecznie zakazano niewolnictwa[8]. W drugiej połowie XIX i pierwszej XX wieku próbowano przestawić gospodarkę Wysp na eksport kawy, soli, ryb, bananów i orzechów, co jednak nie przyniosło pożądanego rezultatu[8].

Droga do niepodległości[edytuj | edytuj kod]

Wobec widma niepokojów społecznych i narastającego ruchu niepodległościowego w Afryce António de Oliveira Salazar w 1951 roku zmienił nazewnictwo portugalskich posiadłości, przekształcając je z kolonii (port. colónia) w prowincje zamorskie (port. província ultramarina)[6][8]. Jako, że zmiana nazwy nie prowadziła do faktycznej zmiany statusu dawnej kolonii[8], w 1956 roku powołano do życia Afrykańską Partię Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC). Jej liderem był wychowany na Wyspach Amílcar Cabral. Partia w 1961 roku wszczęła wojnę partyzancką w Gwinei Portugalskiej, w której udział brało wielu mieszkańców Wysp Zielonego Przylądka[9]. Ostatecznie powstanie zakończyło się niepodległością Gwinei Bissau[6][7].

Choć początkowo Portugalczycy nie byli skłonni oddać kolejnej „prowincji zamorskiej”, jednak w grudniu 1974 roku PAIGC na fali portugalskiej rewolucji goździków wynegocjowała dla Wysp powstanie mieszanego rządu[6]. Kolejnym krokiem były wybory do Zgromadzenia Narodowego[6] w którym wszystkie miejsca zdobyła PAIGC[8]. 5 lipca 1975 roku zadeklarowano niepodległość byłej kolonii[6][7][8], która została zaakceptowana przez władze portugalskie. Nowe państwo przyjęło nazwę Republiki Zielonego Przylądka.

Przypisy

  1. Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, (ang.). Departament Spraw Ekonomicznych i Społecznych ONZ. [dostęp 2013-06-24].
  2. Flags of portuguese colonies. Colonies’ flags proposal (ang.). Flags of the World. [dostęp 2013-06-23].
  3. Nazwy geograficzne ważniejszych jednostek polityczno-administracyjnych świata. „Biuletyn geograficzny”. nr 1, s. 9, 1952-01. Polskie Towarzystwo Geograficzne (pol.). 
  4. History continuation (Part 2) (ang.). CapeVerde.com. [dostęp 2013-06-24].
  5. 5,0 5,1 Cidade Velha, Santiago, Cape Verde Islands (ang.). CapeVerdeWeb.com. [dostęp 2013-06-24].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 Cape Verde History (ang.). History of Nations. [dostęp 2013-06-24].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 History (ang.). CapeVerdeWeb.com. [dostęp 2013-06-24].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 History - Part 3 (ang.). CapeVerde.com. [dostęp 2013-06-24].
  9. Kevin Shillington: History of Africa. St. Martin's Press, Inc., 1989, s. 399.