Wyznawca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wyznawca łac. Confessor[1] – termin stosowany w chrześcijaństwie dla określenia postaci otoczonej pośmiertnym kultem (łac. cultus inferior relativus), która zmarła śmiercią naturalną[2][3].

Ewolucję semantyczną określenia „wyznawca” poznać można dzięki analizom historii kultu, dziejom literatury chrześcijańskiej i na koniec filologii[4]. Określenie Confessor odnosiło się do świadków występujących przed sądami[1]. U zarania chrześcijaństwa męczenników traktowanych jako „świadków” wiary nazywano Wyznawcami[1]. Po pierwszej fali prześladowań chrześcijan, powstała w II wieku koncepcja potwierdzenia świętości bez ofiary krwi – męczeństwa, której świadectwo znajdujemy później u Cypriana z Kartaginy w jego powiedzeniu: „i pokój ma swoje wieńce”[2]. Zaczęto upatrywać wzorów w bohaterach wiary realizujących biblijną doskonałość moralną „Bądźcie więc wy doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski.”(Mt 5, 48 BT) przez aktywną działalność apostolską łac. militia Christi[5][6]. Rozróżnienie między męczennikami a tymi którzy znosili prześladowania za wiarę w Jezusa Chrystusa, ale nie ponieśli męczeńskiej śmierci wprowadził Tertulian określając ich jako „męczenników przyszłości” łac. benedicti martyres designati, zaś przeciwstawienie tytułów po raz pierwszy pojawiło się w liście gmin starożytnego Lugdunum i Vienne[4][1]. Klemens Aleksandryjski określił cnotliwe życie zgodne z przykazaniami jako męczeństwo duchowe[4]. Podział dotyczył uznanych za świętych, którzy byli przykładem powołania do świętości i określano ich mianem łac. confessores[2][4]. Szczególny szacunek wzbudzał celibat z pobudek religijnych (na przykład u monachoi, monachiascetów z okresu między 250 a 350 r.), przyrównywany przez Metodego z Olimpu z męczeństwem[5]. Przykłady żywotów opiewających męstwo ascetów wyszły spod piór Hieronima ze Strydonu, Kasjana z Imoli i anonimowego autora żywotów świętych Pachomiusza i Teodora z Tabenissi[5][7]. W dziele Atanazego Wielkiego „Żywot Antoniego Pustelnika” nakreślony został ideał życia chrześcijańskiego z modlitwą, pokutą za bliźnich i opieką nad nimi – kwintesencją chrześcijańskiej solidarności[5].

Wśród świętych „wyznawców” znajdujemy osoby o różnym pochodzeniu, ascetów, realizujących śluby czystości, biskupów i mnichów[2][1]. Tytuł „wyznawcy” pojawia się w łac. Sacramentarium Veronese i wszedł do liturgii w późniejszych czasach w odniesieniu do świętych nie męczenników, zaś w mszałach i brewiarzach stosowano między innymi tytuły: confessores pontifices, confessores non pontifices, które to tytuły Kościół katolicki wycofał na mocy reformy liturgicznej wprowadzonej przez Sobór watykański II[1]. Przykładem pierwszego czczonego wyznawcy był Grzegorz Cudotwórca, kolejnymi otoczonymi kultem byli Bazyli Wielki, Piotr z Sebasty, Ambroży z Mediolanu, Marcin z Tours, Delfin z Bordeaux, a z powodu ascetycznego trybu życia: Hieronim ze Strydonu, Efrem Syryjczyk, na zachodzie najsłynniejszymi byli pierwszy w Rzymie, papież Sylwester I, oraz Rufin, Kasjan z Imoli, Sulpicjusz Sewer[a], Paulin z Noli i Kasjodor[b][4][5][8][9].

Uwagi

  1. Mimo, że otoczony był lokalnym kultem nie trafił do Martyrologów.
  2. Wspominany 17 marca i 25 września.


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 616. ISBN 978-83-7318-736-8.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Ks. Mateusz Matuszewski: IV. FORMACJA LITURGICZNA; >Martyrologium Romanum< jako księga liturgiczna. W: Biuletyn "Anamnesis" (45) [on-line]. Komisja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Episkopatu Polski, (2/2006). [dostęp 2012-10-04].
  3. Encyklopedja Kościelna podług Teologicznej Encyklopedji Wetzera i Weltego. T. XXVII. Warszawa: 1904, s. 200. [dostęp 2012-10-04].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 506. ISBN 978-83-7318-736-8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 616. ISBN 978-83-7318-736-8.
  6. Mt 5,48 w Biblii Tysiąclecia
  7. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 5: R-U. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2005 (wznowienie), s. 436. ISBN 83-7318-376-0.
  8. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 5: R-U. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2005 (wznowienie), s. 325–326. ISBN 83-7318-376-0.
  9. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 3: H-Ł. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1998, s. 445–446. ISBN 8370974643.
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło wyznawca w Wikisłowniku
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat wyznawcy